Studia Prawnicze / The Legal Studies
type: channel
description: „Studia Prawnicze” (ISSN: 0039-3312; eISSN: 2719-4302) to renomowane czasopismo naukowe, ukazujące się w Polsce od 1963 r. (do 2019 r. jako kwartalnik, od 2020 r. jako półrocznik). Czasopismo to jest nieprzerwanie wydawane przez Instytut Nauk Prawnych PAN. W „Studiach Prawniczych”, ze względu na możliwość publikacji obszernych objętościowo opracowań naukowych, autorzy i autorki artykułów mają szansę dokonania pogłębionej i wieloaspektowej analizy poruszanych zagadnień jurydycznych, z możliwością szerszego zaprezentowania poglądów doktryny prawniczej i orzecznictwa. Łamy czasopisma są otwarte dla całego naukowego środowiska prawniczego. Artykuły naukowe publikowane są w języku polskim oraz angielskim. Dążąc do upowszechniania za granicą artykułów ukazujących się w „Studiach Prawniczych”, zamieszczne są angielskie streszczenia artykułów w Central European Journal of Social and Humanities (CEJSH), Bibliotece Nauki i e-Bibliotece Prawniczej oraz artykuły wraz z zestawem metadanych w bazach Central and Eastern European Online Library (CEEOL) oraz Ebsco – Legal Source, Biblioteka Nauki. Czasopismo jest indeksowane w bazie referencyjnej ERIH PLUS. Pełne wersje artykułów, publikowanych w modelu Open Access. Czasopismo znajduje się w Wykazie czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych MEiN (aktualizacja z dnia 17 lipca 2023 r.) z przyznaną liczbą 40 pkt.
publisher: Wydawnictwo Instytutu Nauk Prawnych PAN
language: pl
publication name: Studia Prawnicze / The Legal Studies
issn: 0039-3312
copyright: Art. 11 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1231.) przyznaje autorskie prawa majątkowe do utworu zbiorowego (w tym publikacji periodycznej) wydawcy, zaś do poszczególnych części mających samodzielne znaczenie - ich twórcom. Pomimo, że przeważnie na treść utworów zbiorowych składają się utwory wielu autorów, to inicjatorem ich powstanie jest wydawca, któremu ustawa przyznała autorskie prawa majątkowe do całości takiego utworu jako takiego, czyli prawo do decydowania o sposobach eksploatacji i otrzymywania wynagrodzenia. Do poszczególnych części utworu zbiorowego, poszczególnych utworów, prawo przysługuje ich twórcom, chyba że przeniosą je na wydawcę. Na platformie udostępniane są poszczególne artykuły wraz z zestawem metadanych tylko jeżeli autorzy wyrazili zgodę na wykorzystanie utworu (publikacji naukowej) na tym polu eksploatacji. Dostrzegając korzyści społeczne, jakie daje otwarty bezpłatny dostęp do publikacji prawniczych, Instytut Nauk Prawnych PAN jako Wydawca czasopisma, korzystając z legitymacji ustawowej, zadecydował o opublikowaniu całych woluminów periodyku. Autorzy artykułów opublikowanych w czasopiśmie, zainteresowani udostępnieniem publikacji w sposób otwarty, proszeni są o kontakt z Wydawcą w sprawie zawarcia umowy licencyjnej.
items: https://czasopisma.inp.pan.pl/index.php/sp/article/view/5869
items: Selected legal aspects of biodiversity, especially related to agriculture (CAP 2023–2027, Poland, Austria and Canada)
items: From EU Objectives to Slovak Action: Biodiversity Governance Across Scales
items: How to protect and rebuild biodiversity and ecosystems across the European Union? From a sectoral perspective to horizontal challenges – An overviewof EU nature protection law
items: Litigating for Biodiversity: Comparative Insights from Iran and the European Union
items: Normative prerequisites and general interest for the preservation of biodiversity in the Republic of Serbia
items: Podział czasu w pieczy współdzielonej oraz brak jej prymatu nad innymi formami pieczy – uwagi na tle orzecznictwa Sądu Konstytucyjnego Republiki Czeskieji wybranych rozwiązań innych państw
items: Transparentność procesu Powszechnego Przeglądu Okresowego Rady Praw Człowieka ONZ – polska praktyka w świetle prawa międzynarodowego i krajowego
items: https://czasopisma.inp.pan.pl/index.php/sp/article/view/5807
items: Evolving Property Rights in Kosova [Ewolucja praw własności w Kosowie]
items: Granice ochrony tajemnicy zawodowej przedstawicieli prawniczych zawodów zaufania publicznego przy raportowaniu schematów podatkowych w świetle standardu konstytucyjnego i europejskiego
items: Geneza i znaczenie art. 7 rozporządzenia Rzym II
items: Mediacja w sporach dotyczących prawa medycznego i bioetyki w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Aspekty prawne i systemowe
items: O konieczności uwzględniania obcego prawa prywatnego przy stosowaniu prawa podatkowego
items: https://czasopisma.inp.pan.pl/index.php/sp/article/view/5769
items: Collective Property in Italy: A Story of Resilience and Rebirth. [Własność zbiorowa we Włoszech: historia odporności i odrodzenia]
items: Squatting in Spain: the tension between the right to private property and the right to housing [Squatting w Hiszpanii: napięcie między prawem do własności prywatnej a prawem do mieszkania]
items: Ściganie zbrodni międzynarodowych – uwagi dotyczące konieczności wprowadzenia zmian w polskim prawie karnym
items: Prepare me softly - European integration in the energy sector
items: Addressing human trafficking in the digital era: Amendments to the EU anti-trafficking directive
items: 20-lecie współpracy sądowej w sprawach karnych w UE z perspektywy polskich organów sądowych – wybrane zagadnienia
items: Prawo patentowe a nowe technologie – w dwudziestoleciu polskiego członkostwa w UE. Czy coś się zmienia? Czy coś zmienić się powinno?
items: Polskie sprawy przed Sądem Unii Europejskiej
items: Polska w podręcznikach o Unii Europejskiej – rozważania o testowaniu unijnych ram traktatowych
items: Kilka refleksji o wpływie unijnego prawa na polskie prawo spółek
items: O obowiązku prounijnej wykładni krajowego prawa ochrony konkurencji. Czy materialne prawo krajowe jest (jeszcze) potrzebne?
items: Akcesja do UE a jakość rządzenia w Polsce
items: Polskie doświadczenia z okresu negocjacji akcesyjnych w dziedzinie instytucjonalnej i ich znaczenie dla państw obecnie aspirujących do członkostwa w UE
items: Władztwo nad drogami wewnętrznymi stanowiącymi własność gminy: imperium czy dominium?
items: Administracja oparta na wiedzy – problemy prawne

https://czasopisma.inp.pan.pl/index.php/sp/article/view/5869
type: item
title: Intra-environmental Conflicts in the Context of the Sustainable Energy Transition at the EU Level: Analyzing the Respective Legislative Developments (RED III Directive) and the Role of the Principles of EU Environmental Law
description: The main research question which the article aims to address concerns whether the EU environmental principles can provide normative guidance for the resolution of intra-environmental conflicts. These conflicts arise from legal instruments, such as the Renewable Energy Directive (RED) III, that aim to promote the growth of projects for renewable energy sources as a critical means of promoting the sustainable energy transition. The first conclusion is that these conflicts are resolved in favor of climate-related interests and at the expense of other environmental interests in the context of the RED III Directive. A second conclusion is that the EU environmental principles are critical in limiting the prioritization of one category of environmental interests over others. Therefore, critical regulatory choices made in the RED III Directive do not comply with the criteria arising from the environmental principles. [Główne pytanie badawcze, na które artykuł stara się odpowiedzieć, dotyczy tego, czy unijne zasady ochrony środowiska mogą dostarczać norma tywnych wskazówek dla rozstrzygania konfliktów wewnątrzśrodowiskowych. Konflikty te wynikają z instrumentów prawnych, takich jak dyrektywa RED III, które zmierzają do promowania zwiększonego wdrażania projektów w zakresie odnawialnych źródeł energii jako kluczowego środka służącego wspieraniu zrównoważonej transformacji energetycznej. Pierwszy wniosek wskazuje, że konflikty te, w kontekście dyrektywy RED III, są rozstrzygane na rzecz interesów związanych z klimatem, kosztem innych interesów środowiskowych. Zgodnie z drugim wnioskiem unijne zasady ochrony środowiska mają kluczowe znaczenie dla wyznaczania granic uprzywilejowania jednej kategorii interesów środowiskowych względem innych interesów środowiskowych. W konsekwencji zasadnicze wybory regulacyjne dokonane w dyrektywie RED III nie spełniają kryteriów wynikających z zasad ochrony środowiska.]
subject: Artykuły
  topic: section
subject: konflikty wewnątrzśrodowiskowe
  topic: keywords
subject: dyrektywa RED III
  topic: keywords
subject: unijne zasady ochrony środowiska
  topic: keywords
subject: interesy środowiskowe
  topic: keywords
subject: zrównoważona transformacja energetyczna
  topic: keywords
subject: Intra-environmental conflicts
  topic: keywords
subject: RED III Directive
  topic: keywords
subject: EU Environmental Principles
  topic: keywords
subject: Environmental Interests
  topic: keywords
subject: Sustainable Energy Transition
  topic: keywords
subject: prawo
  topic: disciplines
creator: Vasiliki Karageorgou
rights: Prawa autorskie (c) 2026 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 81
ending page: 116
doi: 10.37232/sp.2026c

