Published
2026-03-23
Keywords
- human trafficking,
- forced labour,
- victim,
- organized crime,
- prevention,
- National Action Plan
...More
Less
Abstract
The article addresses the issue of human trafficking, with particular emphasis on forced labour and sexual exploitation in prostitution as its dominant forms recruitment methods, mechanisms of coercion and exploitation, as well as the social, economic, and geopolitical factors that contribute to this phenomenon. The paper discusses the profiles of victims and perpetrators, the power relations between them, the structure of the human trafficking „market”, and the issue of coercion vs. apparent voluntariness of victims. It also examines the scale of the problem in Poland and the directions of national and international anti-trafficking policies, including an extended analysis of the National Action Plan against Human Trafficking for 2025–2027 (objectives, measures, coordination, funding, evaluation, implementation challenges). Furthermore, the principle of non-punishment of trafficking victims (for unlawful acts committed as a result of exploitation) is discussed in light of EU law and proposed changes in Polish law. The study incorporates the latest legal regulations case law, empirical data, and strategic documents. The analysis is based on normative acts, academic literature, and official reports. The aim of the article is to highlight the multidimensional nature of human trafficking and the necessity of coordinated prevention and prosecution efforts in the context of transnational organized crime.
References
- Buchowska S., Czynniki sprzyjające handlowi ludźmi, [w:] Z. Lasocik (red.), Handel ludźmi – zapobieganie i ściganie, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2006, s. 331–338.
- Dawid-Olczyk I., Dlaczego ofiary handlu ludźmi stanowią wyzwanie dla organów ścigania, „Kwartalnik Policyjny CSP” 2020, nr 3, s. 40–45.
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1712 z 13 czerwca 2024 r. w sprawie zmiany dyrektywy 2011/36/UE w sprawie zapobiegania handlowi ludźmi i zwalczania tego procederu oraz ochrony ofiar, Dz. Urz. UE L 2024/1712 z 24.06.2024 r.
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/36/UE z 5 kwietnia 2011 r. w sprawie zapobiegania handlowi ludźmi i zwalczania tego procederu oraz ochrony ofiar, zastępująca decyzję ramową Rady 2002/629/WSiSW, Dz. Urz. UE L 101 z 15.04.2011 r., s. 1–11.
- Global Report on Trafficking in Persons, United Nations Office on Drugs and Crime, New York 2012.
- Handel ludźmi w Polsce – Raport 2023, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Warszawa 2024.
- Janoszka K. Dzieci jako ofiary handlu ludźmi, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie, Szczytno 2013.
- Krajowy Plan Działań przeciwko Handlowi Ludźmi na lata 2025–2027, https://www.gov.pl/web/handel-ludzmi/krajowy-plan-dzialan-przeciwko-handlowi-ludzmi-na-lata-2025-2027 [dostęp: 3.12.2025].
- Kurowski M., Klauzula niekaralności za czyny popełnione w związku z pokrzywdzeniem przestępstwem handlu ludźmi, „Studia Prawnoustrojowe” 2025, nr 69, s. 331–344.
- Lasocik Z. Handel ludźmi – aspekty społeczne i prawne, „Studia Socjologiczne” 2007, t. 4, s. 31–57.
- Lasocik Z. Handel ludźmi jako przestępstwo i naruszenie praw człowieka – wyzwania dla kryminologii, „Archiwum Kryminologii” 2005–2006, t. 28, s. 233–253.
- Lasocik Z., Koss M., Wieczorek Ł., Handel dziećmi – wybrane problemy, Ośrodek Badań Handlu Ludźmi. IPSiR UW, Warszawa 2007.
- Lasocik Z., Świadomość społeczna jako czynnik efektywnego eliminowania handlu ludźmi w Polsce, „Archiwum Kryminologii” 2021, t. 43, nr 2, s. 91–126.
