Prześlij tekst
Nr 2(232) (2025)
Artykuły

Granice ochrony tajemnicy zawodowej przedstawicieli prawniczych zawodów zaufania publicznego przy raportowaniu schematów podatkowych w świetle standardu konstytucyjnego i europejskiego

PDF
  • P.Piasecka
P.Piasecka
Wydział Prawa i Ekonomii Uniwerystetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy

Opublikowane 2026-02-26

Słowa kluczowe

  • tajemnica zawodowa,
  • schematy podatkowe,
  • interpretacja prawa podatkowego,
  • Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej,
  • ordynacja podatkowa
Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

Granice ochrony tajemnicy zawodowej przedstawicieli prawniczych zawodów zaufania publicznego przy raportowaniu schematów podatkowych w świetle standardu konstytucyjnego i europejskiego. (2026). Studia Prawnicze The Legal Studies, 2(232), 85-109. https://doi.org/10.37232/sp.2025i

Abstrakt

Raportowanie schematów podatkowych i prawo do tajemnicy zawodowej było przedmiotem wyroków TS z 8 grudnia 2022 r. i z 29 lipca 2024 r., które w ramach wykładni dyrektywy Rady (UE) 2018/822 doprecyzowały, jakie zawody mogą zastąpić obowiązek raportowania schematu podatkowego obowiązkiem powiadomienia innych podmiotów o konieczności jego zgłoszenia. W związku z tym minister finansów wydał interpretację ogólną dotyczącą „prawnie chronionej tajemnicy zawodowej” promotora i wspomagającego w  kontekście przepisów o schematach podatkowych, mającą ujednolicić praktykę organów do czasu dostosowania prawa krajowego do unijnego. Choć dokument ten zawiera cenne wskazówki, to nie ma charakteru normatywnego, a jedynie stanowi urzędową wykładnię prawa. W konsekwencji adwokaci, radcy prawni, notariusze i doradcy podatkowi niezależnie od obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej są nadal zobowiązani do raportowania schematów na gruncie rozdziału 11a działu III Ordynacji podatkowej, co rodzi pytania o skuteczność interpretacji w ochronie tajemnicy zawodowej.