Selected legal aspects of biodiversity, especially related to agriculture (CAP 2023–2027, Poland, Austria and Canada)
type: item
description: Agricultural activities are essential for providing food, but they can also have a positive or negative impact on biodiversity protection. This article assesses the extent to which legislation and policy address biodiversity issues, particularly in relation to agriculture, and explores how they can contribute to halting and reversing biodiversity loss. Due to the broad scope of the topic, the article focusses on specific aspects of the EU’s Common Agricultural Policy for 2023–2027, as well as national legislation in Poland and Austria. Canadian legislation is also analysed. The article begins by referring to the Convention on Biological Diversity (signed in Rio de Janeiro on 5 June 1992), the Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework (agreed in December 2022) and FAO Council Resolution 1/1681, concerning the conservation and sustainable use of biological diversity for food and agriculture. The author concludes that the issue of biodiversity in agriculture is becoming increasingly important at the global, EU, and national levels due to the worldwide decline or disappearance of many plant and animal species. More legal regulations are being adopted to encourage agricultural producers to protect biodiversity, for instance, by participating in agri-environment-climate programmes, eco-schemes, soil protection initiatives, precision farming techniques and tree planting on agricultural land. However, further legislative action is needed in CAP 2028–2034. [Działalność rolnicza ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia żywno- ści, ale może mieć pozytywny lub negatywny wpływ na ochronę różnorodności biologicznej. Celem niniejszego artykułu jest ocena, w jakim stopniu przepisy prawne i polityka odnoszą się do kwestii różnorodności biologicznej, zwłaszcza w odniesieniu do rolnictwa oraz w jaki sposób mogą one przyczynić się do powstrzymania i odwrócenia procesu utraty różnorodności biologicznej. Ze względu na szeroki zakres zagadnień w artykule skupiono się na wybranych aspe…
subject: Artykuły
  topic: section
subject: różnorodność biologiczna
  topic: keywords
subject: Wspólna Polityka Rolna
  topic: keywords
subject: działalność rolnicza
  topic: keywords
subject: programy rolno-środowiskowo-klimatyczne
  topic: keywords
subject: ekoschematy
  topic: keywords
subject: obszary wiejskie
  topic: keywords
subject: biodiversity
  topic: keywords
subject: Common Agricultural Policy
  topic: keywords
subject: agricultural activity
  topic: keywords
subject: agri-environment-climate programmes
  topic: keywords
subject: eco-schemes
  topic: keywords
subject: rural areas
  topic: keywords
subject: prawo
  topic: disciplines
creator: Aneta Suchoń
rights: Prawa autorskie (c) 2026 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 41
ending page: 79
doi: 10.37232/sp.2026b

From EU Objectives to Slovak Action: Biodiversity Governance Across Scales
type: item
description: The study examines multi-level biodiversity governance with an emphasis on reflecting biodiversity protection priorities at the local level. The literature review emphasises the importance of multi-level governance of biodiversity, considering both the strategic implications of biodiversity loss and the need to protect biodiversity. The research focusses on priority areas of biodiversity protection, which are identified by the eight regional cities in Slovakia through their strategic development documents. At the same time, in this context, the study also examines the interrelationships between local strategies of selected cities and biodiversity protection priorities at the national and European levels, as well as selected documents. The primary benefit of this research is the mapping of priority areas for biodiversity protection at the local level in the Slovak regional cities. The research also confirms the need for continuity of priority areas across scales. The study highlights the interconnectedness of priority areas in the strategies of Slovak cities at both the national and European levels. [Celem artykułu jest analiza wielopoziomowego zarządzania bioróżnorodnością, ze szczególnym uwzględnieniem priorytetów ochrony bio- różnorodności na poziomie lokalnym. Przegląd literatury ujawnił znaczenie wielopoziomowego zarządzania bioróżnorodnością, uwzględniającego zarówno strategiczne konsekwencje utraty bioróżnorodności, jak i konieczność jej ochrony. W artykule skoncentrowano się na priorytetowych obszarach ochrony bioróżnorodności, które zostały zidentyfikowane przez osiem miast regionalnych na Słowacji w ich dokumentach strategicznego rozwoju. Jednocześnie analiza obej- muje relacje pomiędzy lokalnymi strategiami wybranych miast a priorytetami ochrony bioróżnorodności na poziomie krajowym i europejskim, a także wybrany mi dokumentami strategicznymi. Główną wartością badania jest mapowanie priorytetowych obszarów ochrony bioróżnorodności na poziomie lokalnym w sł…
subject: Artykuły
  topic: section
subject: bioróżnorodność
  topic: keywords
subject: zarządzanie wielopoziomowe
  topic: keywords
subject: strategie
  topic: keywords
subject: gminy i miasta
  topic: keywords
subject: Słowacja
  topic: keywords
subject: biodiversity
  topic: keywords
subject: multi-level governance
  topic: keywords
subject: strategies
  topic: keywords
subject: municipalities and cities
  topic: keywords
subject: Slovakia
  topic: keywords
subject: prawo
  topic: disciplines
subject: prawo administracyjne
  topic: disciplines
subject: ochrona środowiska
  topic: disciplines
creator: Ondrej Mitaľ
rights: Prawa autorskie (c) 2026 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 137
ending page: 159
doi: 10.37232/sp.2026e

How to protect and rebuild biodiversity and ecosystems across the European Union? From a sectoral perspective to horizontal challenges – An overviewof EU nature protection law
type: item
description: The paper analyses the current challenges in protecting and rebuilding biodiversity and ecosystems across the European Union. Its aim is to demonstrate the need to move away from the concept of conservation – which focusses on preserving single elements of nature – towards a holistic approach. Given the need to halt the decline of the natural environment, attention is increasingly directed towards nature restoration. The article then discusses the EU’s Nature Restoration Law, which marks a shift from a sectoral perspective toward addressing horizontal challenges in EU biodiversity (nature protection) law. [Celem artykułu jest analiza aktualnych wyzwań związanych z ochroną i odbudową różnorodności biologicznej oraz ekosystemów w Unii Europejskiej. Artykuł stanowi próbę wykazania konieczności odejścia od koncepcji ochrony przyrody, skupiającej się na zachowaniu pojedynczych tworów i elementów natury, na rzecz podejścia holistycznego. Aby powstrzymać degradację środowiska naturalnego, coraz większą uwagę zwraca się na odbudowę przyrody. W artykule omówiono następnie przykład unijnego rozporządzenia dotyczącego odbudowy przyrody (Nature Restoration Law), które odchodzi od sektorowego podejścia w obszarze ochrony różnorodności biologicznej/bioróżnorodności (ochrony przyrody) na rzecz podejścia uwzględniającego wyzwania horyzontalne.]
subject: Artykuły
  topic: section
subject: regulacje dotyczące odbudowy środowiska naturalnego
  topic: keywords
subject: prawo ochrony przyrody
  topic: keywords
subject: podejście holistyczne
  topic: keywords
subject: zintegrowana ochrona różnorodności biologicznej
  topic: keywords
subject: nature restoration regulation
  topic: keywords
subject: environmental law
  topic: keywords
subject: holistic approach
  topic: keywords
subject: integrated protection of biodiversity
  topic: keywords
subject: prawo
  topic: disciplines
creator: Mariusz Baran
rights: Prawa autorskie (c) 2026 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 7
ending page: 39
doi: 10.37232/sp.2026a

Litigating for Biodiversity: Comparative Insights from Iran and the European Union
type: item
description: This essay explores the potential for biodiversity litigation in Iran, where biodiversity loss has become a serious concern. Article 50 of the Iranian Constitution emphasises the need for environmental protection, yet most environmental cases are adjudicated by the Administrative Court of Justice, ignoring the precautionary principle. The paper examines the legal foundation for such claims under Article 10 of the Court’s legislation and compares Iran’s approach with the more efficient legal framework of the European Union. The objective is to enhance the efficacy of biodiversity litigation in Iran. [Niniejszy artykuł analizuje potencjał postępowań sądowych dotyczących ochrony bioróżnorodności w Iranie, gdzie jej utrata stanowi poważny problem. Artykuł 50 Konstytucji Iranu podkreśla potrzebę ochrony środowiska, jednak większość spraw środowiskowych rozstrzygana jest przez Administracyjny Trybunał Sprawiedliwości, często z pominięciem zasady ostrożności. W artykule omówiono podstawy prawne takich roszczeń w świetle artykułu 10 ustawy o Trybunale oraz porównano podejście Iranu z bardziej efektywnym systemem prawnym Unii Europejskiej. Celem jest zwiększenie skuteczności pozwów dotyczących ochrony różnorodności biologicznej w Iranie.]
subject: Artykuły
  topic: section
subject: postępowania sądowe dotyczące ochrony bioróżnorodności
  topic: keywords
subject: podstawa prawna
  topic: keywords
subject: Administracyjny Trybunał Sprawiedliwości
  topic: keywords
subject: odpowiedzialność oparta na winie
  topic: keywords
subject: zasada ostrożności
  topic: keywords
subject: biodiversity liability
  topic: keywords
subject: legal basis
  topic: keywords
subject: Administrative Court of Justice
  topic: keywords
subject: fault-based liability
  topic: keywords
subject: precautionary principle
  topic: keywords
subject: prawo
  topic: disciplines
creator: Elnaz Nahavandi
rights: Prawa autorskie (c) 2026 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 161
ending page: 179
doi: 10.37232/sp.2026f

