Czy nieletni może odpowiadać karnie za niewykonawcze postaci współdziałania przestępnego oraz formy stadialne poprzedzające dokonanie? [May the juvenile be criminally responsible for non-executive forms of complicity and stadial – forms of offence prior to committing?] (Studia Prawnicze / The Legal Studies, 2016)
Tytułowe pytanie należy do tych, które nie mają szansy na jednomyślną odpowiedź doktryny. Przeciwnie – stanowiska w tym zakresie wydają się pola-ryzować. Na gruncie art. 9 § k.k. z 1969 r., który nie wskazywał przepisów typizujących czyny, za które może odpowiadać nieletni, lecz operował nazwami czynów zabronionych, problem właściwie nie istniał. Milcząco przyjmowano, że wyjątkowa odpowiedzialność karna nieletniego obejmuje wszystkie formy zjawiskowe i stadialne. Zagadnienie otworzył k.k. z 1997 r., który przyjął odmienną technikę legislacyjną w tym zakresie i zmodyfikował określenie odpowiedzialności podżegacza i pomocnika. Obecnie istnieją trzy stanowiska na temat odpowiedzialności karnej nieletniego za różne postaci zjawiskowe. Część doktryny uważa, że nieletni odpowiada zarówno za sprawstwo, jak podżeganie i pomocnictwo. Inni wyłączają odpowiedzialność za podżeganie i pomocnictwo. Pozostali wyłączają nie tylko odpowiedzialność za podżeganie i pomocnictwo, lecz także za sprawstwo kierownicze i polecające. Czym innym jednak jest przyjęcie stanowiska odnośnie do „form zjawiskowych” czym innym w odniesieniu do form stadialnych. Przyjmując drugi lub trzeci z wymienionych poglądów, można uzasadnić kolejny – że nieletni nie odpowiada za czyn popełniony w formie stadialnej innej niż dokonanie. Przyjęcie jednego z tych poglądów jest uzależnione od rozumienia art. 10 § 2 k.k The article concerns the problem of special criminal responsibility of minors committing offenses in various forms of criminal complicity and in the form of criminal attempt and criminal preparation. In modern Polish doctrine increasingly presented is the position according to which the juvenile is responsible only for acts committed as an agency, not incitement and abetting. This is justified by the description of the offenses provided for in Article 10 § 2 of Penal Code. The author presents a different view, believing that minors can be held criminally responsible for the offenses indicated in the Article 10 § 2 P.C., regardless of whether they were committed in the form of perpetration, incitement or aiding. Also he justifies the position, according to which there is otherwise in the case of attempt and preparation to commit an offense.