Prześlij tekst
Nr 2(232) (2025)
Artykuły

Geneza i znaczenie art. 7 rozporządzenia Rzym II

PDF
  • Wojciech Wydmański
Wojciech Wydmański
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie

Opublikowane 2026-02-26

Słowa kluczowe

  • prawo prywatne międzynarodowe,
  • rozporządzenie Rzym II,
  • art. 7,
  • szkoda środowiskowa,
  • Unia Europejska,
  • geneza
    • ...Więcej
    Less
Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

Geneza i znaczenie art. 7 rozporządzenia Rzym II. (2026). Studia Prawnicze The Legal Studies, 2(232), 111-136. https://doi.org/10.37232/sp.2025j

Abstrakt

W artykule przedstawiono analizę genezy art. 7 rozporządzenia Rzym II jako szczególnej normy kolizyjnej wskazującej prawo właściwe dla szkód w środowisku naturalnym. Wskazano, że istnieje wiele przyczyn dodania do unijnego rozporządzenia, unifikującego kolizyjne prawo deliktowe, przepisu poświęconego szkodom środowiskowym. O wprowadzaniu oraz jego treści zadecydowały polityka środowiska Unii Europejskiej, postulaty doktryny oraz dorobek orzeczniczy Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Ponadto w artykule poddano ocenie znaczenie art. 7 Rzym II dla obrotu prawnego oraz ochrony dobra, którym jest środowisko naturalne. Co więcej, przykład art. 7 Rzym II doskonale ilustruje wpływ prawa UE na prawo polskie (prywatne międzynarodowe). 

