Nr 2 (148) (2001)
Artykuły

Ograniczenia swobody zakładania przedsiębiorstw i świadczenia usług w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości

[Restrictions on freedom of establishment and freedom to provide services in the light of European Court of Justice case-law]

Opublikowane 2001-06-30

Słowa kluczowe

  • działalność gospodarcza,
  • usługi,
  • orzecznictwo,
  • Europejski Trybunał Sprawiedliwości,
  • wolność gospodarcza,
  • economic activity,
  • services,
  • judicial decisions,
  • The Court of Justice of the European Union,
  • economic freedom

Jak cytować

Szwarc, M. (2001). Ograniczenia swobody zakładania przedsiębiorstw i świadczenia usług w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości: [Restrictions on freedom of establishment and freedom to provide services in the light of European Court of Justice case-law]. Studia Prawnicze / The Legal Studies, (2 (148), 83–107. https://doi.org/10.37232/sp.2001.2.5

Abstrakt

Omówiona w niniejszym artykule grupa orzeczeń należy niejako do trzeciej generacji orzecznictwa ETS. W pierwszej fazie Trybunał skupiał się na kwestiach dyskryminacji ze względu na narodowość. W drugiej fazie orzekał przede wszystkim w kontekście ograniczeń niedyskryminacyjnych, które mogły pogarszać sytuację podmiotów mających siedzibę lub miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim w stosunku do podmiotów krajowych. Wreszcie na początku lat 90.-tych Trybunał rozpoczął orzekanie case-by-case, co nie przeszkodziło jednak sformułować licznych istotnych reguł o charakterze ogólnym. Cechą charakterystyczną orzecznictwa Trybunału w latach 90.-tych jest stopniowe ujednolicanie podejścia w stosunku do ograniczeń swobody przepływu pracowników, zakładania przedsiębiorstw i świadczenia usług. Z jednej strony podejście takie jest niekiedy krytykowane, przede wszystkim dlatego, iż pociąga za sobą ryzyko zupełnie nieuzasadnionego jednakowego traktowania różnych sytuacji61. Z drugiej strony jasne jest, że sformułowana w sprawie Saeger v. Dennemeyer zasada podlega ścisłej interpretacji Trybunału i w związku z tym trudno uznać ją za dogodną „furtkę” dla stosowania wszelkich ograniczeń uzasadnionych interesem ogólnym. Przedstawione orzecznictwo dowodzi jednocześnie, że Trybunał gotowy jest odegrać aktywną rolę w kształtowaniu zakresu owych swobód oraz definiowaniu konieczności jego ochrony. Wydaje się jednak, że w sprawach dotyczących delikatnych i wrażliwych kwestii moralności i etyki, pozostawionych jak dotychczas wyłącznym kompetencjom państw członkowskich, Trybunał będzie skłonny przychylić się do argumentacji państw członkowskich, nawet jeżeli oznaczać to będzie zaniechanie poddania wprowadzonych przepisów badaniu pod kątem zasady proporcjonalności, tak jak w sprawie Schindler i Schindler. Podejście w tej sprawie zasadniczo kontrastuje z linią orzeczniczą sprawy Saeger v. Dennemeyer, w której wprowadzone środki były przedmiotem kontroli pod względem proporcjonalności do zamierzonych celów, jednakże potwierdza przekonanie, że w takich przypadkach Trybunał będzie ostrożny i niechętny wydawaniu orzeczeń niezgodnych z argumentacją państw członkowskich.

