Prześlij tekst
Nr 2(232) (2025)
Artykuły

Podział czasu w pieczy współdzielonej oraz brak jej prymatu nad innymi formami pieczy – uwagi na tle orzecznictwa Sądu Konstytucyjnego Republiki Czeskieji wybranych rozwiązań innych państw

PDF
  • Katarzyna Kamińska
Katarzyna Kamińska
Uniwersytet Śląski w Katowicach

Opublikowane 2026-02-26

Słowa kluczowe

  • piecza współdzielona,
  • rozwód,
  • dobro dziecka,
  • czas spędzany z dzieckiem
Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

Podział czasu w pieczy współdzielonej oraz brak jej prymatu nad innymi formami pieczy – uwagi na tle orzecznictwa Sądu Konstytucyjnego Republiki Czeskieji wybranych rozwiązań innych państw. (2026). Studia Prawnicze The Legal Studies, 2(232), 137-162. https://doi.org/10.37232/sp.2025k

Abstrakt

W artykule podjęto jeden z aspektów problematyki pieczy współdzielonej. W rozważaniach skoncentrowano  się na podziale czasu oraz pierwszeństwie pieczy współdzielonej (lub jego braku) przed innymi formami sprawowania pieczy nad dzieckiem. Inspiracją do podjęcia niniejszych rozważań był wyrok Sądu Konstytucyjnego Republiki Czeskiej z 5 lutego 2025 r., I. ÚS 2364/24, który może przyczynić się do lepszego zrozumienia istoty pieczy współdzielonej. W wyroku wskazano, że piecza współdzielona może, ale nie musi, przyjmować model „pół na pół”, nie jest to regułą stosowaną automatycznie w każdym przypadku. W czeskim prawie nie istnieje żaden przepis, który konstytuowałby „prawo do pieczy współdzielonej” – rozumiane jako ustawowo gwarantowane uprawnienie rodziców do sprawowania pieczy współdzielonej. Wyrok Sądu Konstytucyjnego Republiki Czeskiej z 5 lutego 2025 r. jest ważnym i potrzebnym głosem w dyskusji dotyczącej zasadności priorytetu pieczy współdzielonej. Wnioski płynące z uzasadnienia wyroku mogą być pomocne z punktu widzenia polskiego prawa, ponieważ trwają zaawanasowane prace legislacyjne nad wprowadzeniem przepisów regulujących pieczę współdzieloną.

