Nr 24 (2017)
Artykuły

Statystyczny obraz przestępczości prowadzenia pojazdów mechanicznych w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego

Marek Marczewski
Instytut Wymiaru Sprawiedliwości
Paweł Ostaszewski
Uniwersytet Warszawski

Opublikowane 19.07.2021

Słowa kluczowe

  • przestępstwo prowadzenia pojazdów mechanicznych w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego,
  • wypadki drogowe,
  • kontrole trzeźwości,
  • driver's sobriety control,
  • crime of driving motor vehicles under the influence of drugs or alcohol,
  • road accidents,
  • statystyki przestępczości,
  • crime statistics

Jak cytować

Marczewski, M., & Ostaszewski, P. (2021). Statystyczny obraz przestępczości prowadzenia pojazdów mechanicznych w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego. Biuletyn Kryminologiczny, (24), 38–56. https://doi.org/10.5281/zenodo.5075250

Abstrakt

W niniejszym opracowaniu podjęto próbę szczegółowego, statystycznego opisu przestępczości prowadzenia pojazdów mechanicznych w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego przy wykorzystaniu dostępnych danych o liczbie przestępstw i skazań z art. 178a §1 k.k. oraz liczbie wypadków drogowych i kontroli trzeźwości kierujących. Liczba przestępstw z rozpatrywanego artykułu istotnie spadła od roku 2005 do 2016, podobnie zresztą jak ogólna liczba przestępstw w Polsce. Co oczywiste, mniejsza liczba wykrywanych rokrocznie przestępstw z analizowanego artykułu prowadzi do analogicznych spadków liczby osób osądzanych i skazywanych za to przestępstwo. Ale co ciekawe rośnie liczba warunkowych umorzeń postępowań sądowych z tego artykułu. Zmienia się także struktura orzekanych kar – istotnie spadł udział kary pozbawienia wolności z warunkowych zawieszeniem jej wykonania, a wzrósł udział grzywien i ograniczenia wolności. Wyniki szczegółowych analiz wymiarów poszczególnych orzekanych kar sugerują nieznaczne złagodzenie polityki karania za to przestępstwo. Wzrosła jednak istotnie liczba orzekanych środków karnych przypadających na jednego skazanego, w tym głównie świadczenia pieniężnego. Udział wypadków drogowych spowodowanych przez nietrzeźwych kierujących w ogólnej liczbie wypadków jest stosunkowo niski (ok. 6%) i systematycznie spadał w analizowanym okresie. Fakt ten, łącznie z systematycznie spadającą liczbą przestępstw prowadzenia pojazdu mechanicznego pod wpływem alkoholu lub środka odurzającego (przy ponad dwudziestoczterokrotnym wzroście liczby przeprowadzanych przez policję kontroli trzeźwości kierowców w tym samym czasie), wskazuje na korzystną i bardzo istotną zmianę społeczną w zakresie jazdy samochodem pod wpływem alkoholu.

Study provide statistical description of the crime of driving motor vehicles under the influence of drugs or alcohol, number of road accidents and driver's sobriety control. The number of such crimes significantly decreased from 2005 to 2016, as well as the overall number of crimes in Poland. Obviously, the smaller number of crimes detected leads to analogous decreases in the number of people judged and sentenced for this crime. But what's interesting is change in structure of sentenced penalties – the share of the penalty of imprisonment decreased significantly, and the share of fines and community service increased. The number of penal measures imposed per one convict, mainly including cash benefits, increased significantly. The share of road accidents caused by intoxicated drivers in the total number of accidents is relatively low (about 6%) and systematically decreased in the analyzed period. This fact, together with the systematically decreasing number of analyzed crimes and increasing number of police nchecks of drivers' sobriety at the same time, indicates a favorable change in social attitudes towards driving under the influence of alcohol.

Bibliografia

  1. Francuz P., Mackiewicz R., Liczby nie wiedzą skąd pochodzą. Przewodnik po metodologii i statystyce nie tylko dla psychologów, Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 2005.
  2. Ile mamy aut w Polsce?, http://motoryzacja.wnp.pl/ile-mamy-aut-w-polsce,257988_1_0_0.html [dostęp 13.09.2017 r.].
  3. Jankowski M., Prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego (art. 178a k.k.) – wyniki badania aktowego, „Prawo w Działaniu” 2010, nr 8.
  4. Joński K., Does Quicker Mean Better? Measuring the Deterrent Effect of the ‘24-Hour Courts’, „Polish Yearbook of Law and Economics” 2012, t. 3.
  5. Michalska-Warias A., Taracha A., Odstraszające oddziaływanie kary śmierci w świetle najnowszych badań amerykańskich, „Wojskowy Przegląd Prawniczy” 2009, z. 3.
  6. Siemaszko A., Zamiast podsumowania. Czy kryminologom grozi bezrobocie [w:] A. Siemaszko, B. Gruszczyńska, M. Marczewski, Atlas przestępczości w Polsce 5, Oficyna Naukowa, Warszawa 2015.
  7. Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2015 poz. 396.
  8. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego, Dz.U. 2016, poz. 1749 z późn. zm.
  9. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeksu karnego. Dz.U. 2016, poz. 1137 z późn. zm.