Prześlij tekst
Nr 32 (2025)
Artykuły

„Brudna praca” w zakładzie karnym: strategie radzenia sobie funkcjonariuszy z fizycznym, społecznymi moralnym skażeniem

PDF
  • Bartosz Kwiatkowski
Bartosz Kwiatkowski
Uniwersytet WSB Merito w Opolu

Opublikowane 23.03.2026

Słowa kluczowe

  • „brudna praca”,
  • funkcjonariusz więzienny,
  • zakład karny,
  • strategie radzenia sobie ze skażeniem

Prawa autorskie (c) 2026 Bartosz Kwiatkowski

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

„Brudna praca” w zakładzie karnym: strategie radzenia sobie funkcjonariuszy z fizycznym, społecznymi moralnym skażeniem. (2026). Biuletyn Kryminologiczny, 32, 105-118. https://doi.org/10.37232/BK.2025F
Crossref
Scopus
Google Scholar
Europe PMC

Abstrakt

W artykule przedstawiono koncepcję „brudnej pracy”, utworzonej przez Everetta Hughesa. Przeprowadzone w wielu krajach badania potwierdziły, że funkcjonariusze w jednostkach penitencjarnych z jednej strony regularnie zmagają się z licznymi sytuacjami trudnymi, a z drugiej muszą sobie radzić z negatywną oceną ich zawodu. Z tego względu w artykule przybliżono teorię fizycznego, społecznego oraz moralnego skażenia, odnosząc ją do zawodu funkcjonariusza działu ochrony. Tożsamości zawodowej funkcjonariuszy zagraża najbardziej skażenie moralne, natomiast silna kultura zawodowa oraz strategie radzenia sobie chronią przed wszystkimi wymiarami skażenia. Na podstawie przeglądu zagranicznej literatury w artykule zaprezentowano strategię neutralizacji, przeformułowania, rekalibracji, przeorientowania, dystansowania się oraz dezidentyfikacji. Podkreślono potrzebę dalszych badań, w szczególności w celu pogłębienia wiedzy na temat strategii zaradczych funkcjonariuszy zatrudnionych w polskim systemie penitencjarnym. 