PDF

Bibliografia

  1. Arnoldová A., Sociální péče 2. díl: Učebnice pro obor sociální činnost, Grada Publishing, Praga 2016.
  2. Borski M., Karta Podstawowych Praw i Wolności jako element porządku konstytucyjnego Republiki Czeskiej, „Prawa Człowieka: Humanistyczne Zeszyty Naukowe” 2010, nr 13, s. 180–195.
  3. Braver S. L., Votruba A. M., Does Joint Physical Custody „Cause” Children’ Better Outcomes?, „Journal of Divorce & Remarriage” 2018, t. 59, nr 5, s. 452–468.
  4. Czerederecka A., Rozwód a rywalizacja o opiekę nad dziećmi, Wolters Kluwer, Warszawa 2020.
  5. Czyż E., Sąd Konstytucyjny Republiki Czeskiej, [w:] M. Barański, A. Czyż, R. Rajczyk, Sądownictwo konstytucyjne w państwach Grupy Wyszehradzkiej. Perspektywa politologiczno-prawna, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2015, s. 50–66.
  6. Fabricius W.V., Braver S.L., Diaz P., Velez C.E., Custody and Parenting Time: Links to Family Relationships and Well-being after Divorce, [w:] M.E. Lamb (red.), The Role of the Father in Child Development, John Wiley & Sons, Nowy Jork 2010, s. 201–240.
  7. Fučik P., Public Attitudes Toward Shared Custody: The Czech Republic, [w:] D. Mortelmans (red.), Divorce in Europe: New Insights in Trends, Causes and Consequences of Relation Break-ups, Springer, Cham 2020, s. 253–270.
  8. Fučik P., Šolcová M., Nové formy rodičovství: střídavá péče a hledání jejích důsledků pro děti – přehledová studie, „Sociální studia” 2022, t. 19, nr 2, s. 35–54.
  9. Gałdyn P., Piecza naprzemienna w systemie prawa rodzinnego, ,,Forum prawnicze” 2023, t. 2, nr 76, s. 32–51.
  10. Hakovirta M., Meyer D.R., Salin M., Lindroos E., Haapanen M., Joint Physical Custody of Children in Europe: A Growing Phenomenon, „Demographic Research” 2023, t. 49, s. 479–492.
  11. Hess K.D., Understanding Child Domestic Law Issues: Custody, Adoptions, and Abuse, [w:] I.B. Weiner, A.K. Hess (red.), The Handbook of Forensic Psychology, Wiley, New Jersey 2013, s. 98–123.
  12. How Much Custody Time Does Dad get in Your State?, https://www.custodyxchange.com/topics/research/dads-custody-time-by-state.php [dostęp: 27.12.2025].
  13. Janik-Skowrońska H., Prawno-społeczne uwarunkowania pieczy współdzielonej (naprzemiennej) w Polsce. Studium prawno-socjologiczne, Difin, Warszawa 2024.
  14. Kamińska K., Piecza naprzemienna a władza rodzicielska rodziców żyjących w rozłączeniu, Wolters Kluwer, Warszawa 2022.
  15. Kamińska K., Post-Separation Parenting: Contemporary Trends and Challenges, ,,The Italian Law Journal” 2022, t. 8, nr 2, s. 621–633.
  16. Kodeks cywilny Kalifornii przyjęty przez kalifornijski parlament dnia 21 marca 1872 r. i podpisany przez gubernatora.
  17. Konstytucja Republiki Czeskiej z dnia 16 grudnia 1992 r., https://biblioteka.sejm.gov.pl/wp-content/uploads/2015/07/Czechy_pol_010811.pdf [dostęp: 27.12.2025].
  18. Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2, Dz.U. 1993 Nr 61, poz. 284.
  19. Konwencja o Prawach Dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., Dz.U. 1991 Nr 120, poz. 526.
  20. Kubíčková K., Střídavá péče nedělá z dětí nešťastné batůžkáře, říká sociolog Petr Fučík, https://www.universitas.cz/osobnosti/5624-stridava-pece-nedela-z-deti-nestastne-batuzkare-rika-sociolog [dostęp: 27.12.2025].
  21. Lányiová Z., Striedavá vs. spoločná osobná starostlivosť rodičov, https://www.lanyiova.sk/l/clanok-s-obrazkami2/ [dostęp: 27.12.2025].
  22. Lee M., Building a Parenting Agreement That Works: Child Custody Agreements Step by Step, NOLO, Berkeley 2022.
