Szanowni Państwo!
Oddajemy w Państwa ręce 32. numer „Biuletynu Kryminologicznego” za 2025 r. Zawiera on siedem artykułów naukowych poruszających szereg zagadnień, które stanowią przedmiot badań kryminologicznych. 
Obecny numer otwiera tekst Alexandra Rodrigues de Castro (Uniwersytet Warszawski) pt. The Law of Minors and the Criminology of Childhood in Authoritarian Brazil (1964–1985): A Historical Inquiry into the Governance of Underprivileged Children under a Military Dictatorship (Prawo małoletnich i kryminologia dzieciństwa w autorytarnej Brazylii (1964–1985): historyczne studium nad zarządzaniem dziećmi z warstw ubogich w okresie dyktatury wojskowej). Artykuł analizuje – mało znany na kontynencie europejskim – historyczny rozwój brazylijskiego prawa małoletnich oraz jego związek z myślą kryminologiczną w XX w., ze szczególnym uwzględnieniem okresu dyktatury wojskowej (1964–1985). Celem rozważań przeprowadzonych przez Autora jest zrozumienie, w jaki sposób instytucjonalna odpowiedź na „problem małoletnich” została ukształtowana przez rząd i środowisko prawnicze. W wyniku tego procesu doszło do reorganizacji systemu prawa małoletnich w ramach dyktatury. Kluczowym elementem tego procesu była konsolidacja wyspecjalizowanej dziedziny prawa – Prawa małoletnich – która rościła sobie naukową autonomię, opartą na koncepcji „sytuacji nieprawidłowej”, i doprowadziła do uchwalenia Kodeksu Małoletnich z 1979 r.
W kolejnym artykule opublikowanym w Biuletynie, Michał Dziedzic (Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu, Akademia Wymiaru Sprawiedliwości) w tekście pt. Zakaz prowadzenia określonej działalności gospodarczej jako element systemu zapobiegania przestępstwom gospodarczym porusza problematykę dotyczącą środka karnego określonego w art. 39 pkt 2 k.k. tj. zakazu prowadzenia określonej działalności gospodarczej. Analizie poddana została istota i treść tego zakazu, jak również jego miejsce w systemie zapobiegania przestępczości gospodarczej. Artykuł prezentuje również wyniki badań empirycznych tego środka karnego wraz z propozycjami zmian w zakresie realnej skuteczności orzekania zakazu prowadzenia określonej działalności gospodarczej.
Katarzyna Witkowska-Rozpara (Centrum Analiz Kryminologicznych, Katedra Kryminologii i Polityki Kryminalnej, IPSiR, Uniwersytet Warszawski) powraca do analizowanych w szeregu wcześniejszych artykułów problematyki regulacji prawnych na arktycznym archipelagu Svalbard. Tym razem zwraca uwagę na rozwiązania przyjęte w ustawie z 2001 r. – Lov om miljøvern på Svalbard, który to akt prawny reguluje w szerokim zakresie kwestie związane z ochroną przyrody i dziedzictwa kulturowego archipelagu, konstytuując łączącą różne formy odpowiedzialności koncepcję ochrony, która wpisuje się w przyjętą w ustawie aksjologię wraz z nadrzędnym, wyznaczonym przez ustawodawcę celem, jakim jest dążenie do zachowania niemal dziewiczego środowiska archipelagu oraz dziedzictwa kulturowego. W artykule podjęto próbę zarysowania koncepcji tej wielopłaszczyznowej ochrony wraz z oceną, czy i na ile obowiązujące regulacje dążą do ukarania sprawców dopuszczających się naruszeń przepisów środowiskowych i jaki jest ich sens. (Prawne, prawnokarne i kryminologiczne aspekty ochrony środowiska naturalnego na Svalbardzie. Stan obecny i perspektywy na przyszłość).
Niezwykle trudną problematykę zjawiska handlu ludźmi, ze szczególnym uwzględnieniem pracy przymusowej i wykorzystywania seksualnego jako jednej z dominujących form tej przestępczości podejmuje w artykule Handel ludźmi jako wyzwanie dla systemu prawa karnego i polityki kryminalnej Tomasz Ziemniak (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie). W tekście przedstawiono mechanizmy werbowania, zniewalania i eksploatacji ofiar, a także czynniki społeczne, ekonomiczne i geopolityczne sprzyjające temu zjawisku. Omówiono profil ofiar i sprawców, skalę zjawiska w Polsce oraz kierunki krajowej i międzynarodowej polityki przeciwdziałania. Opracowanie uwzględnia najnowsze akty prawne, dane empiryczne oraz założenia Krajowego Planu Działań Przeciwko Handlowi Ludźmi na lata 2025–2027. 