Normative prerequisites and general interest for the preservation of biodiversity in the Republic of Serbia
type: item
description: The Stabilisation and Association Agreement with the European Union entered into force on 1 September 2013. Serbia’s negotiating positions are defined in 35 chapters. Chapter 27 is entitled Environment and Climate Change and covers 10 basic sectors: horizontal legislation, air quality, waste management, water management, nature protection, industrial pollution control, chemicals, noise protection, climate change, and civil protection. In 2007, the Law on Ratification of the Convention on Environmental Impact Assessment in a Transboundary Context (ESPOO Convention) was adopted. The Ministry of European Integration and the Ministry of Environmental Protection provide up-to-date reports on their websites on all the steps taken by the Republic of Serbia in the opening and closing of Chapter 27. The Law on Nature Protection from 2009 defines biodiversity as biological diversity, which is the totality of genes, species, and ecosystems on Earth or in a clearly defined area. The law prescribes the sustainable use of natural assets and/or resources, meaning the use of components of biodiversity or geodiversity in a way and to an extent that does not lead to a long-term reduction of biodiversity – i.e. geodiversity – maintaining their potential to meet the needs and aspirations of current and future generations. The aim of this work is to indicate that the Republic of Serbia meets the normative prerequisites for the preservation of biodiversity, in terms of regulation and protection. The next long-term goal is for the population of Serbia to continually act in accordance with the numerous norms that have been adopted to preserve biodiversity. [Układ o stabilizacji i stowarzyszeniu Republiki Serbii z Unią Europejską wszedł w życie 1 września 2013 r. Pozycja negocjacyjna Serbii została określona w ramach 35 rozdziałów. Rozdział 27 pt. Środowisko i zmiany klimatu, obejmuje 10 podstawowych sektorów: ustawodawstwo horyzontalne, jakość powietrza, gospodarowanie odpadami, gospodarkę…
subject: Artykuły
  topic: section
subject: bioróżnorodność
  topic: keywords
subject: Serbia
  topic: keywords
subject: normy prawne
  topic: keywords
subject: rozdziały negocjacyjne
  topic: keywords
subject: interes
  topic: keywords
subject: kryminologia
  topic: keywords
subject: biodiversity
  topic: keywords
subject: legal norms
  topic: keywords
subject: negotiation chapters
  topic: keywords
subject: interest
  topic: keywords
subject: criminology
  topic: keywords
subject: prawo
  topic: disciplines
creator: Miomira Kostić
rights: Prawa autorskie (c) 2026 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 117
ending page: 136
doi: 10.37232/sp.2026d

Podział czasu w pieczy współdzielonej oraz brak jej prymatu nad innymi formami pieczy – uwagi na tle orzecznictwa Sądu Konstytucyjnego Republiki Czeskieji wybranych rozwiązań innych państw
type: item
description: W artykule podjęto jeden z aspektów problematyki pieczy współdzielonej. W rozważaniach skoncentrowano się na podziale czasu oraz pierwszeństwie pieczy współdzielonej (lub jego braku) przed innymi formami sprawowania pieczy nad dzieckiem. Inspiracją do podjęcia niniejszych rozważań był wyrok Sądu Konstytucyjnego Republiki Czeskiej z 5 lutego 2025 r., I. ÚS 2364/24, który może przyczynić się do lepszego zrozumienia istoty pieczy współdzielonej. W wyroku wskazano, że piecza współdzielona może, ale nie musi, przyjmować model „pół na pół”, nie jest to regułą stosowaną automatycznie w każdym przypadku. W czeskim prawie nie istnieje żaden przepis, który konstytuowałby „prawo do pieczy współdzielonej” – rozumiane jako ustawowo gwarantowane uprawnienie rodziców do sprawowania pieczy współdzielonej. Wyrok Sądu Konstytucyjnego Republiki Czeskiej z 5 lutego 2025 r. jest ważnym i potrzebnym głosem w dyskusji dotyczącej zasadności priorytetu pieczy współdzielonej. Wnioski płynące z uzasadnienia wyroku mogą być pomocne z punktu widzenia polskiego prawa, ponieważ trwają zaawanasowane prace legislacyjne nad wprowadzeniem przepisów regulujących pieczę współdzieloną.
subject: Artykuły
  topic: section
subject: piecza współdzielona
  topic: keywords
subject: rozwód
  topic: keywords
subject: dobro dziecka
  topic: keywords
subject: czas spędzany z dzieckiem
  topic: keywords
subject: Prawo
  topic: disciplines
creator: Katarzyna Kamińska
rights: Prawa autorskie (c) 2026 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-02-26
publication date: 2026-02-26
starting page: 137
ending page: 162
doi: 10.37232/sp.2025k

Transparentność procesu Powszechnego Przeglądu Okresowego Rady Praw Człowieka ONZ – polska praktyka w świetle prawa międzynarodowego i krajowego
type: item
description: W artykule przeanalizowano znaczenie przejrzystości Powszechnego Przeglądu Okresowego Organizacji Narodów Zjednoczonych w świetle prawa międzynarodowego oraz praktyki Polski. Wskazano, że skuteczność tego mechanizmu oceny przestrzegania praw człowieka zależy od jawności całego procesu. Brak krajowego obowiązku publicznego udostępniania raportów i rekomendacji prowadzi do powstania luki osłabiającej jego oddziaływanie. W przeciwieństwie do systemu organów traktatowych, w którym konwencje wprost nakazują upowszechnianie dokumentów, przegląd okresowy nie przewiduje takiego obowiązku. W Polsce ograniczona komunikacja władz i niepełne archiwum raportów sprawiają, że proces ten jest mało widoczny dla opinii publicznej. Media podejmują temat sporadycznie, dlatego główną rolę informacyjną i kontrolną pełnią organizacje społeczne. W artykule sformułowano tezę, że brak przejrzystości osłabia presję społeczną i zmniejsza potencjał przeglądu jako narzędzia rozliczania działań państwa i impulsu do reform.
subject: Artykuły
  topic: section
subject: Powszechny Przegląd Okresowy Organizacji Narodów Zjednoczonych
  topic: keywords
subject: przejrzystość mechanizmów praw człowieka
  topic: keywords
subject: implementacja zaleceń międzynarodowych
  topic: keywords
subject: prawo międzynarodowe praw człowieka
  topic: keywords
subject: Polska w systemie ONZ
  topic: keywords
subject: prawa człowieka
  topic: disciplines
creator: Weronika Bilińska
rights: Prawa autorskie (c) 2025 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-02-26
publication date: 2026-02-26
starting page: 193
ending page: 221
doi: 10.37232/sp.2025g

https://czasopisma.inp.pan.pl/index.php/sp/article/view/5807
type: item
title: Public interest as a concept that determines the scope of property rights protection – case – law of the European Court of Human Rights on austerity measures [Interes publiczny jako koncepcja determinująca zakres ochrony praw własności – na przykładzie orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawach dotyczących działań oszczędnościowych]
description: W czasach systemowych transformacji politycznych i gospodarczych, kryzysów i pandemii, władze publiczne, wdrażając różnego rodzaju polityki, mają tendencję do przedkładania „interesu publicznego” nad potencjalne interesy jednostki. W europejskim obszarze prawnym ograniczenie praw i wolności podlega ograniczeniom wynikającym z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Zakres, w jakim państwa mogą powoływać się na interes publiczny w celu wdrażania określonych polityk społecznych i gospodarczych, był wielokrotnie badany przez ETPC, ale szczególną uwagę należy zwrócić na środki oszczędnościowe – politykę rządową mającą na celu redukcję deficytu budżetowego w okresach trudności gospodarczych. Artykuł analizuje, jak Trybunał rozpatrywał poszczególne skargi wynikające z działań oszczędnościowych i stwierdza, że w tych sprawach Trybunał po raz pierwszy zdefiniował „interes publiczny” wyłącznie z perspektywy interesów ekonomicznych pozwanych rządów. Chociaż wniosek ten może wydawać się pesymistyczny z punktu widzenia praw człowieka, niewątpliwie odzwierciedla on potrzebę wprowadzenia określonych polityk rządowych. Jest on ściśle powiązany z pierwotną koncepcją prawa własności zawartą w Konwencji, czyli “społeczną koncepcją własności”, która umożliwia realizację polityk społecznych w interesie ogólnym. Artykuł podkreśla, że decyzje Trybunału wymagają bardziej przekonującego uzasadnienia poprzez odwołanie do koncepcji własności przyjętej w Konwencji.
subject: Artykuły
  topic: section
subject: Europejska Konwencja Praw Człowieka
  topic: keywords
subject: Europejski Trybunał Praw Człowieka
  topic: keywords
subject: środki oszczędnościowe
  topic: keywords
subject: interes publiczny
  topic: keywords
subject: ochrona prawa własności
  topic: keywords
subject: prawo
  topic: disciplines
creator: Aleksandra Mężykowska
rights: Prawa autorskie (c) 2025 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-09-30
publication date: 2025-09-30
starting page: 7
ending page: 40
doi: 10.37232/sp.2025e