 

The group of judgements discussed in the article belongs to the so-called third generation ECJ case-law. In the first phase, the Court focused on discrimination issues based on nationality. In the second phase, it ruled primarily in the context of non-discriminatory restrictions that may have disadvantaged entities established in another member state towards national entities. Finally, in the early 1990s, the Court began to rule case-by-case, which did not, however, prevent it from formulating a number of important rules of a general nature. What was a characteristic feature of the Court's jurisprudence in the 1990s was a gradual unification of approaches in relation to restrictions on the freedom of movement of workers, establishment and provision of services. On the one hand, such an approach is sometimes criticised, mainly because it entails the risk of completely unjustified equal treatment of different situations. On the other hand, it is clear that the principle formulated in Saeger v. Dennemeyer is subject to strict interpretation by the Court and can therefore hardly be regarded as a convenient 'gateway' for the application of any restrictions justified by the general interest. At the same time, the presented case-law demonstrates that the Court is prepared to play an active role in shaping the scope of these freedoms and defining the need for its protection. It seems, however, that in cases involving sensitive and delicate questions of morality and ethics, so far left to the exclusive competence of the member states, the Court will be inclined to agree with the case presented by member states, even if this means not subjecting the introduced provisions to an examination of the principle of proportionality, as in the Schindler and Schindler case. The approach in this case is in stark contrast to the line of Saeger v. Dennemeyer, where the introduced measures were subject to scrutiny in terms of proportionality to the objectives pursued, but it confirms the belief that in such cases the Court will be cautious and reluctant to issue rulings contrary to the arguments of the member states.