- Łabuz P., Malinowska I., Michalski M., Safjański T., Handel ludźmi – przestrzeń prawnokarna i kryminalistyczno-kryminologiczna, Difin, Warszawa 2017.
- Łyżwa A., Handel ludźmi. Studium prawno-kryminologiczne, Studio Wydawnicze Jografika, Olsztyn 2019.
- Malinowska I., Handel ludźmi – metody działania sprawców, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bezpieczeństwa, Poznań 2015.
- Mroczek R., Transgraniczny charakter przestępstwa handlu ludźmi. Zagadnienia prawnokarne i kryminologiczne, Difin, Warszawa 2024.
- Mroczek R., Zagrożenia handlu ludźmi z perspektywy Straży Granicznej, [w:] A.M. Kosińska (red.), Problem handlu ludźmi i nieregularnej migracji wobec ochrony praw podstawowych – wyzwania i doświadczenia, ArchaeGraph Wydawnictwo Naukowe, Szczecin 2024, s. 95–119.
- Namysłowska-Gabrysiak B., Handel ludźmi w celu wykorzystania seksualnego. Zagadnienia karnoprawne i kryminologiczne, C.H. Beck, Warszawa 2018.
- Namysłowska-Gabrysiak B., Zielińska E., Transpozycja do prawa polskiego art. 8 Dyrektywy 2011/36/UE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zapobiegania handlowi ludźmi i zwalczania tego procederu oraz ochrony ofiar, [w:] Z. Lasocik (red.), Niekaralność ofiar handlu ludźmi: nowe perspektywy, Ośrodek Badań Handlu Ludźmi Uniwersytet Warszawski, Warszawa 2015, s. 33–61.
- Nowy Krajowy Plan Działań Przeciwko Handlowi Ludźmi na lata 2025–2027 przyjęty przez Radę Ministrów, https://www.gov.pl/web/handel-ludzmi/nowy-krajowy-plan-dzialan-przeciwko-handlowi-ludzmi-na-lata-20252027-przyjety-przez-rade-ministrow#:~:text=,dzia%C5%82ania%20pa%C5%84stwa%20w%20tym%20obszarze [dostęp: 15.11.2025].
- Pływaczewski W., Handel ludźmi – współczesne niewolnictwo, Zakład Kryminologii, Wiktymologii i Problematyki Przestępczości Zorganizowanej, WPiA UWM, Olsztyn 2006.
- Safjański T., Współpraca instytucjonalna w zakresie przeciwdziałania handlowi ludźmi, [w:] P. Łabuz, I. Malinowska, M. Michalski, T. Safjański (red.), Handel ludźmi przestrzeń prawnokarna i kryminalistyczno-kryminologiczna, Difin, Warszawa 2017, s. 362
- Sawicki K., Handel ludźmi, Wydawnictwo Szkoły Policji w Pile, Piła 2011.
- Sprawozdanie w sprawie wdrażania Dyrektywy 2011/36/UE z 5 kwietnia 2011 r. w sprawie zapobiegania handlowi ludźmi i zwalczania tego procederu oraz ochrony ofiar z perspektywy równości płci z 26 kwietnia 2016 r., 2015/2118(INI), https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-8-20160144_PL.html#:~:text=L,zamiarem%20ich%20wyzysku%20jako%20pracownik%C3%B3w [dostęp: 15.11.2025].
- Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy związanej z konfliktem zbrojnym, Dz.U. 2022, poz. 583.
- Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, Dz.U. 1997 Nr 88, poz. 553.
- Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, t.j. Dz.U. 2025, poz. 46.
- Walka z handlem ludźmi: Rada zaostrza przepisy, https://www.consilium.europa.eu/pl/press/press-releases/2024/05/27/fight-against-human-trafficking-council-strengthens-rules/#:~:text=Walka%20z%20handlem%20lud%C5%BAmi%3A%20Rada,ich%20do%20macierzy%C5%84stwa%20zast%C4%99pczego%2C [dostęp: 15.11.2025].