Evolving Property Rights in Kosova [Ewolucja praw własności w Kosowie]
type: item
description: W lipcu 2010 r. Parlament Europejski przyjął rezolucję w sprawie integracji europejskiej Kosowa. Stało się to po zakończeniu ważnego międzynarodowego projektu liberalnego budowania pokoju i państwowości po zimnej wojnie, w którym kluczowe znaczenie miało stworzenie postkomunistycznego, postkonfliktowego systemu prawa własności. Prywatna własność była postrzegana jako kluczowy element wieloetnicznej demokracji liberalnej z gwarantowanymi prawami człowieka i gospodarką rynkową. Podczas gdy większość „prywatnej” własności w postaci mieszkań, ziemi i dóbr materia lnych istniała już w Kosowie, uwaga społeczności międzynarodowej skupiła się głównie na prywatyzacji dużych przedsiębiorstw społecznych, restytucji mieszkań i praw własności osób przesiedlonych, a następnie na rozwiązywaniu (lub nie) kilku odrębnych problemów związanych z prawami własności w Kosowie. Utworzono nowe ramy instytucjonalne i mechanizmy rozwiązywania problemów własnościowych, równolegle z sądami i zamiast nich. Środki te i ich rezultaty nie zostały szczegółowo omówione. W związku z tym niniejszy artykuł ma na celu naświetlić aspekty niedawnego ustanowienia prywatnych systemów własności w Kosowie, a także różnorodność rodzajów własności, jakie się wówczas pojawiły, prześledzenie powiązań między nimi i wskazanie niektórych nierozwiązanych jeszcze kwestii.
subject: Artykuły
  topic: section
subject: własność prywatna w Kosowie
  topic: keywords
subject: kontekst polityczny
  topic: keywords
subject: liberalne budowanie pokoju
  topic: keywords
subject: prywatyzacja
  topic: keywords
subject: restytucja
  topic: keywords
subject: nieformalna własność
  topic: keywords
subject: prawo
  topic: disciplines
creator: Padraic Kenna
creator: Gezim Zejnullahu
rights: Prawa autorskie (c) 2025 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-09-30
publication date: 2025-09-30
starting page: 85
ending page: 107
doi: 10.37232/sp.2025a

Granice ochrony tajemnicy zawodowej przedstawicieli prawniczych zawodów zaufania publicznego przy raportowaniu schematów podatkowych w świetle standardu konstytucyjnego i europejskiego
type: item
description: Raportowanie schematów podatkowych i prawo do tajemnicy zawodowej było przedmiotem wyroków TS z 8 grudnia 2022 r. i z 29 lipca 2024 r., które w ramach wykładni dyrektywy Rady (UE) 2018/822 doprecyzowały, jakie zawody mogą zastąpić obowiązek raportowania schematu podatkowego obowiązkiem powiadomienia innych podmiotów o konieczności jego zgłoszenia. W związku z tym minister finansów wydał interpretację ogólną dotyczącą „prawnie chronionej tajemnicy zawodowej” promotora i wspomagającego w kontekście przepisów o schematach podatkowych, mającą ujednolicić praktykę organów do czasu dostosowania prawa krajowego do unijnego. Choć dokument ten zawiera cenne wskazówki, to nie ma charakteru normatywnego, a jedynie stanowi urzędową wykładnię prawa. W konsekwencji adwokaci, radcy prawni, notariusze i doradcy podatkowi niezależnie od obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej są nadal zobowiązani do raportowania schematów na gruncie rozdziału 11a działu III Ordynacji podatkowej, co rodzi pytania o skuteczność interpretacji w ochronie tajemnicy zawodowej.
subject: Artykuły
  topic: section
subject: tajemnica zawodowa
  topic: keywords
subject: schematy podatkowe
  topic: keywords
subject: interpretacja prawa podatkowego
  topic: keywords
subject: Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
  topic: keywords
subject: ordynacja podatkowa
  topic: keywords
subject: prawo
  topic: disciplines
subject: prawo podatkowe
  topic: disciplines
subject: prawo konstytucyjne
  topic: disciplines
creator: Patrycja Piasecka
rights: Prawa autorskie (c) 2026 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-02-26
publication date: 2026-02-26
starting page: 85
ending page: 109
doi: 10.37232/sp.2025i

Geneza i znaczenie art. 7 rozporządzenia Rzym II
type: item
description: W artykule przedstawiono analizę genezy art. 7 rozporządzenia Rzym II jako szczególnej normy kolizyjnej wskazującej prawo właściwe dla szkód w środowisku naturalnym. Wskazano, że istnieje wiele przyczyn dodania do unijnego rozporządzenia, unifikującego kolizyjne prawo deliktowe, przepisu poświęconego szkodom środowiskowym. O wprowadzaniu oraz jego treści zadecydowały polityka środowiska Unii Europejskiej, postulaty doktryny oraz dorobek orzeczniczy Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Ponadto w artykule poddano ocenie znaczenie art. 7 Rzym II dla obrotu prawnego oraz ochrony dobra, którym jest środowisko naturalne. Co więcej, przykład art. 7 Rzym II doskonale ilustruje wpływ prawa UE na prawo polskie (prywatne międzynarodowe).
subject: Artykuły
  topic: section
subject: prawo prywatne międzynarodowe
  topic: keywords
subject: rozporządzenie Rzym II
  topic: keywords
subject: art. 7
  topic: keywords
subject: szkoda środowiskowa
  topic: keywords
subject: Unia Europejska
  topic: keywords
subject: geneza
  topic: keywords
subject: nauki prawne
  topic: disciplines
creator: Wojciech Wydmański
rights: Prawa autorskie (c) 2026 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-02-26
publication date: 2026-02-26
starting page: 111
ending page: 136
doi: 10.37232/sp.2025j

Mediacja w sporach dotyczących prawa medycznego i bioetyki w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Aspekty prawne i systemowe
type: item
description: W artykule przedstawiono zagadnienie mediacji w sporach dotyczących prawa medycznego i bioetyki w Stanach Zjednoczonych, ze szczególnym uwzględnieniem modelu pensylwańskiego. Przeanalizowano mechanizmy prawno-instytucjonalne, tzn. przywilej poufności mediacji, fundusz MCARE, obligatoryjne konferencje ugodowe i programy pre-suit, które sprzyjają szybkiemu, polubownemu zakończeniu sporów dotyczących świadomej zgody, błędów medycznych i badań klinicznych. Ustalono, że do głównych barier korzystania z mediacji należą rozproszone regulacje, brak jednolitej certyfikacji mediatorów oraz niska kultura ugód. W artykule zaproponowano ukształtowanie pakietu UMA-plus, na który składałyby się: ogólnokrajowy standard poufności, wzmocniona ochrona przeprosin oraz zachęty dla podmiotów leczniczych.
subject: Artykuły
  topic: section
subject: mediacja w sporach klinicznych i bioetycznych
  topic: keywords
subject: świadoma zgoda
  topic: keywords
subject: błąd medyczny
  topic: keywords
subject: poufność mediacji
  topic: keywords
subject: fundusz MCARE
  topic: keywords
subject: profesjonalizacja mediatorów
  topic: keywords
subject: prawo
  topic: disciplines
creator: Krystian Jabłoński
rights: Prawa autorskie (c) 2026 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-02-26
publication date: 2026-02-26
starting page: 163
ending page: 192
doi: 10.37232/sp.2025h

