Nr 2(228) (2023)
Artykuły

Zbywalność prawa do grobu

[Transferring grave ownership (law analysis)]

Paweł Skoczykłoda
Uniwersytet Śląski w Katowicach

Opublikowane 2024-03-26

Słowa kluczowe

  • prawo do grobu,
  • umowa o miejsce grobowe,
  • zbywalność prawa do grobu,
  • przedłużenie prawa do grobu,
  • cmentarz,
  • administrator cmentarza,
  • dysponent grobu,
  • pochówek,
  • grób

Jak cytować

Skoczykłoda, P. (2024). Zbywalność prawa do grobu: [Transferring grave ownership (law analysis)]. Studia Prawnicze / The Legal Studies, (2(228), 75–98. https://doi.org/10.37232/sp.2023n

Abstrakt

Niniejszy artykuł koncentruje się na analizie prawa do grobu celem ustalenia możliwości jego zbycia. Dzisiejsza nauka prawa jak i orzecznictwo wypracowały koncepcję prawa do grobu jako prawa o charakterze zmiennym i niejednorodnym, stanowiącym wiązkę uprawnień materialnych i niematerialnych. Choć zdaje się ona chronić prawa osobiste bliskich zmarłego, jednak zupełnie nie zabezpiecza uprawnień pierwotnego dysponenta grobu. Co więcej, zgodnie z nią w momencie złożenia do grobu zwłok dochodzi do „rozlania się prawa do grobu”, które odtąd przysługuje szerokiemu kręgowi dysponentów. Skutkuje to tym, że zbywalność prawa do grobu podlega daleko idącym ograniczeniom. Autor proponuje, aby odróżnić prawo do pustego grobu od prawa do grobu, w którym został już ktoś pochowany, gdyż owa dystynkcja wpływa na określenie możliwości zbywalności prawa.

.

