Nr 1(227) (2023)
Artykuły

Udział niepoczytalnego podejrzanego w postępowaniu sądowym w przedmiocie stosowania środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym

[The participation of the insane suspect in the court proceedings regarding the precautionary measure in the form of a stay in a psychiatric institution]

Małgorzata Szeroczyńska
Prokuratura Rejonowa w Żyrardowie

Opublikowane 2023-07-19

Słowa kluczowe

  • niepoczytalność,
  • środek zabezpieczający w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym,
  • udział w posiedzeniu,
  • obecność na rozprawie,
  • niezdolność do udziału w czynnościach,
  • insanity,
  • a precautionary measure in the form of a stay in a psychiatric institution,
  • participation in proceedings,
  • presence at a hearing,
  • incapacity to participate in court activities

Jak cytować

Szeroczyńska, M. (2023). Udział niepoczytalnego podejrzanego w postępowaniu sądowym w przedmiocie stosowania środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym: [The participation of the insane suspect in the court proceedings regarding the precautionary measure in the form of a stay in a psychiatric institution]. Studia Prawnicze / The Legal Studies, (1(227), 69–99. https://doi.org/10.37232/sp.2023d

Abstrakt

Tekst prezentuje regulacje dotyczące kwestii, czy i kiedy podejrzany jest zobligowany do uczestniczenia w postępowaniach w przedmiocie zastosowania i przedłużania środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym. Jeśli chodzi o postępowanie w przedmiocie zastosowania tego środka, to w szczególności rozważane jest zagadnienie, czy obecność podejrzanego pozostaje zawsze faktycznie obowiązkowa, jeśli biegli psychiatrzy stwierdzili w opinii, iż nie może on brać udziału w czynnościach lub, że jego udział w czynnościach jest niewskazany. Odnośnie zaś do postępowania wykonawczego, to postawione zostało pytanie, czy obecność osoby, wobec której stosowany jest taki środek, winna być obligatoryjna czy zależeć wyłącznie od jej woli.

 

This paper presents regulations concerning the issue of whether and when the insane suspect is obliged to participate in proceedings concerning the application and extension of a precautionary measure in the form of a stay in a psychiatric institution. Regarding the procedure related to the application of this measure, the studied question is whether the presence of an insane suspect is in fact always obligatory if psychiatrists have stated that she cannot take part in the court activities or that her participation in these activities is inadvisable for her health. As for the enforcement proceedings, the main issue analyzed in this paper is whether the presence of the person against whom such a measure is applied should be always obligatory or should it depend solely on her will.