PDF

Bibliografia

  1. Ashforth B., Kreiner G., „How Can You Do It?”: Dirty Work and the Challenge of Constructing a Positive Identity, „Academy of Management Review” 1999, t. 24, nr 3, s. 413–434.
  2. Ashforth B., Kreiner G., Normalising Emotion in Organisations: Making the Extraordinary seem Ordinary, „Human Resource Management Review” 2002, t. 12, nr 2, s. 215–235.
  3. Ashforth B., Kreiner G., Dirty Work and Dirtier Work: Differences in Countering Physical, Social, and Moral Stigma, „Management and Organization Review” 2014, t. 10, nr 1, s. 81–108.
  4. Bosmans K., Mousaid S., De Cuyper N., Hardonk S., Louckx F., Vanroelen C., Dirty Work, Dirty Worker? Stigmatisation and Coping Strategies Among Domestic Workers, „Journal of Vocational Behavior” 2016, t. 92, s. 54–67.
  5. Chenault S., Collins B., It’s Dirty Work but Someone Has To Do It: An Examination of Correctional Officer Taint Management Techniques, „Journal of Qualitative Criminal Justice & Criminology” 2019, t. 8, nr 1, s. 37–56.
  6. Czekaj K., Wypalenie zawodowe personelu więziennego jako efekt dyspozycyjnej i sytuacyjnej oceny stresu, „Państwo i Społeczeństwo” 2015, t. 15, nr 2, s. 23–36.
  7. Dick P., Dirty Work Designations: How Police Officers Account for Their Use of Coercive Force, „Human Relations” 2005, t. 58, nr 11, s. 1363–1390.
  8. Douglas M., Purity and Danger: An Analysis of Concepts of Pollution and Taboo, Routledge, Londyn 1966.
  9. Eikenaar T., Experiencing Deportation as Dirty Work? The Case of Dutch Escort Officers, „Work,Employment and Society” 2023, t. 38, nr 5, s. 1403–1422.
  10. Eriksson A., The Taint of the Other: Prison Work as „Dirty Work” in Australia, „Punishment & Society” 2023, t. 25, nr 2, s. 324–342.
  11. Garrihy J., That Doesn’t Leave You: Psychological Dirt and Taint in Prison Officers Occupational Cultures and Identities, „The British Journal of Criminology” 2021, t. 62, nr 4, s. 982–999.
  12. Hochschild A.R., The Managed Heart: Commercialization of Human Feeling, California Press, Berkeley 1983.
  13. Hughes E., Work and the Self, [w:] J. Rohrer, M. Sherif (red.), Social Psychology at the Crossroad, Harper & Brothers Publishers, Nowy Jork 1951, s. 313–323.
  14. Kreiner G., Ashforth B., Evidence Toward an Expanded Model of Organizational Identification, „Journal of Organizational Relations” 2004, t. 61, nr 3, s. 327–353.
  15. Lemmergaard J., Muhr S.L., Golfing with a Murderer: Professional Indifference and Identity Work in a Danish Prison, „Scandinavian Journal of Management” 2012, t. 28, nr 2, s. 185–195.
  16. Lewicka-Zelent A., Huczuk-Kapluk S., Przemoc w warunkach izolacji więziennej, „Probacja” 2021, t. 1, s. 13–26.
  17. Makkawy A., Scott C., Dirty Work, [w:] C.R. Scott, J.R. Barker, T. Kuhn, J. Keyton, P.K. Turner, L.K. Lewis (red.), The International Encyclopedia of Organizational Communication, John Wiley & Sons, Hoboken 2017, s. 1–8.
  18. Mikkelsen E., Looking Over your Shoulder: Embodied Responses to Contamination in the Emotional Dirty Work of Prison Officers, „Human Relations” 2021, t. 75, nr 9, s. 1770–1797.
  19. Miller O., Bruenig D., Shakespeare-Finch J., High Risk, Low Reward: A Mixed Method Exploration of Correctional Officer Mental Health and Perceptions of Prison Work, „Journal of Crime and Justice” 2025, s. 1–17.
  20. Nielsen M., On Humour in Prison, „European Journal of Criminology” 2011, t. 8, nr 6, s. 500–514.
  21. Nowacki Z., Psychologiczne i pedagogiczne aspekty pełnienia służby przez funkcjonariuszy działu ochrony polskiej Służby Więziennej – wyniki badań, [w:] Z. Nowacki, M. Kuryłowicz (red.), Psychologiczne i pedagogiczne aspekty pełnienia służby przez funkcjonariuszy działu ochrony polskiej Służby Więziennej. Relacja z badań, Szkoła Wyższa Wymiaru Sprawiedliwości, Warszawa 2023, s. 121–173.
  22. Poklek R., Motywacja osiągnięć funkcjonariuszy Służby Więziennej, Centralny Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej, Kalisz 2015.
  23. Pomiankiewicz J., Stres i wypalenie zawodowe funkcjonariuszy Służby Więziennej – uwarunkowania, przejawy, konsekwencje – zarys problemu, „Przegląd Więziennictwa Polskiego” 2010, nr 67–68, s. 47–60.
  24. Regehr C., Carey M., Wagner S., Alden L., Buys N., Corneil W., Fyfe T., Fraess-Phillips A., Krutop E., Matthews L., Randall C., White M., White N., Prevalence of PTSD, Depression and Anxiety Disorders in Correctional Officers: A Systematic Review, „Corrections” 2021, t. 6, nr 3, s. 229–241.
  25. Ricciardelli R., Power N., Medeiros D., Correctional Officers in Canada: Interpreting Workplace Violence, „Criminal Justice Review” 2018, t. 43, nr 4, s. 458–476.
  26. Rivera K., Tracy S., Embodying Emotional Dirty Work: A Messy Text of Patrolling the Border, „Qualitative Research in Organizations and Management: An International Journal” 2014, t. 9, nr 3, s. 201–222.
  27. Simpson R., Slutskaya N., Lewis P., Höpfl H., Introducing Dirty Work, Concepts and Identities, [w:] R. Simpson, N. Slutskaya, P. Lewis, H. Höpfl (red.), Dirty Work. Identity Studies in the Social Sciences, Palgrave Macmillan, Basingstoke 2012, s. 1–18.
  28. Soral P., Pati S.P., Singh S.K., Cooke F.L., Coping with Dirty Work: A Meta-synthesis From a Resource Perspective, „Human Resource Management Review” 2022, t. 32, nr 4, s. 1–21.
  29. Sundt J.L., Good Job or Dirty Work? Public Perceptions of Correctional Employment, „Federal Probation” 2009, t. 74, nr 3, s. 40–45.
  30. Sykes G., Matza D., Techniques of Neutralization: A Theory of Delinquency, „American Sociological Review” 1957, t. 22, nr 6, s. 664–670.
  31. Toch H., Is a „Correctional Officer” by any Other Name, a „Screw”?, „Criminal Justice Review” 1978, t. 3, nr 2, s. 19–35.
  32. Tracy S., Locking up Emotion: Moving Beyond Dissonance for Understanding Emotion Labor Discomfort, „Communication Monographs” 2005, t. 72, nr 3, s. 261–283.
  33. Tracy S., Myers K., Scott C., Cracking Jokes and Crating Selves: A Multi-site Analysis of Humor, Sensemaking, and Identity Management Among Human Service Workers, „Communication Monographs” 2006, t. 73, nr 3, s. 283–308.
  34. Tracy S., Scott C., Sexuality, Masculinity and Taint Management Among Firefighters and Correctional Officers: Getting Down and Dirty with „America’s Heroes” and the „Scum of Law Enforcement”, „Management Communication Quarterly” 2006, t. 20, nr 1, s. 6–38.
  35. Tracy S., Scott C., Dirty Work and Discipline Behind Bars, [w:] S. Drew, M. Mills, B. Gassaway (red.), Dirty Work: The Social Construction of Taint, Baylor University Press, Waco 2007, s. 33–54.
  36. Xiou G., A Review of Research on Dirty Work: Definitions, Perceptions, and Coping Strategies in Stigmatized Occupations, „Academic Journal of Management and Social Sciences” 2025, t. 10, nr 1, s. 164–171.

Podobne artykuły

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.