  23. Lemon N.K., Joint Custody As a Statutory Presumption: California’s New Civil Code Sections 4600 and 4600.5, ,,Golden Gate University Law Review” 1981, t. 11, nr 2, s. 485–531.
  24. McCullough S., Can Time Really Heal: The Long-term Impacts of Joint Custody Arrangements, ,,Senior Honors Theses” 2024, s. 1–39.
  25. Meyer D.R., Carlson M.J., Md Moshi Ul Alam, Increases in Shared Custody after Divorce in the United States, ,,Demographic Research” 2022, t. 46, s. 1137–1162.
  26. Michalíková V., Zverenie dieťaťa do striedavej starostlivosti – ako je to v praxi?, https://www.akmv.sk/zverenie-dietata-do-striedavej-starostlivosti-ako-je-to-v-praxi/ [dostęp: 27.12.2025].
  27. Mills B.G., Belzer S.P., Joint Custody as a Parenting Alternative, ,,Pepperdine Law Review” 1982, t. 9, nr 4, s. 853–876.
  28. Nielsen L., Shared Physical Custody: Does It Benefit Most Children?, ,,Journal of the American Academy of Matrimonial Lawyers” 2015, t. 28, nr 1, s. 79–138.
  29. Novák T., Průchová B., Předrozvodové a rozvodové poradenství, Grada Publishing, Praga 2007.
  30. Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw z dnia 16 grudnia 2025 r., projekt nr UD349l, https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy--kodeks-rodzinny-i-opiekunczy-oraz-niektorych-innych-ustaw2 [dostęp: 27.12.2025].
  31. Scott E.S., Pluralism, Parental Preference, and Child Custody, ,,Columbia Law School” 1992, t. 80, nr 615, s. 615–672.
  32. Sikorska M., Gawrońska M., Piecza naprzemienna w Polsce – diagnoza i rekomendacje dla polityk publicznych, Uniwersytet Warszawski, Warszawa 2025.
  33. Stanowisko Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego w sprawie wprowadzenia przepisów prawnych regulujących pieczę współdzieloną, https://www.gov.pl/attachment/27831048-a131-4418-b671-c2a5dc8b6722 [dostęp: 27.12.2025].
  34. Tomešová J., Společná péče o nezletilé dítě, https://www.pravniprostor.cz/clanky/obcanske-pravo/spolecna-pece-o-nezletile-dite [dostęp: 27.12.2025].
  35. Uchwała Prezydium Czeskiej Rady Narodowej z dnia 16 grudnia 1992 r., https://libr.sejm.gov.pl/tek01/txt/konst/czechy-b.html [dostęp: 26.12.2025].
  36. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, t.j. Dz.U. 2025, poz. 897.
  37. Večeřová-Procházková A., Pomoc dětské dusi, Mladá fronta, Praga 2023.
  38. Warshak R.A., The Approximation Rule, Child Development Research, and Children’s Best Interests After Divorce, ,,Child Development Perspectives” 2007, t. 1, nr 2, s. 119–125.
  39. Wyrok Sądu Konstytucyjnego Republiki Czeskiej z 15 maja 2019 r., II. ÚS 1191/17, CZ:US:2017:2.US.1191.17.1.
  40. Wyrok Sądu Konstytucyjnego Republiki Czeskiej z 25 stycznia 2021 r., II. ÚS 3395/20, CZ:US:2021:2.US.3395.20.1.
  41. Wyrok Sądu Konstytucyjnego Republiki Czeskiej z 3 maja 2022 r.,
  42. I. ÚS 3065/21, CZ:US:2022:1.US.3065.21.2.
  43. Wyrok Sądu Konstytucyjnego Republiki Czeskiej z 5 lutego 2025 r., I. ÚS 2364/24, CZ:US:2025:1.US.2364.24.2.
  44. Wyrok Sądu Miejskiego w Pradze z 26 czerwca 2024 r., 55 Co 115/2024-521.
  45. Wyrok Sądu Obwodowego dla Dzielnicy Piątej Miasta Stołecznego Pragi z 1 lutego 2024 r., 50 P 307/2022-485 23 P i Nc 2/2023.
  46. Zákon č. 36/2005 Z. z. z dne 19. januára 2005 o rodine a o zmene a doplnení niektorých zákonov.
  47. Zákon č. 89/2012 Sb. ze dne 3. února 2012 občanský zákoník.
  48. Zákon, ktorým sa mení a dopĺňa zákon č. 36/2005 Z. z. o rodine a o zmene a doplnení niektorých zákonov v znení neskorších predpisov, Zákon č. 217/2010 Z. z.
  49. Żaba M., Wybrane zagadnienia wymiaru sprawiedliwości i statusu sędziów w Republice Czeskiej, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, Warszawa 2022.