Bibliografia

  1. Council of Europe Committee of Ministers, Recommendation No. Rec(2004)10 of the Committee of Ministers to member States concerning the protection of the human rights and dignity of persons with menetal disorder and its Explanatory Memorandum (Adopted by the Committee of Ministers on 22 September 2004 at the 896th of the Ministers’ Deputies) [Rekomendacja REC (2004)10 Komitetu Ministrów Rady Europy w sprawie ochrony praw człowieka i godności osób z zaburzeniami psychicznymi z dnia 22 września 2004 r.], https://www.coe.int/t/dg3/healthbioethic/Activities/08_Psychiatry_and_human_rights_en/Rec(2004)10%20EM%20E.pdf [dostęp: 26.10.2021].
  2. Dąbkiewicz K., Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2020, LEX.
  3. Dudka K., (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2020.
  4. Eichstaedt K., Środek zabezpieczający w postaci pobytu w szpitalu psychiatrycznym, wątpliwości związane z orzekaniem, „Prokuratura i Prawo” 2016, nr 12, s. 75–94.
  5. Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności Rady Europy z dnia 4 listopada 1950 r., Dz.U. 1993 Nr 61, poz. 284.
  6. Hołda Z., Postulski K., Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2008.
  7. Konecki J., Niepoczytalny sprawca czynu zabronionego w postępowaniu karnym, Difin, Warszawa 2015.
  8. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. 1997 r. Nr 78, poz. 483, ze zm.
  9. Konwencja Praw Osób Niepełnosprawnych ONZ z dnia 13 grudnia 2006 r., Dz.U. 2012 r. poz. 1169.
  10. Kosonoga J., Zawieszenie postępowania karnego zagadnienia węzłowe, [w:] K. Ślebzak (red.), Studia i analizy Sądu Najwyższego, t. 7, Wolters Kluwer, Warszawa 2013, , s. 199–234.
  11. Kurdelek J., Choroba psychiczna jako przyczyna zawieszenia postępowania karnego, „Prokuratura i Prawo” 2004, nr 11–12, s. 169–199.
  12. Ładoś S., Pozycja prawna oskarżonego z zaburzeniami psychicznymi, Wolters Kluwer, Warszawa 2013, LEX.
  13. Marszał K., Proces karny. Zagadnienia ogólne, Volumen, Katowice 2013.
  14. Postanowienie SA w Białymstoku z 5 października 2012 r., II AKo 128/12, LEX 1220425.
  15. Postanowienie SA w Katowicach z 18 kwietnia 2001 r., II AKz 180/01, LEX 49064.
  16. Postanowienie SA w Krakowie z 15 listopada 2012 r., II AKzw 1193/12, LEX 1284942.
  17. Postanowienie SA w Rzeszowie z 27 marca 2013 r., II AKzw 124/13, LEX 1293921.
  18. Postanowienie SA w Rzeszowie z 27 marca 2013 r., II AKzw 131/13, LEX 1293922.
  19. Postanowienie SN 13 czerwca 2012 r., II KK 302/11, LEX 1212890.
  20. Postanowienie SN z 15 stycznia 2021 r., II K 317/20, LEX 3112863.
  21. Postanowienie SN z 17 marca 2008 r., V KK 31/08, LEX 406937.
  22. Postanowienie SN z 25 maja 2005 r., III KK 90/05, LEX 151688.
  23. Postanowienie SN z 27 lutego 2013 r., I KZP 27/12, LEX 1282440.
  24. Postanowienie SN z 3 lutego 2021 r., IV K 582/19, LEX 3183273.
  25. Postanowienie SN z 5 kwietnia 2001 r., IV KKN 652/00, LEX 51426.
  26. Postanowienie SN z 5 października 2005 r., II KK 139/05, LEX 157553.
  27. Postanowienie SN z 5 stycznia 2001 r., V KKN 490/00, LEX 51951.
  28. Postanowienie SN z 8 maja 2013 r., V KO 26/13, LEX 1313143.
  29. Postanowienie SN z SK 29/04 17 marca 2008 r., V KK 30/08, LEX 544709.
  30. Postulski K., Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2017, LEX.
  31. Stefański R., Skuteczność procesowa wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów. Glosa do wyroku SN z dnia 13 czerwca 2012 r., II KK 302/11, „Państwo i Prawo” 2013, nr 1, s. 116–121.
  32. Stefański R., Zabłocki S. (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2021, LEX.
  33. Szeroczyńska M., Racjonalność ustawodawcy a wyrywkowe zmiany przepisów karnych – wybrane przykłady, „e-Palestra” 2020, s. 256–269.
  34. Szeroczyńska M., Udział niepoczytalnego sprawcy w postępowaniu przygotowawczym, „Prokuratura i Prawo” 2022, nr 9, s. 129–145.
  35. Szwed M., Przymusowe umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym w świetle współczesnych standardów ochrony praw człowieka, Wolters Kluwer, Warszawa 2020, LEX.
  36. Świecki D. , (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Wolters Kluwer Warszawa 2021.
  37. Ustawa z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny wykonawczy oraz ustawy – Kodeks postępowania karnego, Dz.U. 2019, poz. 679.
  38. Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2015, poz. 396
  39. Ustawa z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego i niektórych innych ustaw, Dz.U. 2013, poz. 1247.
  40. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r., – Kodeks karny wykonawczy, tj. Dz.U. 2021, poz. 53, ze zm.
  41. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r., – Kodeks karny, tj. Dz.U. 2022, poz. 1138, ze zm.
  42. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r., – Kodeks postępowania karnego, tj. Dz.U. 2022, poz. 1375, ze zm.
  43. Wyrok ETPC z 14 lutego 2021 r., 13469/06, D.D. p. Litwie, HUDOC.
  44. Wyrok ETPC z 19 października 2017 r., 77850/12, Nawrot p. Polsce, HUDOC.
  45. Wyrok SN z 17 marca 2015 r., V KK 337/14, LEX 1663426.
  46. Wyrok TK z 11 czerwca 2002 r., SK 5/02, LEX 54901.
  47. Wyrok TK z 19 sierpnia 2020 r., K 46/15, Dz.U. 2020, poz. 1458.
  48. Wyrok TK z 2 października 2006 r., SK 34/06, LEX 210785.
  49. Wyrok TK z 22 marca 2017 r., SK 13/14, Dz.U. 2017, poz. 666.
  50. Wyrok TK z 25 października 2016 r., SK 71/13, LEX 2139269.
  51. Wyrok TK z 27 października 2015 r., K 5/14, LEX 1821106.
  52. Wyrok TK z 6 grudnia 2004 r., SK 29/04, LEX 140349.
  53. Zakrzewski P., Pyrcak M., Barczak-Opustil A., Procedura orzekania środków zabezpieczających wobec sprawców niepoczytalnych, [w:] W. Wróbel (red.), Nowelizacja prawa karnego 2015. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2015, s. 742–747. LEX.