PDF

Bibliografia

  1. Amended proposal for a European Parliament and Council Regulation on the law applicable to non contractual obligations („Rome II”) (presented by the Commission pursuant to Article 250 (2) of the EC Treaty)/*COM/2006/0083 final – COD 2003/0168.
  2. Bar C. von (red.), Internationales Umwelthaftungsrecht I – Auf dem Wege zu einer Konvention über Fragen des Internationalen Umwelthaftungsrechts, Universität Osnabrück, Fachbereich Rechtswissenschaften, Kolonia 1995.
  3. Bergkamp L., Goldsmith B., The EU Environmental Liability Directive: A Commentary, Oxford University Press, Oxford 2013.
  4. Bernasconi C., Civil Liability Resulting from Transfrontier Environmental Damage: A Case for the Hague Conference?, „Hague Yearbook of International Law/Annuaire de La Haye de Droit International” 1999, t. 12, s. 35–143.
  5. Bogdan M., Hellner M., Comentary to art. 7, [w:] U. Magnus, P. Mankowski (red.), European Commentaries on Private International Law. ECPIL. Commentary, t. 3: Rome II Regulation, Sellier European Law Publishers, Kolonia 2019, s. 287–297.
  6. Bogdan M., The Treatment of Environmental Damage in Regulation Rome II, [w:] J. Ahern, W. Binchy (red.), The Rome II Regulation of the Law Applicable to Non-Contractual Obligations. A New International Litigation Regime, Martinus Nijhoff Publishers, Leiden–Boston 2009, s. 219–230.
  7. Bushati A.G., Albanian PIL Act and its Implementation in Judicial Practice, „Dollani Anali Pravnog fakulteta Univerziteta u Zenici” 2016, t. 9, s. 147–167.
  8. Calster G. van, Lex ecologia. On Applicable Law for Environmental pollution (Article 7 Rome II), a Pin-nacle of Business and Human Rights as well as Climate Change Litigation, „IPRax: Praxis des Inter-nationalen Privat- und Verfahrensrechts” 2022, nr 5, s. 441–449.
  9. Climate Litigation Database. Jurisdiction: Switzerland, https://climatecasechart.com/non-us-jurisdiction/switzerland/ [dostęp: 10.01.2025].
  10. Climate Litigation Database. Jurisdiction: United Kingdo, https://climatecasechart.
  11. com/non-us-jurisdiction/united-kingdom/ [dostęp: 10.01.2025].
  12. Czech E.K., Spór wokół odpowiedzialności za szkodę w środowisku, „Państwo i Prawo” 2007, nr 1, s. 55–74.
  13. Czepelak M., Europeizacja międzynarodowego prawa zobowiązań a prawo polskie, „Państwo i Prawo” 2009, nr 6, s. 37–50.
  14. Czepelak M., Would we Like to Have a European Code of Private International Law, „European Review of Private Law” 2010, t. 18, nr 4, s. 705–728.
  15. Deskoski T., The New Macedonian Private International Law Act of 2007, „Yearbook of Private International Law” 2008, t. 10, s. 441–458.
  16. Dyrektywa 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu, Dz. Urz. UE L 143 z 30.04.2004 r., s. 56-75 ze zm.
  17. European Group for Private International Law, https://gedip-egpil.eu/en/ [dostęp: 8.01.2025].
  18. Fach Gómez K., Environmental Liability. Private International Law and European Law. Last Developments, „European Encyclopedia of Private International Law” 2016, s. 1–30.
  19. Figura-Góralczyk E., Nieuczciwa konkurencja w prawie prywatnym międzynarodowym, Wolters Kluwer, Warszawa 2017.
  20. Grušić U., Transboundary Pollution at the Intersection of Private and Public International Law, ,,Journal of Private International Law” 2023, t. 19, nr 3, s. 569–582.
  21. Hartley T., Article 5(3): The Place of Commission of a Tort, „European Law Review” 1977, s. 143–145.
  22. Ivaldi P., European Union, Environmental protection and private international law: Article 7 of Rome II Regulation, „The European Legal Forum” 2013, s. 137–144.
  23. Jalles M.L., Afloramento da supranacionalidade num caso de poluição transfronteiras, „Revista de Direito e Economia” 1976, t. 11, nr 2, s. 409–441.
  24. Jochem R., Juristische Schulung, C.H. Beck, Monachium 1977.
  25. Kenig-Witkowska M., Prawo ochrony środowiska, Wolters Kluwer, Warszawa 2006.
  26. Kenig-Witkowska M., Prawo środowiska Unii Europejskiej. Zagadnienia systemowe, Wolters Kluwer, Warszawa 2011.
  27. Kennedy T.P., Untying the Gordian (Jurisdictional) Knot. Bier/Mines de Potasse (1976), „Leading Cases of the Twentieth Century” 2000, s. 275–293.
  28. Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów, Europejski Zielony Ład, COM(2019) 640 final.
  29. Konwencja międzynarodową o ujednostajnieniu niektórych zasad dotyczących konosamentów, podpisana w Brukseli dnia 25 sierpnia 1924 r. (ratyfikowana zgodnie z ustawą z dnia 20 lutego 1936 r.), Dz.U. 1937 Nr 33, poz. 258.
