Fundamenty efektywności prawa wspólnotowego: [The foundations of the effectiveness of Community law] (Studia Prawnicze / The Legal Studies, 2004)
Ukształtowane przez ETS i rozwinięte w bogatym jego orzecznictwie zasady stosowania prawa wspólnotowego tworzą nową jakość tego prawa ukierunkowaną przede wszystkim na osiąganie pełnej efektywności systemu. Dla pożądanej skuteczności autonomicznego porządku wspólnotowego niezbędne okazało się rozwinięcie przez Trybunał zasady bezpośredniej stosowalności w porządku krajowym przepisów pierwotnego i wtórnego prawa europejskiego przy włączeniu w omawiany zakres także norm dyrektyw nieimplementowanych w wyznaczonym terminie lub transponowanych niewłaściwi e przez państwo członkowskie, jeżeli nadają się do bezpośredniego stosowania. Pełnej efektywności wspólnotowego systemu normatywnego ma służy ć respektowanie zasady nadrzędności tego prawa nad systemem ustawodawstwa krajowego. Efektem przyjęcia zasady prymatu staje się reguła niestosowania przez sąd krajowy normy wewnętrznej , jeżeli jest ona sprzeczna z prawem wspólnotowym. Aby osoby prywatne mogły dysponować możliwościami wyegzekwowania od państwa takich uprawnień, jakle z prawa wspólnotowego wynikają, ETS wyłonił zasadę odpowiedzialności odszkodowawczej państwa wobec jednostki z tytułu niewypełniania przez nie prawa wspólnotowego. o tym, czy będzie to użyteczna konstrukcja, a więc oparta na rzeczywistych gwarancjach ochrony jednostki, przesądzi w dużym stopniu linia przyszłego orzecznictwa Trybunału. odpowiedzialność odszkodowawcza państw a za szkodę wyrządzoną jednostce z tytułu nieprzestrzegania przez nie prawa wspólnotowego Z naszego polskiego punktu widzenia, a zwłaszcza społecznego podejścia do respektowania prawa i uznawania podmiotowości jednostki przez władze publiczne, może okazać się konstrukcją szokującą, ale od tej drogi wiodącej do zapewnienia efektywnej ochrony jednostki odejście jest niemożliwe, ponieważ faktyczne, a nie jedynie potencjalne standardy obowiązują we Wspólnocie i Polska musi je bezwzględnie respektować. The principles of application of Community law, shaped by the ECJ and developed in its extensive case law, give a new quality to that law that is aimed primarily at achieving full efficiency of the system. For the desired effectiveness of the autonomous Community order, it was necessary for the Court to develop the principle of direct applicability in the national legal systems of the provisions of primary and secondary European law, with the norms of directives not implemented within the prescribed period or improperly transposed by a Member State also included in the scope in questions, if they are suitable for direct application. The full effectiveness of the Community normative system is to be served by compliance with the principle of the primacy of that law over the system of national legislation. The effect of the adoption of the principle of primacy is the rule that a national court should not apply a national norm if it contradicts the Community law. In order to enable individuals to enforce the rights arising from the Community law against the state, the ECJ has established the principle of the state’s compensatory liability to an individual for the state’s failure to comply with Community law. Whether this will be a useful construct (one based on real guarantees for the protection of individuals) will largely depend on the future case law of the Court. The compensatory liability of states for damages caused to an individual due to their failure to comply with community law. From our Polish point of view, especially that related to the society’s approach to compliance with law and the recognition of the subjectivity of individuals by public authorities, it may turn out to be a shocking construct, but it is impossible to deviate from this path that leads to effective protection of individuals, because the Community has actual and not just potential standards in place and Poland must absolutely respect them.