Bibliografia

  1. Bielska-Brodziak A., Argumenty interpretacyjne w kontekście wartości państwa prawa, [w:] M. Andruszkiewicz, A. Breczko, S. Oliwniak (red.), Filozoficzne i teoretyczne zagadnienia demokratycznego państwa prawa, Temida 2, Białystok 2015, s. 183–192.
  2. Borysiak W. [w:] W. Borysiak, P. Księżak (aut.), K. Osajda (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, T. 3, Spadki (art. 922–1088), C.H. Beck, Warszawa 2013.
  3. Cemetery Protection Act – 765 Illinois Compiled Statutes (2020).
  4. Chodorowska A., Szumkowski Ł., Problematyka prawa do grobu w kontekście dóbr osobistych, „Studia Prawnoustrojowe” 2019, t. 46, s. 19–33.
  5. Dadańska K., Tomczyk A., Kontrowersje wokół prawa do grobu, [w:] J. Gołaczyński, J. Mazurkiewicz, J. Turłukowski, D. Karkut (red.), Non omnis moriar: osobiste i majątkowe aspekty prawne śmierci człowieka: zagadnienia wybrane, Oficyna Prawnicza, Wrocław 2015, s. 150–173.
  6. Dołęgowska E., Klibisz K., Tworkowska A., Cywilnoprawna regulacja prawa do grobu, „Białostockie Studia Prawnicze” 2013, z. 13, s. 115–125, https://doi.org/10.15290/bsp.2013.13.10.
  7. Gaedke J., Handbuch des Friedhofs- und Bestattungsrechts, Wolters Kluwer, Köln – Berlin – München 1997.
  8. Grzeszak T., Dobro osobiste jako dobro zindywidualizowane, „Przegląd Sądowy” 2018, nr 4, s. 7–41.
  9. Grzybowski S., System prawa cywilnego, T. 1. Część ogólna, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN, Wrocław 1985.
  10. Gudowski J., Rudnicki G., Rudnicka J., Rudnicki S. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, T. 2, Własność i inne prawa rzeczowe, C.H.Beck, Warszawa 2016.
  11. Hansen A.K., Who is in my Grave? A Comparison of State and Local Laws in Illinois and Utah that Guide Resolution of Grave Plot Ownership Claims, „Southern Illinois University Law Journal” 2020, vol. 45, s. 139–163.
  12. Kawałko A. [w:] M. Habdas, M. Fras (red.), Kodeks Cywilny. Komentarz, T. 6. Spadki (art. 922–1087), Komentarze Praktyczne, Wolters Kluwer, Warszawa 2019.
  13. Kremis J., [w:] E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), Kodeks Cywilny. Komentarz, Komentarze Kodeksowe, C.H. Beck, Warszawa 2016.
  14. Księżak P., Robaczyński W., Skuteczność woli zmarłego co do jego pochówku i sprawowania kultu jego pamięci, „Palestra” 2012, t. 57, nr 9-10, s. 27–38.
  15. Marsh T.D., When Dirt and Death Collide: Legal and Property Interests in Burial Places, „Real Property, Probate and Trust Law Journal” 2016, 30(2), s. 1–7.
  16. Masternak-Kubiak M., Prawo do grobu jako publiczne prawo podmiotowe, „Wrocławsko-Lwowskie Zeszyty Prawnicze” 2017, t. 8, s. 231–241.
  17. Mazurkiewicz J., O naturze praw, niegdysiejszych przypisach, liście z Rabki oraz skarbie opowiedzianym przez staruszkę, „Forum Prawnicze” 2021, t. 1 (63), s. 88–98.
  18. Panowicz-Lipska J., Majątkowa ochrona dóbr osobistych, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1975.
  19. Pazdan M. [w:] K. Pietrzykowski (red.), Kodeks Cywilny, T. 2, Komentarz. Art. 450–1088. Przepisy wprowadzające, C.H. Beck, Warszawa 2021.
  20. Postanowienie SN – Izba Cywilna z 10 stycznia 2020 r., IV CSK 371/19, Legalis 2591625.
  21. Postanowienie SN z 21 stycznia 2015 r., IV 203/14, LEX 1656510.
  22. Projekt Ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, wniesiony w dniu 23 września 2021 r., https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12351755/katalog/12819378 [dostęp: 10.12.2023].
  23. Projekt ustawy o zmianie ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, Sejm VII kadencji, druk 1112, https://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/druk.xsp?nr=1112, [dostęp: 10.12.2023].
  24. Projekt ustawy o zmianie ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, Sejm VII kadencji, druk 1661, https://www.sejm.gov.pl/Sejm7.nsf/druk.xsp?nr=1661, [dostęp: 10.12.2023].
  25. Projekt ustawy o zmianie ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, Sejm VII kadencji, druk 2144, https://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/druk.xsp?nr=2144, [dostęp: 10.12.2023].
  26. Projekt ustawy o zmianie ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, Sejm VII kadencji, druk 3027, https://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/druk.xsp?nr=3027, [dostęp: 10.12.2023].