O konieczności uwzględniania obcego prawa prywatnego przy stosowaniu prawa podatkowego
type: item
description: W artykule zaprezentowano całościowe spojrzenie na systemowe relacje między prawem podatkowym, prawem prywatnym międzynarodowym oraz prawem prywatnym, także zagranicznym. Głównym celem opracowania jest wykazanie konieczności uwzględniania obcego prawa prywatnego przy stosowaniu prawa podatkowego. Ponadto przyjrzano się temu, jak w świetle obowiązujących przepisów administracja podatkowa realizuje ten obowiązek. Analiza sposobu, w jaki polskie organy podatkowe radzą sobie z coraz bardziej złożonymi sprawami z elementami międzynarodowymi, ujawnia niedostatki w uwzględnianiu obcego prawa prywatnego. Prawo to może być wskazane przez ustawę – Prawo prywatne międzynarodowe, rozporządzenie unijne lub umowy międzynarodowe. W artykule syntetycznie omówiono mechanizmy prawa prywatnego międzynarodowego, ze szczególnym uwzględnieniem kluczowych instytucji istotnych dla praktyki podatkowej. Przeanalizowano również, w jaki sposób niektóre przepisy podatkowe – takie jak dotyczące podatku od czynności cywilnoprawnych, VAT oraz podatków dochodowych (w tym cen transferowych) – wymagają uwzględnienia obcego prawa prywatnego. Artykuł podejmuje też problematykę obowiązku stosowania przez organy podatkowe prawa obcego zgodnie z regułami kolizyjnymi, dostępnych narzędzi proceduralnych służących temu celowi, specyfiki postępowania dowodowego w sprawach z elementem obcym oraz roli sądów powszechnych w wyjaśnianiu treści czynności prawnych z elementem obcym. Końcowo zasygnalizowano rolę sądów administracyjnych w kontroli zaniechań organów podatkowych w zakresie uwzględniania prawa obcego.
subject: Artykuły
  topic: section
subject: prawo podatkowe
  topic: keywords
subject: prawo prywatne międzynarodowe
  topic: keywords
subject: prawo obce
  topic: keywords
subject: wykładnia umów
  topic: keywords
subject: powództwo o ustalenie
  topic: keywords
subject: prawo podatkowe
  topic: disciplines
subject: prawo prywatne międzynarodowe
  topic: disciplines
subject: ceny transferowe
  topic: disciplines
subject: prawo cywilne
  topic: disciplines
creator: Marcin Czerwiński
rights: Prawa autorskie (c) 2025 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-02-26
publication date: 2026-02-26
starting page: 7
ending page: 84
doi: 10.37232/sp.2025f

https://czasopisma.inp.pan.pl/index.php/sp/article/view/5769
type: item
title: Nuisance Law and Human Rights: Brigding the Gap Between Article 8 and Article 1 of Protocol No. 1 to the European Convention on Human Rights [Prawo immisji a prawa człowieka: niwelowanie rozbieżności między artykułem 8 a artykułem 1 Protokołu nr 1 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka]
description: Europejski Trybunał Praw Człowieka zazwyczaj rozpatruje roszczenia dotyczące uciążliwości, takie jak te dotyczące hałasu lub zanieczyszczenia, na podstawie artykułu 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, który chroni między innymi prawo do posiadania własnego domu. Z drugiej strony, roszczenia takie są generalnie wyłączone z zakresu ochrony własności na mocy artykułu 1 Protokołu nr 1. Niniejszy artykuł kwestionuje to podejście, argumentując, że wynika ono z wąskiej interpretacji własności i pozostawia luki w ochronie. Te dwa przepisy mogą się wzajemnie uzupełniać i zapewniać bardziej kompleksową ochronę interesów, które na nią zasługują. Artykuł kończy się propozycją dwuwymiarowego podejścia, w którym uciążliwości są analizowane w kontekście obu przepisów.
subject: Artykuły
  topic: section
subject: uciążliwości
  topic: keywords
subject: prawa własności
  topic: keywords
subject: dom
  topic: keywords
subject: artykuł 8 EKPC
  topic: keywords
subject: artykuł 1 Protokołu nr 1 EKPC
  topic: keywords
subject: prawo
  topic: disciplines
creator: Víðir Smári Petersen
rights: Prawa autorskie (c) 2025 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-09-30
publication date: 2025-09-30
starting page: 41
ending page: 63
doi: 10.37232/sp.2025b

Collective Property in Italy: A Story of Resilience and Rebirth. [Własność zbiorowa we Włoszech: historia odporności i odrodzenia]
type: item
description: Koncepcja własności zbiorowej w prawie włoskim uległa znaczącym zmianom, odzwierciedlając szersze przemiany społeczno-polityczne i prawne. Od marginalizacji w ramach indywidualistycznego paradygmatu własności prywatnej – przyjętego przez kodyfikację po zjednoczeniu – po współczesny renesans jako model zrównoważonej własności, własność zbiorowa stanowi prężną instytucję, która budzi nowe zainteresowanie w obliczu współczesnych wyzwań środowiskowych. Niniejszy artykuł analizuje historyczną trajektorię własności zbiorowej, jej prawne uznanie oraz potencjalną rolę w promowaniu nowego paradygmatu własności, zgodnego ze zrównoważonym rozwojem i solidarnością. Ostatnie zmiany legislacyjne i debaty naukowe wskazują na rosnące zainteresowanie własnością zbiorową jako sposobem na pogodzenie praw własności z imperatywami ekologicznymi, pozycjonując ją jako realną alternatywę dla klasycznej, liberalnej koncepcji własności prywatnej.
subject: Artykuły
  topic: section
subject: własność zbiorowa
  topic: keywords
subject: dobra wspólne na wsi
  topic: keywords
subject: własność zrównoważona
  topic: keywords
subject: włoskie prawo własności
  topic: keywords
subject: prawo
  topic: disciplines
creator: Sabrina Praduroux
rights: Prawa autorskie (c) 2025 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-09-30
publication date: 2025-09-30
starting page: 65
ending page: 83
doi: 10.37232/sp.2025c

Squatting in Spain: the tension between the right to private property and the right to housing [Squatting w Hiszpanii: napięcie między prawem do własności prywatnej a prawem do mieszkania]
type: item
description: Niniejszy artykuł analizuje praktykę squattingu w nieruchomościach mieszkalnych w Hiszpanii, która wynika z braku polityki publicznej i prowadzi do różnego rodzaju problemów, zarówno dla właścicieli domów, jak i wspólnot mieszkaniowych. Podejście do tego problemu na poziomie legislacyjnym, sądowym i społecznym jest zróżnicowane i często rozbieżne w zależności od tego, czy środki mają na celu ochronę interesów właścicieli domów, czy też squattersów. Z tego powodu prawo do własności prywatnej i środki zaradcze dostępne dla właścicieli domów z jednej strony, a implikacje prawa do mieszkania z drugiej strony, są krótko analizowane w oparciu o stosowne orzecznictwo, przepisy i literaturę prawniczą w tym zakresie. W artykule stwierdzono, że władze publiczne delegowały swój obowiązek zapewnienia mieszkań w przystępnej cenie właścicielom domów.
subject: Artykuły
  topic: section
subject: przywłaszczenie
  topic: keywords
subject: bezprawne przywłaszczenie nieruchomości
  topic: keywords
subject: prawo do mieszkania
  topic: keywords
subject: prawo własności prywatnej
  topic: keywords
subject: miejsce zamieszkania
  topic: keywords
subject: polityka mieszkaniowa
  topic: keywords
subject: prawo
  topic: disciplines
creator: Héctor Simón-Moreno
rights: Prawa autorskie (c) 2025 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-09-30
publication date: 2025-09-30
starting page: 109
ending page: 145
doi: 10.37232/sp.2025d

Ściganie zbrodni międzynarodowych – uwagi dotyczące konieczności wprowadzenia zmian w polskim prawie karnym
type: item
description: W artykule zaprezentowano wyniki badań mających za przedmiot odpowiedź na pytanie, czy polskie prawo karne jest ukształtowane w sposób umożliwiający prowadzenie skutecznych, czyli pozwalających na oskarżenie konkretnych osób i wydanie wobec nich wyroków, postępowań karnych w sprawie zbrodni międzynarodowych, do których ścigania jest zobowiązana Polska. Wnioski z badań wskazują, że tak nie jest. Regulacje dotyczące definicji zbrodni międzynarodowych i zasad wykonywania jurysdykcji wobec nich są niewystarczające. W pierwszej części artykułu wyjaśniono, że ściganie zbrodni międzynarodowych stanowi zobowiązanie międzynarodowoprawne Rzeczypospolitej i brak podejmowania działań na rzecz wykonania tego obowiązku wiąże się z odpowiedzialnością w prawie międzynarodowym. W drugiej skupiono się na zasygnalizowaniu braku penalizacji danych zbrodni międzynarodowych w polskim k.k. albo rozbieżności pomiędzy definicjami zbrodni międzynarodowych w prawie międzynarodowym a tymi przyjętymi w polskim k.k. W trzeciej części przeanalizowano kwestie dopuszczalności wykonywania jurysdykcji przez sądy polskie nad zbrodniami międzynarodowymi popełnionymi poza terytorium państwa polskiego. Artykuł wieńczą konkluzje, w których podkreślono, że brak realizacji przez Polskę zobowiązań międzynarodowych prowadzi nie tylko do „strukturalnej bezkarności”, lecz także do niezrealizowania celów stojących przed wymiarem sprawiedliwości w sprawach karnych. [The article presents the results of research aimed at examining whether Polish criminal law is shaped in a way that allows for conducting effective, i.e. allowing for the indictment of specific persons and the issuance of sentences against them, criminal proceedings in the case of international crimes, which Poland is obliged to prosecute. The conclusions from the research indicate that this is not the case. The regulations concerning the definition of international crimes and the principles of exercising jurisdiction over them are insufficient. Not o…
subject: Artykuły
  topic: section
subject: Zbrodnie międzynarodowe
  topic: keywords
subject: ludobójstwo
  topic: keywords
subject: zbrodnie przeciwko ludzkości
  topic: keywords
subject: zbrodnie wojenne
  topic: keywords
subject: zbrodnia agresji
  topic: keywords
subject: implementacja zobowiązań międzynarodowych
  topic: keywords
subject: kodeks karny
  topic: keywords
subject: jurysdykcja uniwersalna
  topic: keywords
subject: international crimes
  topic: keywords
subject: genocide
  topic: keywords
subject: crimes against humanity
  topic: keywords
subject: war crimes
  topic: keywords
subject: crime of aggression
  topic: keywords
subject: Polish penal code
  topic: keywords
subject: mplementation of international obligations
  topic: keywords
subject: universal jurisdiction
  topic: keywords
subject: Prawo
  topic: disciplines
creator: Patrycja Grzebyk
creator: Hanna Kuczyńska
creator: Karolina Wierczyńska
rights: Prawa autorskie (c) 2024 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-12-23
publication date: 2024-12-23
starting page: 7
ending page: 34
doi: 10.37232/sp.2024m