Bibliografia

  1. Daniele L., Non-Discriminatory Restrictions to the Free Movement of Persons „ European Law Review” 1997, no. 3.
  2. Druesne G., Prawo materialne i polityki Wspólnot i Unii Europejskiej, Wydawnictwo Naukowe "Scholar", Warszawa 1996.
  3. Dyrektywa 77/143 z dnia 29 grudnia 1976 r. w sprawie zbliżania prawa państw członkowskich w odniesieniu do testów przydatności do warunków drogowych pojazdów silnikowych i ich przyczep, Dz. Urz. WE, L 47.
  4. Dyrektywa Rady 68/360 z dnia 15 października 1968 roku w sprawie zniesienia ograniczeń poruszania sie i pobytu we Wspólnocie pracowników państw członkowskich i ich rodzin, Dz. Urz. WE, L 257 z 19.10.1968.
  5. Dyrektywa Rady 90/364 z dnia 28 czerwca 1990 roku o prawie stałego pobytu, Dz. Urz. WE, L 180 z 13.07.1990.
  6. Dyrektywa Rady 93/96 z dnia 29 października 1993 roku w sprawie prawa zamieszkania dla studentów, Dz. Urz. WE, L 317 z 18.12.1993.
  7. Haztopoulos V., Recent developments of the case law of the ECJ in the field of services, „ Common Market Law Review” 2000, vol. 37.
  8. Kożuch M., Korporacje zawodowe a swoboda prowadzenia działalności gospodarczej i świadczenia usług w świetle prawa europejskiego oraz Układu stowarzyszeniowego na przykładzie zawodów prawniczych [w:] C. Mik (red.), Polska w Unii Europejskiej. Perspektywy, warunki, szanse i zagrożenia, Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa Dom Organizatora, Toruń 1997.
  9. Martin J.M.F., O’Leary S., Judicial Exceptions to the Free Provision of Services, „ European Law Journal” 1995, nr 3.
  10. Półtorak N., Świadczenie usług a zakładanie przedsiębiorstw według prawa Wspólnot Europejskich, „Państwo i Prawo” 1999, z. 2, s. 52-67.
  11. Rozporządzenie Komisji Nr 1251/70 z dnia 29 czerwca 1970 roku w sprawie prawa pracowników do pobytu na terytorium państwa członkowskiego po upływie okresu zatrudnienia, Dz. Urz. WE, L 42 z 30.06.1970.
  12. Skrzydło-Tefelska E., Wykonywanie wolnych zawodów prawniczych w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, „Państwo i Prawo”, 2000, z. 7, s. 71-84.
  13. Sprawa 120/78 Rewe-Zentral AG p. Bundesmonopolvervaltungs fuer Branntwein (Cassis de Dijon), Zb. Orz. 1979.
  14. Sprawa 152/73 Sotgiu v. Deutsche Bundespost, Zb. Orz. 1974.
  15. Sprawa 175/78 R v. Saunders, Zb. Orz. 1979.
  16. Sprawa 186/87 Ian Cowan v. Francuski Skarb Państwa, Zb. Orz. 1989.
  17. Sprawa 2/74 Reyners v. Belgia, Zb. Orz. 1974.
  18. Sprawa 20/87 Ministere Public v. Gauchard, Zb. Orz. 1987.
  19. Sprawa 279/80 Webb, Zb. Orz. 1981.
  20. Sprawa 293/83 Gravier v. Miasto Liege, Zb. Orz. 1985.
  21. Sprawa 33/74 van Binsbergen v. Bestuur van de Bedrijfsvereniging voor de Metaalnijverheid, Zb. Orz. 1974.
  22. Sprawa 33/74 Van Binsbergen, Zb. Orz. 1974
  23. Sprawa 352/85, Bond van Adverteerders, Zb. Orz. 1988.
  24. Sprawa 36/74 Walrave v. Association Union Cycliste Internationale, Zb. Orz. 1974.
  25. Sprawa C- 55/94 Gebhard v. Consiglio dell’Ordine degli Avvocati e Procuratori di Milano, Zb. Orz. 1995
  26. Sprawa C-158/96, Raymond Kohll v. Union des Caisses de Maladie, Zb. Orz. 1998.
  27. Sprawa C-19/92 Dieter Kraus v. Land Badenii-Wirtembergii, Zb. Orz. 1993.
  28. Sprawa C-204/90 Hanns Bachmann v. Belgia, Zb. Orz. 1992.
  29. Sprawa C-212/97, Centros Ltd. v. Erhvervs-og Selskabsstyrelsen, Zb. Orz. 1999.
  30. Sprawa C-250/95 Futura Participations S.A. and Singer v. Administrations des contributions, Zb. Orz. 1997.
  31. Sprawa C-272/94, Postępowanie karne przeciwko Michelowi Guiot, Zb. Orz. 1996.
  32. Sprawa C-275/90, Her Majesty’s Customs and Excise v. G. Schindler i J. Schindler, Zb. Orz. 1994.
  33. Sprawa C-279/93 Finanzamt Koeln-Altstadt v. Schumacker, Zb. Orz. 1995.
  34. Sprawa C-288/89, Stichting Collectieve Antennevoorziening Gouda i inni v. Commissariaat voor de Media, Zb. Orz. 1991.
  35. Sprawa C-300/90 Komisja v. Belgia, Zb. Orz. 1992.
  36. Sprawa C-384/93, Alpine Investments BV v. Minister van Financien, Zb. Orz. 1995.
  37. Sprawa C-398/95, Syndemos ton en Elladi Touristikon kai Taxidiotikon Grafeion v. Ypourgos Ergasias, Zb. Orz. 1997.
  38. Sprawa C-415/93, Union Royale des societes de football association ASBL v. Jean-Marc Bosman, Zb. Orz. 1995.
  39. Sprawa C-47/90, Delhaize, Zb. Orz. 1992.
  40. Sprawa C-484/93 Peter Svensson et Lena Gustavsson v. Ministre du Logement et de l’Urbanisme, Zb. Orz. 1995.
  41. Sprawa C-55/93, Postępowanie karne przeciwko Johannowi van Schaik, Zb.Orz. 1994.
  42. Sprawa C-70/95, Sodemare S.A., Anni Azzurri Holding SpA i Anni Azzurri Rezzato Srl v. Regione Lombardia, Zb. Orz. 1997.
  43. Sprawa C-76/90 Saeger v. Dennemeyer & Co. Ltd, Zb. Orz. 1991.
  44. Sprawy połączone 62 i 63/81 Societe Seco i Societe Desquenne Giral, Zb. Orz. 1982.
  45. Steiner J., Woods W., Textbook on EC Law, Blackstone Press, London 1998.
  46. Wyatt D., Dashwood A., The European Union Law, Sweet & Maxwell, London 2000.