  30. Konwencja z dnia 27 września 1968 r. o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych, Dz. Urz. UE z 31.12.1972 r., L 299, s. 32–42.
  31. Kostić-Mandić M., The New Private International Law Act of Montenegro, „Yearbook of Private International Law” 2014/2015, t. 16, s. 429–440.
  32. Laganière G., Liability for Transboundary Pollution in Private International Law: A Duty to Ensure Prompt and Adequate Compensation, McGill University, Montreal 2020, https://escholarship.mcgill.ca/concern/theses/t435gj37g [dostęp: 2.01.2025].
  33. Lehmann M., Eichel F., Globaler Klimawandel und Internationales Privatrecht Zuständigkeit und anzuwendendes Recht für transnationale Klagen wegen klimawandelbedingter Individualschäden, „Rabels Zeitschrift für ausländisches und internationales Privatrecht (RabelsZ)” 2019, t. 83, nr 1, s. 77–110.
  34. Lehmann M., Regulation, Global Governance and Private International Law: Squaring the Triangle, „Journal of Private International Law” 2020, t. 16, nr 1, s. 1–30.
  35. Ligj për të drejtën Ndërkombëtare private Nr. 10 428, datë 2.6.2011, https://www.drejtesia.gov.al/wp-content/uploads/2019/02/ligji_drejten_nderkombetare_private_1_571.pdf [dostęp: 10.01.2025].
  36. Marino S., La „Climate Change Litigation” nella prospettiva del diritto internazionale privato e processuale, „Rivista di diritto internazionale privato e processuale” 2021, s. 898–931.
  37. Milieudefensie et al. v. Royal Dutch Shell plc., https://climatecasechart.com/non-us-case/milieudefensie-et-al-v-royal-dutch-shell-plc/ [dostęp: 10.01.2025].
  38. Mucmataj I., Danaj L., The Development of Private International Law in Albania, „Academicus International Scientific Journal” 2014, nr 9, s. 222–234.
  39. Nowacki A., Przyborowska-Klimczak A., [w:] K. Kowalik-Bańczyk, M. Szwarc-Kuczer, A. Wróbel (red.),Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Komentarz. Tom II (art. 90–222), Wolters Kluwer, Warszawa 2012, LEX – Komentarz do art. 191 TFUE.
  40. Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie propozycji rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych (tzw. RZYM II) [COM(2003) 427 final – 2003/0168 (COD)].
  41. Pacuła K., Wybór prawa a ochrona osób trzecich na tle rozporządzenia Rzym II, Wolters Kluwer, Warszawa 2024.
  42. Pazdan M., Jagielska M., Kurowski W., Świerczyński M., Zachariasiewicz M.A., Zachariasiewicz M., Żarnowiec Ł., W odpowiedzi na ankietę skierowaną do państw członkowskich Unii, dotyczącą stosowania Rozporządzenia nr 864, „Problemy Prawa Prywatnego Międzynarodowego” 2012, t. 12, s. 165–197.
  43. Pazdan M., Zachariasiewicz M.A., Świerczyński M., Zachariasiewicz M., Kurowski W., Pacuła K., Uwagi o uregulowaniach rozporządzenia Rzym II i ich stosowaniu na tle doświadczeń polskiej judykatury, „Problemy Prawa Prywatnego Międzynarodowego” 2015, t. 16, s. 67–93.
  44. Pilich M., Europeizacja prawa prywatnego międzynarodowego: cel, ograniczenia, wyzwania, „Problemy Prawa Prywatnego Międzynarodowego” 2013, t. 12, s. 53–83.
  45. Private International Law Act (Zakon za medunarodno privatno pravo), „Official Gazette” 2020, nr 32.
  46. Program Haski: wzmacnianie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w Unii Europejskiej, Dz. Urz. UE C 53 z 3.03.2005 r., s. 1–14.
  47. Proposal for a European Convention on the Law Applicable to Noncontractual Obligations, https://gedip-egpil.eu/wp-content/uploads/1997/10/gedip-documents-7pe.pdf [dostęp: 8.01.2025]
  48. Proposal for a Regulation of the European Parliament and the Council on the law applicable to non-contractual obligations („ROME II”) COM(2003) 427 final – COD 2003/0168.
  49. Rakoczy B., Odpowiedzialność za szkodę w środowisku. Dyrektywa 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady. Komentarz, TNOiK Dom Organizatora, Toruń 2010.
  50. Recommendation for second reading on the Council common position for adopting a regulation of the European Parliament and of the Council on the law applicable to non-contractual obligations („ROME II”), https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-6-2006-0481_EN.html [dostęp: 8.01.2025].
  51. Report on the joint text approved by the Conciliation Committee for a regulation of the European Parliament and of the Council on the law applicable to non-contractual obligations („Rome II”).