PDF

Bibliografia

  1. Banaszak B., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2012.
  2. Dębowska-Romanowska T., Obliczenie podatku a gwarancje praw obywatelskich, „Państwo i Prawo” 1998, nr 7, s. 21–39.
  3. Dyrektywa 98/5/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. mająca na celu ułatwienie stałego wykonywania zawodu prawnika w państwie członkowskim innym niż państwo uzyskania kwalifikacji zawodowych, Dz. Urz. UE L 77 z 14.03.1998 r., s. 36–43.
  4. Dyrektywa Rady (UE) 2011/16/UE z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania i uchylająca dyrektywę 77/799/EWG, Dz. Urz. UE L 64 z 11.03.2011 r., s. 1–12.
  5. Dyrektywa Rady (UE) 2018/822 z dnia 25 maja 2018 r. zmieniająca dyrektywę 2011/16/UE w zakresie obowiązkowej automatycznej wymiany informacji w dziedzinie opodatkowania w odniesieniu do podlegających zgłoszeniu uzgodnień transgranicznych, Dz. Urz. UE L 139 z 5.06.2018 r., s. 1–13.
  6. Dyrektywa Rady (UE) 2023/2226 z dnia 17 października 2023 r. zmieniająca dyrektywę 2011/16/UE w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania, Dz.Urz. UE L 2023/2226 z 24.10.2023 r., s. 1–38.
  7. Franczak A., Raportowanie schematów podatkowych niezgodne z Konstytucją, ale zgodne z Kartą Praw Podstawowych UE? Uwagi na tle wyroku TK z 23.07.2024 r., K 13/20, i wyroku TS z 29.07.2024 r., C-623/22, „Przegląd Podatkowy” 2024, nr 11, s. 31–41.
  8. Giezek J., Gutowski M., Kardas P., Tajemnica adwokacka w świetle wyzwań współczesności – uwagi wprowadzające, „Palestra” 2019, t. 64, nr 7–8, s. 5–25.
  9. Gorgol A., Tajemnica zawodowa radcy prawnego jako ograniczenie przymusu raportowania schematów podatkowych, [w:] R. Stankiewicz (red.), Tajemnica zawodowa radcy prawnego, Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Krajowej Rady Radców Prawnych, Warszawa 2018, s. 73–78.
  10. Holocher J., Bezpieczeństwo obrotu prawno- finansowego. Obowiązki notariusza w świetle ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, „Kwartalnik Prawa Publicznego” 2015, nr 2, s. 7–22.
  11. Interpretacja Ogólna DTS5.8092.2.2025 Ministra Finansów z dnia 5 marca 2025 r. w sprawie „prawnie chronionej tajemnicy zawodowej” promotora i wspomagającego na gruncie przepisów o schematach podatkowych,
  12. Dz. Urz. MF. 2025, poz. 14.
  13. Interpretacja Ogólna Ministra Finansów „Objaśnienia podatkowe dotyczące stosowania przepisów związanych z obowiązkiem przekazywania do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej informacji o schematach podatkowych” z dnia 31 stycznia 2019 r., https://www.podatki.gov.pl/media/4417/obja%C5%9Bnienia-podatkowe-mdr-z-dnia-31-01-2019.pdf [dostęp: 24.10.2025].
  14. Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Dz.Urz. UE C 202 z 7.06.2016 r., s. 389–405.
  15. Kondej M., Wybrane problemy intertemporalne związane ze stosowaniem przepisów o raportowaniu schematów podatkowych (MDR), „Praktyka Podatkowa” 2019, nr 2, s. 4–18.
  16. Kondratowska-Muszyńska J., Udzielanie informacji o przepisach prawa w kontekście zasad podstawowych i wartości konstytucyjnych, [w:] H. Dzwonkowski (red.), Interpretacje podatkowe. Analiza instrumentów prawnych w zakresie udzielania informacji o stosowaniu przepisów prawa daninowego, C.H. Beck, Warszawa 2023, s. 9–14.
  17. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. 1997 Nr 78, poz. 483.
  18. Krzykowski P., Urzędowe interpretacje prawa podatkowego a system źródeł prawa, „Kwartalnik Prawa Podatkowego” 2005, nr 3–4, s. 9–29.
  19. Modzelewska A., Obowiązek raportowania o schematach podatkowych w prawie polskim i prawie wybranych państw członkowskich Unii Europejskiej, rozprawa doktorska, Uniwersytet w Białymstoku 2022.
  20. Nykiel W., O potrzebie równowagi między uprawnieniami i obowiązkami podatnika oraz organów podatkowych, „Prawo i Podatki” 2005, nr 12, s. 25–32.
  21. Projekt ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, 28 marca 2025 r., https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy–ordynacja-podatkowa-oraz-niektorych-innych-ustaw2 [dostęp: 24.10.2025].
  22. Rudowski J., [w:] S. Babiarz, B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, C.H. Beck, Warszawa 2019, Legalis – komentarz do art. 86(b) o.part. 86(b).
  23. Szubielska D., Tajemnica zawodowa w prawie i postępowaniu podatkowym, „Palestra” 2019, nr 7–8, s. 202–211.
  24. Teszner K., [w:] L. Etel (red.), Ordynacja podatkowa. Tom I. Zobowiązania podatkowe. Art. 1–119zzk. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, LEX – komentarz do art. 14(a) o.p.
  25. Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie, t.j. Dz.U. 2022, poz. 1799.
  26. Ustawa z dnia 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2018, poz. 2193.
  27. Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze, t.j. Dz.U. 2022, poz. 1184.
  28. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, t.j. Dz. U. 2025, poz.111.
  29. Ustawa z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym, t.j. Dz.U. 2021, poz. 2117.
  30. Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, t.j. Dz.U. 2022, poz. 1166.
  31. Walerjan D., Obowiązek raportowania schematów podatkowych (MDR) – wybrane problemy, „Prawo Asekuracyjne” 2019, nr 3(100), s. 77–89.
  32. Wilk M., Ujawnianie schematów podatkowych a tajemnica zawodowa doradcy podatkowego, „Przegląd Podatkowy” 2019, nr 2, s. 16–22.
  33. Wilk M., Wirski J., Raportowanie schematów podatkowych w praktyce notarialnej, Gardens Tax&Legal Wilk Latkowski Łokaj, Łódź 2020.
  34. Wyrok TK z 11 maja 2004 r., K 4/03, LEX 112993.
  35. Wyrok TK z 11 stycznia 2000 r., K 7/99, LEX 39281.
  36. Wyrok TK z 19 listopada 2008 r., KP 2/08, LEX 462811.
  37. Wyrok TK z 23 lipca 2024 r., K 13/20, LEX 3745921.
  38. Wyrok TS z 29 lipca 2024 r., C-623/22, Belgian Association of Tax Lawyers p. Premier ministre/ Eerste Minister, LEX 3740798.
  39. Wyrok TS z 8 grudnia 2022 r., C-694/20, Orde van Vlaamse Balies i in. p. Vlaamse Regering, LEX 3439165.