Morderstwo a zabójstwo według prawa karnego Republiki Federalnej Niemiec: [Homicide and manslaughter according to the criminal law of the Federal Republic of Germany] (Studia Prawnicze / The Legal Studies, 1986)
Zasadniczą rzeczą przy wyodrębnianiu zbrodni morderstwa i zabójstwa jest określenie kryterium podziału. W niemieckim prawie karnym posłużona się zarówno jednolitym kryterium, jak też katalogiem szczegółowych kryteriów. Oba te rozwiązania - moim zdaniem - nie sprawdziły się. Obowiązujące pierwotnie kryterium premedytacji nie pozwalało np. uznać za morderstwo zabicia człowieka w sposób i w okolicznościach szczególnie godnych potępienia, jeżeli zamiar został podjęty nagle. Obowiązujący obecnie katalog znamion morderstwa, które nie są zresztą zbyt wyraźnie określone, zmusza do kazuistycznych rozstrzygnięć. Niejasno rysuje się również myśl przewodnia takiego właśnie doboru znamion morderstwa. Wprawdzie doktryna stara się o pewne ujednolicenie, wprowadzając wymóg ogólny „szczególnej naganności czynu" jako warunku skazania za morderstwo, lecz brak, jak się zdaje, oparcia w ustawie dla takiego stanowiska.Wielce sporny jest wzajemny stosunek przepisów określających poszczególne rodzaje zabicia człowieka, a w szczególności morderstwa (§ 211) i zwykłego zabójstwa (§ 212). Zajęcie określonego stanowiska w tej kwestii ma daleko idące konsekwencje w zakresie odpowiedzialności karnej uczestnika (podżegacza i pomocnika). Wątpliwości budzi również stosunek morderstwa do typów uprzywilejowanych zabójstwa. Razi zwłaszcza możliwość zbiegu przepisów określających morderstwo (typ kwalifikowany?!) oraz zabójstwo dziecka (typ uprzywilejowany).Wyodrębnienie morderstwa razi tym bardziej, gdy za zabójstwo można wymierzyć taką samą karę jak za morderstwo, a taka sytuacja ma miejsce w prawie karnym RFN, jako że na podstawie przepisu § 212 ust. 2 w przypadku większej wagi również za zabójstwo wymierza się karę dożywotniego pozbawienia wolności. W takiej sytuacji trudno znaleźć racjonalne uzasadnienie wyodrębnienia morderstwa, skoro niektóre zabójstwa wykazują identyczną zawartość bezprawia co morderstwo.W ujęciu odpowiedzialności karnej za zabicie człowieka w prawie karnym RFN zastrzeżenia budzi również to, że za morderstwo sąd musi orzec karę dożywotniego pozbawienia wolności, czyli że sąd nie ma możliwości wyboru kary, zaś przy zabójstwie sąd ma niemal nieograniczoną swobodę w wyborze kary, ponieważ ustawa zezwala na wymierzenie kary pozbawienia wolności od 6 miesięcy (w przypadku mniejszej wagi § 213) aż po dożywotnie pozbawienie wolności (w szczególnie ciężkim przypadku - § 212 ust. 2).Ujęcie odpowiedzialności karnej za zabicie człowieka, które nie rozgranicza morderstwa i zabójstwa, nie rodzi tylu problemów interpretacyjnych i subsumpcyjnych. Przy takim ujęciu odpada potrzeba wytyczania granicy między różnymi rodzajami zabicia człowieka. Odpada potrzeba ustalania stosunku przepisów określających te różne rodzaje zabicia człowieka. Odpada tym samym potrzeba tworzenia skomplikowanych konstrukcji teoretycznych, które w gruncie rzeczy są zbędne, gdyż służą tylko do przezwyciężenia niedostatków ustawy.Przy jednolitym ujęciu zabicia człowieka sąd ma możliwość indywidualizacji kary, ponieważ nie jest związany bezwzględnym zagrożeniem za pewien rodzaj zabicia człowieka.W razie ustanowienia w kodeksie karnym typu podstawowego zabójstwa oraz typów uprzywilejowanych, nie powstaje problem zbiegu typu kwalifikowanego i uprzywilejowanego, a w razie realizacji znamion typu uprzywilejowanego sprawę rozstrzyga jednoznacznie zasada lex specialis derogat legi generali.Podsumowując te uwagi można powiedzieć, że polski ustawodawca uczynił słusznie rezygnując z wyodrębnienia zbrodni morderstwa i zabójstwa