  52. Report on the proposal for a regulation of the European Parliament and of the Council on the law applicable to non-contractual obligations („Rome II”) 27.6.2005 – [COM(2003) 427 – C50338/2003 – 2003/0168(COD)].
  53. Rest A., Wahl des zuständigen Gerichtes bei Distanzdelikten nach dem EG-Zuständigkeits- und Vollstreckungsübereinkommen. Ein erster Schritt zum Schutz des geschädigten im internationalen Umweltrecht, Recht der Internationalen Wirtschaft/Außenwirtschaftsdienst des Betriebs-Beraters, Verlag Dr. Otto Schmidt, Köln 1977.
  54. Rozporządzenie (WE) 864/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lipca 2007 r. dotyczące prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych (Rzym II), Dz. Urz. UE L 199 z 31.07.2007 r., s. 40–49.
  55. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych, Dz. Urz. UE L 351, s. 1–32.
  56. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1119 z dnia 30 czerwca 2021 r. w sprawie ustanowienia ram na potrzeby osiągnięcia neutralności klimatycznej i zmiany rozporządzeń (WE) nr 401/2009 i (UE) 2018/1999, Dz. Urz. UE L 243 z 9.07.2021 r., s. 1–17.
  57. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 650/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego, Dz. Urz. UE L 201 z 27.07.2012 r., s. 107–134.
  58. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I), Dz. Urz. UE L 177 z 4.07.2008 r., s. 6–16.
  59. Rozporządzenie Rady (UE) 1259/2010 z dnia 20 grudnia 2010 r. w sprawie wprowadzenia w życie wzmocnionej współpracy w dziedzinie prawa właściwego dla rozwodu i separacji prawnej, Dz. Urz. UE L 343 z 29.12.2010 r., s. 10–16.
  60. Rumenov I., Europeanisation of the Macedonian Private International Law –
  61. Legal Evolution of a National Private International Law Act, „EU and Comparative Law Issues and Challenges” 2020, t. 4, 299–328.
  62. Šaula V.E., Reform of Private International Law in Countries Successors of the former Yugoslavia new legal chellenges. v. legal tradition, „Zbornik radova Pravnog fakulteta Novi Sad” 2019, t. 53, nr 4, s. 1347–1363.
  63. Schultsz J.C., Nederlandse jurisprudentie; Uitspraken in burgerlijke en strafzaken, W.E.J. Tjeenk Willink, Zwolle 1977.
  64. Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie stosowania rozporządzenia (WE) nr 864/2007 dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych (rozporządzenie Rzym II) COM(2025) 20 final.
  65. Staszczyk P., [w:] P. Fik, P. Staszczyk (red.), Prawo właściwe dla zobowiązań pozaumownych. Rozporządzenie (WE) nr 864/2007 (Rzym II). Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2014, Lexis – komentarz do art. 15.
  66. Study on the Rome II Regulation (EC) 864/2007 on the law applicable to noncontractual obligations, British Institute of International Law and Comparative Law, London 2021.
  67. Sześciło D., Dyrektywa o odpowiedzialności za szkody w środowisku – wnioski z implementacji i perspektywy rewizji, „Europejski Przegląd Sądowy” 2013, nr 7, s. 9–13.
  68. Świerczyński M., Szkody w środowisku naturalnym, [w:] M. Pazdan (red.), Prawo prywatne międzynarodowe, „System Prawa Prywatnego”, t. 20B, C.H. Beck, Warszawa 2014, s. 926–930.
  69. Świerczyński M., Szkody w środowisku naturalnym, „Studia Prawa Prywatnego” 2014, nr 3, s. 9–44.
  70. Tran M.L., Grenzüberschreitende Klimaklagen. Klimaschutz zwischen privatrechtlicher Haftung und öffentlich-rechtlicher Befugnis, Mohr Siebeck, Tybinga 2024.
  71. Weitz K., Autonomiczna wykładnia europejskiego prawa procesowego cywilnego –
  72. wprowadzenie i wyrok G.J. Bier B.V. przeciwko Mines de Potasse d’Alsace S.A., „Europejski Przegląd Sądowy” 2007, nr 6, s. 48–50.
  73. Wowerka A., Prawo właściwe dla odpowiedzialności za szkody w środowisku naturalnym w świetle rozporządzenia Rzym II, „Gdańskie Studia Prawnicze” 2023, t. 4, nr 61, s. 308–322.
  74. Wyrok TS z 10 czerwca 2004 r., C-168/02, Rudolf Kronhofer p. Marianne Maier i in., EU:C:2004:364.
  75. Wyrok TS z 16 lipca 2009 r., C-189/08, Zuid-Chemie BV p. Philippo’s Mineralenfabriek NV/SA, EU:C:2009:475.
  76. Wyrok TS z 16 stycznia 2014 r., C-45/13, Andreas Kainz p. Pantherwerke AG, EU:C:2014:7.
  77. Wyrok TS z 28 stycznia 2015 r., C-375/13, Harald Kolassa p. Barclays Bank plc, EU:C:2015:37.
  78. Wyrok TS z 30 listopada 1976 r., C-21/76, Handelskwekerij G.J. Bier B.V. p. Mines de Potasse d’Alsace S.A., EU:C:1976:166.
  79. Zakon o međunarodnom privatnom pravu, „Službeni list Crne Gore” br. 1/2014, https://www.sluzbenilist.me/propisi/9C433C64-9FFB-4B65-AE70-88E401CC217F [dostęp: 10.01.2025].