Kolejne trzy artykuły dotyczą zagadnień penitencjarystyki. 
W pierwszym z nich autor – Wiktor Nowakowski (Uniwersytet SWPS) porusza zagadnienie doświadczenia podejmowania pracy po opuszczeniu zakładu karnego. Celem artykułu jest ukazanie czynników utrudniających oraz ułatwiających podjęcie pracy przez byłych osadzonych w oparciu o wywiady jakościowe przeprowadzone z czterema byłymi osadzonymi. Artykuł stanowi także próbę odpowiedzi na lukę badawczą poprzez poszerzenie perspektywy na to jakie znaczenie byli osadzeni przypisują podjęciu pracy po opuszczeniu zakładu karnego. Podjęte analizy pozwoliły na przedstawienie perspektywy byłych osadzonych oraz zmapowanie determinantów skutecznego podjęcia pracy. (Skazani na bezrobocie? Doświadczenie podejmowania pracy po opuszczeniu zakładu karnego).
W drugim – Bartosz Kwiatkowski (Uniwersytet WSB Merito w Opolu) przedstawia koncepcję „brudnej pracy” zaproponowanej przez Everetta Hughesa. W artykule przybliżono teorię fizycznego, społecznego oraz moralnego skażenia, odnosząc ją do zawodu funkcjonariusza działu ochrony Służby Więziennej. Na podstawie przeglądu zagranicznej literatury w artykule zaprezentowano strategię neutralizacji, przeformułowania, rekalibracji, przeorientowania, dystansowania się oraz dezidentifikacji. Podkreślono ponadto potrzebę dalszych badań, w szczególności w celu pogłębienia wiedzy na temat strategii zaradczych funkcjonariuszy zatrudnionych w polskim systemie penitencjarnym („Brudna praca” w zakładzie karnym: strategie radzenia sobie funkcjonariuszy z fizycznym, społecznym i moralnym skażeniem).
Ostatnim artykułem problemowym w bieżącym numerze „Biuletynu Kryminologicznego” jest tekst autorstwa Bartosza Zająca (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie) pt. Stanowisko monitorowego w zakładzie karnym, a przeciwdziałanie samobójstwom osób pozbawionych wolności. Artykuł porusza zagadnienia dotyczące stanowiska monitorowego jako jednego z elementów przeciwdziałających negatywnym zdarzeniom z udziałem osób pozbawionych wolności – w tym próbom samobójczym. Analizie poddano przepisy prawne oraz ich zmiany na przestrzeni lat – zarówno w zakresie profilaktyki samobójstw osób pozbawionych wolności, jak i zmian dotyczących stanowiska monitorowego. W tekście przedstawiono wyniki badań funkcjonariuszy Służby Więziennej, pełniących służbę w zakładzie karnym typu zamkniętego w Barczewie. Celem ich było określenie zdarzeń, w celach monitorowanych, w tym również skali zjawisk podejmowanych prób samobójczych oraz na tym tle dokonanie próby oceny przepisów prawnych odnoszących się do problematyki samobójstw w celach monitorowanych oraz wskazanie potencjalnych zmian na stanowisku monitorowego.
Prezentujemy również sprawozdanie z III edycji cyklu konferencyjnego „Criminology and Public Safety”, nt. „Applied forensics and criminology: between theory and evidence – based practice”, która to konferencja odbyła się w dniach 4–5 czerwca 2025 r. w Pile (autorzy: Przemysław Frąckowiak i Magdalena Borowiak – Akademia Nauk Stosowanych im. Stanisława Staszica w Pile).
Numer zamyka przegląd publikacji kryminologicznych wydanych w 2025 r.
Jednocześnie przypominamy, że „Biuletyn Kryminologiczny” znajduje się w Wykazie czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych MEiN (aktualizacja z 5 stycznia 2024 r.) z przyznaną liczbą 40 pkt za publikację.
„Biuletyn Kryminologiczny” jest umieszczony w bazach: ERIH Plus, The Central European Journal of Social Sciences and Humanities, Central and Eastern European Online Library, Ebsco – Legal Source, Directory of Open Access Journals oraz ePBP – Polska Bibliografia Prawnicza, co zdecydowanie zwiększa zasięg cytowalności publikowanych w nim artykułów.
Serdecznie zapraszamy do zgłaszania kolejnych artykułów. Szczegóły dotyczące procedury zgłaszania zamieszczone są na końcu numeru oraz naszej stronie internetowej. Przypominamy, że zgłoszenia przyjmujemy w trybie ciągłym, a te z artykułów, które przejdą procedurę recenzyjną są publikowane na stronie internetowej Biuletynu w sekcji „Online first”.
Zapraszamy do lektury
Redakcja