  27. Projekt ustawy o zmianie ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, Sejm VIII kadencji, druk 2041, https://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/druk.xsp?nr=2041, [dostęp: 10.12.2023].
  28. Radwański Z., Prawo cywilne – część ogólna, Podręczniki Prawnicze, C.H. Beck, Warszawa 2007.
  29. Rudnicki S., Prawo do grobu. Zagadnienia cywilistyczne, Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 1999.
  30. Rudnicki S., Zagadnienia cywilistyczne ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, „Palestra” 1987, t. 31, nr 10-11, s. 104–117.
  31. Schwartz A.L., Annotation, To Whom Does Title to Burial Pass on Testator’s Death, in Absence of Specific Provision in His Will, „American Law Reports” 1969, 26 (3d).
  32. Sobczak J., Gołda-Sobczak M., Prawo do grobu jako problem kulturowy i prawny, „Zeszyty Naukowe KUL” 2018, t. 60, nr 1, s. 197–219.
  33. Szpunar A., Ochrona prawna kultu osoby zmarłej, „Palestra” 1978, nr 8, s. 28–36.
  34. Uchwała SN z 2 grudnia 1994 r., III CZP 155/94, LEX 4149.
  35. Uchwała SN z 28 października 2004 r., III CZP 59/04, LEX 125511.
  36. Uchwała SN z 29 września 1978 r., III CZP 56/78, LEX 2309.
  37. Uchwała SN z 7 grudnia 1970 r., III CZP 75/70, LEX 1212.
  38. Uchwała TK z 27 września 1994 r., W.10/93, LEX 25335.
  39. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. 1964 nr 43, poz. 296.
  40. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz.U. 1964 nr 16, poz. 93.
  41. Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych, Dz.U. 1959 nr 11, poz. 62.
  42. Walczak P., O nowe prawo do grobu? Glosa krytyczna do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2019 roku, III CSK 267/17, „Forum Prawnicze” 2020, t. 1, s. 91–99.
  43. Wolter A., Ignatowicz J., Stefaniuk K., Prawo Cywilne – Zarys części ogólnej, Wolters Kluwer, Warszawa 1998.
  44. Wyrok NSA z 11 stycznia 2017 r., II OSK 929/15, LEX 2248124.
  45. Wyrok NSA z 22 stycznia 2015 r., II FSK 3093/12, LEX 1769592.
  46. Wyrok SA w Białymstoku z 11 lutego 2015 r., I ACa 749/14, LEX 1661129.
  47. Wyrok SA w Krakowie – I Wydział Cywilny z 13 marca 2014 r., I ACa 55/14, Legalis 1242445.
  48. Wyrok SA w Krakowie – I Wydział Cywilny z 22 lipca 2020 r., I ACa 743/19, Legalis 2502469.
  49. Wyrok SA w Krakowie z 20 lutego 2015 r., I ACa 1688/14, Legalis 1229747.
  50. Wyrok SA w Krakowie z 3 grudnia 2014 r., I ACa 1227/14, LEX 1665090.
  51. Wyrok SA w Krakowie z 3 listopada 2016 r., I ACa 691/16, LEX 2208463.
  52. Wyrok SA w Łodzi z 25 sierpnia 2016 r., I ACa 125/16, Legalis 1509068
  53. Wyrok SA w Poznaniu z 11 stycznia 2007 r., I ACa 1033/06, LEX 331041.
  54. Wyrok SA w Poznaniu z 31 października 2017 r., I ACa 1582/16, Legalis 1805014.
  55. Wyrok SA w Warszawie z 11 marca 2005 r., I ACa 853/04, LEX 179867.
  56. Wyrok SN z 10 grudnia 2015 r., V CSK 201/15, LEX 3107876.
  57. Wyrok SN z 13 lutego 1979 r., I CR 25/79, LEX 2374.
  58. Wyrok SN z 14 października 2011 r., III CSK 340/10, LEX 785271.
  59. Wyrok SN z 17 lutego 2016 r., III CSK 84/15, OSNC-ZD 2017, nr C, poz. 51.
  60. Wyrok SN z 17 września 1986 r., IV CR 236/86, LEX 3314.
  61. Wyrok SN z 19 listopada 2020 r., II CSK 30/19, LEX 3082395.
  62. Wyrok SN z 24 czerwca 2019 r., III CSK 267/17, LEX 2684205.
  63. Wyrok SN z 25 sierpnia 2011r., II CSK 649/10, LEX 1119402.
  64. Wyrok SN z 28 maja 1978 r., I CR 57/78, LEX 5105.
  65. Wyrok SN z 3 grudnia 2010 r., I CSK 66/10, LEX 738085.
  66. Wyrok SN z 4 czerwca 1982 r., I CR 141/82, LEX 2819.
  67. Wyrok SN z 7 czerwca 2001 r., III CKN 406/00, LEX 49475.
  68. Wyrok SN z 7 listopada 2002 r., II CKN 980/00, LEX 78609.
  69. Wyrok SN z 7 maja 2009 r., IV CSK 513/08, LEX 610221.
  70. Wyrok SN z 8 listopada 2007 r., III CSK 151/07, LEX 361287.
  71. Wyrok SN z 8 maja 2015 r., III CSK 305/14, LEX 1723776.
  72. Wyrok SN z 9 grudnia 2011 r., III CSK 106/11, LEX 1165006.
  73. Wyrok SO w Warszawie-Pradze z 11 marca 2020, I C 181/17, Legalis 2638473.
  74. Wyrok SO w Zielonej Górze Wydział I Cywilny z 20 listopada 2014 r., I C 250/14, Legalis 2116273.
  75. Wyrok WSA w Krakowie z 11 marca 2016 r., III SA/Kr 1360/15, LEX 2014846.
  76. Wyrok WSA w Szczecinie z 14 sierpnia 2013 r., II SA/Sz 212/13, LEX 1317031.
  77. Zelek M. [w:] M. Gutowski (red.), Kodeks Cywilny, T. 3. Komentarz Art. 627–1088, C.H. Beck, Warszawa 2019.