Prepare me softly - European integration in the energy sector
type: item
description: The article applies theoretical insights on the role of soft law in the EU legal system to the evolution of the Union’s energy policy. The relationship between soft law and hard law remains a topic of scholarly debate, particularly in efforts to establish its precise role within the EU legal system. We identify and examine the key characteristics of soft law in the EU’s energy policy. By juxtaposing the qualities of soft law with the evolution of the EU’s energy sector, the article determines which features of soft law are particularly relevant to this domain. It highlights key aspects of the interplay between soft law and hard law, demonstrating how the former can serve as a precursor to the adoption of binding legislation. [Niniejszy artykuł ma na celu zastosowanie teoretycznych rozważań na temat roli prawa miękkiego w systemie prawnym UE do ewolucji unijnej polityki energetycznej. Relacja między prawem miękkim a wiążącymi przepisami prawnymi pozostaje tematem debaty naukowej, w szczególności w celu ustalenia roli prawa miękkiego w porządku prawnym UE. W artykule zidentyfikowano kluczowe cechy prawa miękkiego w polityce energetycznej UE. Poprzez zestawienie cech prawa miękkiego z ewolucją polityki energetycznej UE, artykuł ma na celu określenie, które cechy prawa miękkiego są szczególnie istotne dla tego sektora. Podkreślono w nim kluczowe aspekty relacji między miękkim i “twardym” prawem, wskazując, w jaki sposób pierwsze z nich może służyć jako podstawa do późniejszego przyjęcia wiążących przepisów prawnych.]
subject: Artykuły
  topic: section
subject: pakiet energetyczny
  topic: keywords
subject: polityka energetyczna
  topic: keywords
subject: prawo miękkie
  topic: keywords
subject: prawo twarde
  topic: keywords
subject: rynek energetyczny
  topic: keywords
subject: utwardzanie prawa
  topic: keywords
subject: Prawo
  topic: disciplines
creator: Adrian Wagstyl
creator: Stanisław Gorzeliński
rights: Prawa autorskie (c) 2024 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-12-23
publication date: 2024-12-23
starting page: 163
ending page: 183
doi: 10.37232/sp.2024n

Addressing human trafficking in the digital era: Amendments to the EU anti-trafficking directive
type: item
description: This article examines the European Union’s legal response to the technological dimensions of the evolving crime of human trafficking, focusing on the digitalisation-related amendments to Directive 2011/36/EU on preventing and combating trafficking in human beings and protecting its victims. It explores the factors driving the technological expansion of this crime and the legislative changes introduced in response, while emphasizing the importance of addressing the demand-driven nature of trafficking as a key preventive measure. The paper aims to demonstrate how the European Union, as a law-based community, is responding to the challenges posed by the digitalisation of this crime by amending its key legal framework against human trafficking. [Przedstawiony artykuł stanowi analizę reakcji prawnej Unii Europejskiej na technologiczną ewolucję przestępstwa handlu ludźmi, koncentrując się na zmianach związanych z digitalizacją w dyrektywie 2011/36/UE w sprawie zapobiegania handlowi ludźmi i zwalczania tego procederu oraz ochrony ofiar. Artykuł bada czynniki napędzające technologiczny rozwój tego przestępstwa oraz wprowadzone w odpowiedzi zmiany legislacyjne, podkreślając znaczenie zwalczania popytu na usługi ofiar jako kluczowego środka prewencyjnego. Celem artykułu jest ukazanie, że Unia Europejska jako wspólnota oparta na prawie reaguje na wyzwania związane z cyfryzacją tego przestępstwa poprzez zmianę kluczowego, w walce z handlem ludźmi, aktu prawnego.]
subject: Artykuły
  topic: section
subject: handel ludźmi
  topic: keywords
subject: digitalizacja
  topic: keywords
subject: cyfryzacja
  topic: keywords
subject: dyrektywa w sprawie zapobiegania handlowi ludźmi
  topic: keywords
subject: cyberprzestępczość
  topic: keywords
subject: human trafficking
  topic: keywords
subject: digitalisation
  topic: keywords
subject: trafficking directive
  topic: keywords
subject: online crime
  topic: keywords
subject: Prawo
  topic: disciplines
creator: Kalina Romanowska
rights: Prawa autorskie (c) 2024 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-12-23
publication date: 2024-12-23
starting page: 185
ending page: 202
doi: 10.37232/sp.2024p

20-lecie współpracy sądowej w sprawach karnych w UE z perspektywy polskich organów sądowych – wybrane zagadnienia
type: item
description: Współpraca sądowa w sprawach karnych w UE jest rozwijana intensywnie od 20 lat, z wykorzystaniem sposobów współdziałania opartych na zasadach wzajemnego uznawania orzeczeń i wzajemnego zaufania oraz bezpośrednich kontaktów pomiędzy organami sądowymi państw członkowskich. Rozwój współpracy – już przy wykorzystaniu pierwszego z instrumentów: europejskiego nakazu aresztowania – w praktyce ujawnił, że pomiędzy państwami członkowskimi nadal istnieją różnice dotyczące gwarancji przestrzegania praw podstawowych, podejścia do zasady proporcjonalności czy poziomu uregulowania praw procesowych w postępowaniu karnym. Wspomniane różnice osłabiają efektywność wykonywania wniosków o pomoc prawną i wymagają dalszych prac wspomagających wzajemne zaufanie. [Judicial cooperation in criminal matters in the EU has been developing intensively for 20 years, taking advantage of the benefits of adopting the principle of mutual recognition of judgments and mutual trust, and, moreover, direct contacts between judicial authorities. The development of cooperation – already with the use of the first of the instruments: the European arrest warrant – has revealed in practice that differences remain between Member States regarding guarantees of respect for fundamental rights, approaches to the principle of proportionality or the level of regulation of procedural rights in criminal proceedings. These differences undermine the effectiveness of the execution of legal assistance requests and require further work to support mutual trust.]
subject: Artykuły
  topic: section
subject: wzajemne uznawanie wyroków
  topic: keywords
subject: współpraca sądowa w sprawach karnych
  topic: keywords
subject: europejski nakaz aresztowania
  topic: keywords
subject: wyroki in absentia
  topic: keywords
subject: prawo do rzetelnego procesu
  topic: keywords
subject: mutual recognition of judgments
  topic: keywords
subject: udicial cooperation in criminal matters
  topic: keywords
subject: European arrest warrant
  topic: keywords
subject: judgments in absentia
  topic: keywords
subject: right to a fair trial
  topic: keywords
subject: Prawo
  topic: disciplines
creator: Aleksandra Sołtysińska
rights: Prawa autorskie (c) 2024 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-06-23
publication date: 2024-06-23
starting page: 105
ending page: 132
doi: 10.37232/sp.2024h

Prawo patentowe a nowe technologie – w dwudziestoleciu polskiego członkostwa w UE. Czy coś się zmienia? Czy coś zmienić się powinno?
type: item
description: Artykuł poświęcony jest wpływowi, jaki wywiera postęp techniczny, a zwłaszcza pojawianie się takich technologii, które otwierają przed ludźmi nowe obszary i formy aktywności, na model ochrony patentowej, jego reguły i zasady. Zarówno te zmiany, jak i towarzyszące im kontrowersje, przedstawiono w świetle dwóch konkurujących ze sobą koncepcji i wynikających z nich założeń co do roli i funkcji ochrony patentowej w systemie prawnym i społecznym. W myśl jednej z nich ochrona patentowa jest instrumentem służącym realizacji celów dyktowanych interesem publicznym; w myśl drugiej – ochrona patentowa jest celem, a jego osiągnięcie wywołuje skutki zgodne z interesem publicznym. Analiza aktów prawa patentowego, decyzji organów patentowych, orzecznictwa, a także wypowiedzi przedstawicieli doktryny uzasadnia wniosek, iż znajdują w nich odzwierciedlenie obie te - istotnie różniące się – koncepcje. Stan taki utrudnia nie tylko stosowanie obowiązującego prawa w odniesieniu do znanych już rodzajów technologii, ograniczając możliwość i efektywność powoływania się na celowościową i funkcjonalną wykładnię przepisów, ale także czyni niemożliwym przygotowanie prawa patentowego na pojawienie się technologii z nieznanych nam jeszcze obszarów. Dlatego wysoce pożądane wydaje się ponowne przemyślenie roli ochrony patentowej, a następnie weryfikacja istniejącego modelu przez pryzmat jego zgodności z ustaleniami co do celu tej ochrony i jej funkcji. [The focus of this article is on the impact of technological progress – particularly the emergence of technologies that unlock new areas and forms of activity for people – on the model of patent protection, its rules and principles. These latest developments and the controversy surrounding them are presented in the context of two rival concepts and the assumptions arising from them as to the role and functions of patent protection in the legal and social system. According to one, patent protection is an instrument for carrying out objectives dictated…
subject: Artykuły
  topic: section
subject: wynalazki biotechnologiczne
  topic: keywords
subject: blockchain
  topic: keywords
subject: sztuczna inteligencja
  topic: keywords
subject: prawa człowieka
  topic: keywords
subject: patent
  topic: keywords
subject: biotechnology inventions
  topic: keywords
subject: artificial intelligence
  topic: keywords
subject: human rights
  topic: keywords
subject: Prawo
  topic: disciplines
creator: Helena Helena Żakowska-Henzler
rights: Prawa autorskie (c) 2024 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-06-23
publication date: 2024-06-23
starting page: 73
ending page: 103
doi: 10.37232/sp.2024e

Polskie sprawy przed Sądem Unii Europejskiej
type: item
description: Tekst przedstawia udział polskich podmiotów w sprawach rozpatrywanych przez Sąd Unii Europejskiej. Przedstawiona została analiza ilościowa i jakościowa polskiej obecności – po pierwsze, przez przedstawienie spraw, w których językiem postępowania był język polski, po drugie, przez zbadanie charakteru spraw najczęściej wnoszonych przez polskie podmioty. Wreszcie wskazano sprawy, jakimi Polska się wyróżniła, doprowadzając czy to doprecyzowania pewnych rozwiązań proceduralnych przed Sądem UE (takich jak zasada niezależności pełnomocnika procesowego), czy do zmiany interpretacji przepisów prawa materialnego UE (nowa wykładnia zasady solidarności energetycznej).
subject: Artykuły
  topic: section
subject: Sąd Unii Europejskiej
  topic: keywords
subject: członkostwo Polski w Unii Europejskiej
  topic: keywords
subject: system rozpatrywania sporów
  topic: keywords
subject: obecność Polski przed Sądem UE
  topic: keywords
subject: sprawy polskie
  topic: keywords
subject: The Court of the European Union
  topic: keywords
subject: Poland’s membership in the European Union
  topic: keywords
subject: the dispute resolution system
  topic: keywords
subject: Poland’s presence before the Court of the EU
  topic: keywords
subject: Polish cases
  topic: keywords
subject: Prawo
  topic: disciplines
creator: Krystyna Kowalik-Bańczyk
rights: Prawa autorskie (c) 2024 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-06-23
publication date: 2024-06-23
starting page: 49
ending page: 72
doi: 10.37232/sp.2024d

Polska w podręcznikach o Unii Europejskiej – rozważania o testowaniu unijnych ram traktatowych
type: item
description: Artykuł ma formę eseju, którego celem jest przedstawienie ogólnej charakterystyki wybranych, z natury rzeczy, tendencji i wydarzeń, które związane są z podejmowanymi działaniami (lub zaniechaniami) przez Polskę w czasie 20-letniego członkostwa w Unii Europejskiej, a zapisanych w podręcznikach dotyczących Unii i jej prawa. Polska wpierw uwieczniona została jako przykład państwa z wysoką świadomością natury integracji, które aktywnie włączyło się w ten proces i które, choć z potknięciami, wykonywało zobowiązania traktatowe. Jednak znacznie częściej Polska pojawia się w podręcznikach w kontekście wydarzeń precedensowych w historii integracji, występując jako torująca procesy systemowego łamania praworządności, a w efekcie pierwszego państwa, wobec którego otwarta została miękka procedura w sprawie kontroli i ochrony praworządności (2016) oraz uruchomiona po raz pierwszy w historii UE (2017), procedura z artykułu 7 ust. 1 TUE. Tytułowe wejście do podręczników jest rozumiane jako różnego rodzaju działania, zaniechania i wydarzenia, związane z funkcjonowaniem Polski w strukturach integracyjnych w latach 2004 – 2024, które spowodowały zmiany w rozumieniu określonych instytucji i procedur traktatowych poprzez ich doprecyzowanie lub zupełnie nowe zdefiniowanie. [The article takes the form of an essay. Its aim is to present a general characteristic of selected, naturally, trends and events related to actions (or omissions) undertaken by Poland during its 20-year membership in the European Union, and recorded in textbooks on the Union and its law. Poland was first immortalized as an example of a country with a high awareness of the nature of integration, which actively participated in this process and which, although with some mistakes, fulfilled its treaty obligations. However, Poland appears much more often in the title textbooks in the context of precedent-setting events in the history of integration, acting as a pioneer of the processes of systemic violation of the rule of…
subject: Artykuły
  topic: section
subject: rząd
  topic: keywords
subject: praworządność
  topic: keywords
subject: państwo członkowskie
  topic: keywords
subject: naruszenie zobowiązań traktatowych
  topic: keywords
subject: wartości UE
  topic: keywords
subject: government
  topic: keywords
subject: member state
  topic: keywords
subject: rule of law
  topic: keywords
subject: infringements of EU law
  topic: keywords
subject: EU values
  topic: keywords
subject: Prawo
  topic: disciplines
creator: Robert Grzeszczak
rights: Prawa autorskie (c) 2024 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-06-23
publication date: 2024-06-23
starting page: 31
ending page: 47
doi: 10.37232/sp.2024c

Kilka refleksji o wpływie unijnego prawa na polskie prawo spółek
type: item
description: W artykule wskazano wybrane skutki przystąpienia Polski do UE w obszarze prawa spółek. Wyjaśniono proces potwierdzenia legitymacji spółki do transgranicznego przeniesienia siedziby na obszarze UE (EOG) na drodze traktatowej, orzeczniczej Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz prawodawczej. Wykazano, że obecnie uprawnienie polskiej spółki do przeniesienia jedynie siedziby jej statutowej (a nie jednocześnie zarządu czy głównego miejsca prowadzenia przez nią działalności gospodarczej) do innego państwa członkowskiego bez utraty podmiotowości prawnej w świetle przepisów kodeksu spółek handlowych stanowiących transpozycję dyrektywy 2019/2121, nie powinien budzi wątpliwość. Ponadto, odnosząc się do przyszłych kierunków rozwoju prawa spółek w niniejszym opracowaniu wskazano na zagadnienie równowagi płci wśród członków organów spółek giełdowych, uregulowane w dyrektywie 2022/2381. Analizując poszczególne konstrukcje prawne zawarte w tej dyrektywie i odwołując się do wewnętrznych regulacji prawnych w tym zakresie obowiązujących w niektórych państwach członkowskich wykazano ich kompromisowy charakter. [The article identifies a number effects from Poland’s accession to the EU in the area of company law. It explains the process of confirming a company’s legitimacy for cross-border transfer of its registered office within the EU (EEA) through treaties, the case law of the Court of Justice of the European Union and, finally, the legislature. It demonstrates that currently the right of a Polish company to transfer only its registered office (and not its management board or principal place of business) to another Member State without losing its legal personality under the Commercial Companies Code, transposing Directive 2019/2121, should not raise doubts. Furthermore, referring to the future directions of company law development, this study highlights the issue of gender balance among members of the governing bodies of listed companies, regulated in Directive 2022/2381. T…
subject: Artykuły
  topic: section
subject: członek organu
  topic: keywords
subject: równowagi płci
  topic: keywords
subject: spółka giełdowa
  topic: keywords
subject: woboda przedsiębiorczośc
  topic: keywords
subject: transgraniczne przekształcenie spółki
  topic: keywords
subject: transgraniczne przeniesienie siedziby spółki
  topic: keywords
subject: wykładnia zgodna prawa krajowego z prawem Unii
  topic: keywords
subject: zdolność przekształceniowa
  topic: keywords
subject: member of the body
  topic: keywords
subject: gender balance
  topic: keywords
subject: freedom of establishment
  topic: keywords
subject: cross-border company conversions
  topic: keywords
subject: cross-border transfer of the company’s registered office
  topic: keywords
subject: interpretation of national legislation in a manner consistent with EU law
  topic: keywords
subject: transformative capacity
  topic: keywords
subject: Prawo
  topic: disciplines
creator: Ewa Skibińska
rights: Prawa autorskie (c) 2024 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-06-23
publication date: 2024-06-23
starting page: 133
ending page: 162
doi: 10.37232/sp.2024f

O obowiązku prounijnej wykładni krajowego prawa ochrony konkurencji. Czy materialne prawo krajowe jest (jeszcze) potrzebne?
type: item
description: W artykule przedstawiono stosowanie unijnego i krajowego prawa konkurencji po wejściu RP do Wspólnoty/Unii Europejskiej. Artykuł prezentuje argumentację prawną i aksjologiczną dla obowiązku wykładni zgodnej wobec przepisów krajowych o ochronie konkurencji stosowanych nie tylko łącznie z prawem UE, ale również – wobec przepisów krajowych stosowanych samodzielnie. Publikacja zawiera tezę, że utrzymywanie odrębnych formalnie zasad dla praktyk ograniczających konkurencję na poziomie krajowym i unijnym, po okresie intensywnego stosowania w trybie równoległym oraz zasadniczej konwergencji, straciło lub wkrótce straci rację bytu. [The article paints a picture of EU and national competition law being applied since Poland’s accession to the Community/European Union. As a matter of principle, the article presents legal and axiological arguments for the obligation of the pro-EU interpretation of national law applicable either jointly or independently of the EU competition rules. It proceeds to conclude that the maintenance of formally separate competition rules at the national and EU levels, after a period of intensive parallel application and fundamental convergence, has lost or will soon lose its raison d’être.]
subject: Artykuły
  topic: section
subject: konkurencja, prawo konkurencji UE
  topic: keywords
subject: krajowe prawo konkurencji
  topic: keywords
subject: konwergencja prawa konkurencji
  topic: keywords
subject: ównoległe stosowanie prawa konkurencji
  topic: keywords
subject: prounijna wykładnia prawa krajowego
  topic: keywords
subject: competition
  topic: keywords
subject: EU competition law
  topic: keywords
subject: national competition law
  topic: keywords
subject: competition law convergence
  topic: keywords
subject: parallel application of the competition law
  topic: keywords
subject: pro-Union law interpretation
  topic: keywords
subject: Prawo
  topic: disciplines
creator: Małgorzata Modzelewska de Raad
rights: Prawa autorskie (c) 2024 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-09-30
publication date: 2024-09-30
starting page: 163
ending page: 197
doi: 10.37232/sp.2024g

Akcesja do UE a jakość rządzenia w Polsce
type: item
subject: Artykuły
  topic: section
subject: Unia Europejska
  topic: keywords
subject: członkostwo w UE
  topic: keywords
subject: Narodowy Program Przygotowania do Członkostwa
  topic: keywords
subject: European Union
  topic: keywords
subject: accession to the EU
  topic: keywords
subject: National Membership Preparation Program
  topic: keywords
subject: Prawo
  topic: disciplines
creator: Jan Truszczyński
rights: Prawa autorskie (c) 2024 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-03-23
publication date: 2024-03-23
starting page: 7
ending page: 11

Polskie doświadczenia z okresu negocjacji akcesyjnych w dziedzinie instytucjonalnej i ich znaczenie dla państw obecnie aspirujących do członkostwa w UE
type: item
description: Artykuł dotyczy doświadczeń z okresu „dużego” rozszerzenia UE, które objęło również Polskę, odnoszących się do włączenia ówczesnych 12 państw kandydujących do systemu instytucjonalnego WE/UE. Ograniczono przy tym zakres analizy do tych doświadczeniach, które zachowały aktualność i mogą mieć znaczenie obecnie dla negocjacji akcesyjnych z grupą państw aspirujących do członkostwa. Do takich doświadczeń zaliczono: regułę aktywnej partycypacji w debacie nad reformami instytucjonalnymi UE, regułę „demograficzną”, regułę egalitarnej rotacji, regułę uprzywilejowania nowego państwa członkowskiego, regułę elastyczności i zachowania równowagi między małymi, średnimi i dużymi państwami członkowskimi oraz regułę praworządności, czyli wymóg ścisłego spełnienia pierwszego kryterium kopenhaskiego. [The article concerns the experiences of the period of “large” enlargement of the EU, which also included Poland, referring to the inclusion of the then 12 candidate countries into the EC/EU institutional system. At the same time, the scope of the analysis has been limited to those experiences that have remained relevant and may now be interesting for accession negotiations with a group of countries aspiring to membership. Such experiences include: the principle of active participation in the debate on the EU’s institutional reforms, the “demographic” rule, the principle of egalitarian rotation, the principle of favouring the new Member State, the principle of flexibility and maintaining balance between small, medium-sized and large Member States, and the rule of law, i.e. the requirement of strict compliance with the first Copenhagen criterion.]
subject: Artykuły
  topic: section
subject: Unia Europejska
  topic: keywords
subject: proces rozszerzenia UE
  topic: keywords
subject: akcesja Ukrainy do UE
  topic: keywords
subject: Traktat z Nicei
  topic: keywords
subject: Traktat z Lizbony
  topic: keywords
subject: „duże” rozszerzenie UE
  topic: keywords
subject: European Union
  topic: keywords
subject: Enlargement process of the EU
  topic: keywords
subject: Accession of Ukraine
  topic: keywords
subject: Treaty of Nice
  topic: keywords
subject: Treaty of Lisbon
  topic: keywords
subject: “large” Enlargement
  topic: keywords
subject: Prawo
  topic: disciplines
creator: Jan Barcz
rights: Prawa autorskie (c) 2024 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-03-23
publication date: 2024-03-23
starting page: 13
ending page: 29
doi: 10.37232/sp.2024a

Władztwo nad drogami wewnętrznymi stanowiącymi własność gminy: imperium czy dominium?
type: item
description: Artykuł podejmuje zagadnienie różnicy w charakterze prawnym władztwa nad drogami wewnętrznymi w zależności od tego, czy należą one do podmiotów publicznoprawnych, zwłaszcza gminy, czy podmiotów prywatnoprawnych. Wskazuje on, że pomimo koincydencji silnej regulacji administracyjnoprawnej dróg wewnętrznych w ogóle i szczególnego charakteru mienia gminnego władztwo gminy nad własnymi drogami wewnętrznymi ma zasadniczo charakter dominialny – choć o ograniczonej swobodzie dysponowania nimi. Podjęte rozważania prowadzą do wniosku o potrzebie eliminacji sztucznego dualizmu publicznych dróg gminnych i ogólnodostępnych dróg wewnętrznych należących do gminy, co mogłoby nastąpić poprzez wyróżnienie dodatkowej kategorii dróg publicznych w postaci „dróg pomocniczych”. [The article addresses the difference in the legal nature of control over non-public roads (‘internal roads’) depending on whether they belong to public law entities, especially communes, or private law entities. It points out that despite the coincidence of the strong legal administrative regulation of non-public roads in general and the special nature of commune property, the commune’s control over its non-public roads can essentially be characterised as dominium – albeit with limited freedom to dispose of them. It can be concluded that there is a need to eliminate the artificial dualism of public commune roads and generally accessible non-public roads belonging to communes, which could be achieved by distinguishing an additional category of public roads, i.e. ‘ancillary roads’.]
subject: Artykuły
  topic: section
subject: droga wewnętrzna
  topic: keywords
subject: droga publiczna
  topic: keywords
subject: gmina
  topic: keywords
subject: władztwo nad drogami
  topic: keywords
subject: imperium
  topic: keywords
subject: dominium
  topic: keywords
subject: droga pomocnicza
  topic: keywords
subject: non-public road
  topic: keywords
subject: public road
  topic: keywords
subject: commune
  topic: keywords
subject: control over roads
  topic: keywords
subject: ancillary road
  topic: keywords
subject: Prawo
  topic: disciplines
creator: Przemysław Kusik
rights: Prawa autorskie (c) 2024 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-12-23
publication date: 2024-12-23
starting page: 69
ending page: 106
doi: 10.37232/sp.2024i

Administracja oparta na wiedzy – problemy prawne
type: item
description: W artykule przeprowadzono analizę głównie polskiej i europejskiej myśli administracyjnoprawnej w celu rekonstrukcji pojęć administracji opartej na wiedzy oraz eksperta. Przenalizowane zostały przykłady „ekspertów” i ich rola w procesach decyzyjnych administracji publicznej. W tym zakresie analiza w szczególności koncentruje się na kwestii racjonalności jako elementu demokratycznego mandatu do sprawowania władzy. Administracja publiczna, m.in. z uwagi na postęp techniczny i cywilizacyjny, nie ma monopolu na wiedzę, musi wykazywać słuszność podejmowanych działań. W tym celu z jednej strony potrzebne staje się korzystanie z zewnętrznych niezależnych ekspertyz, a z drugiej bieżące przetwarzanie i ponowne wykorzystanie danych, które już posiada i odpowiednie zarządzenie tą wiedzą. We wnioskach artykułu przedstawiono postulaty de lege ferenda. [The article analyses mainly Polish and European administrative law publications in order to reconstruct the terms ‘knowledge-based administration’ and ‘expert’. It has carried over examples of ‘experts’ and their role in the decision-making process of public administrators. In this regard, the analysis particularly focusses on the issue of reasonability as an element of the democratic legitimacy to govern. Public administration, among other things, because of technological and civilisational progress, does not have a monopoly on knowledge and must demonstrate the validity of its actions. For this purpose, it becomes necessary to use external, independent expertise as well as to continually process and reuse and appropriately manage the existing data. De lege ferenda postulates are presented in the conclusions of the article.]
subject: Artykuły
  topic: section
subject: administracja oparta na wiedzy
  topic: keywords
subject: ekspert
  topic: keywords
subject: ekspertyzacja prawa administracyjnego
  topic: keywords
subject: eksternalizacja procesów decyzyjnych
  topic: keywords
subject: Legal sciences
  topic: disciplines
subject: administrative law
  topic: disciplines
subject: Law
  topic: disciplines
creator: Maciej Witwer
rights: Prawa autorskie (c) 2025 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-12-23
publication date: 2024-12-23
starting page: 107
ending page: 128
doi: 10.37232/sp.2024j