(untitled) (Studia Prawnicze / The Legal Studies, 2002)
Nikt już dzisiaj nie podważa niezastąpionej roli mass mediów, a przede wszystkim odpowiedzialnego dziennikarstwa, w rzetelny sposób objaśniającego społeczeństwu problemy nurtujące władzę sądowniczą, toczące się procesy i przybliżającego sylwetki sędziów w związku z pełnioną przez nich funkcją. Materiały prasowe, jeśli są oparte na faktach, mogą być sygnałem o nieprawidłowościach także w wymiarze sprawiedliwości i społeczeństwo ma prawo o nich wiedzieć, bo kwestie te mieszczą się w pojęciu „spraw publicznie ważnych”. Rola sędziów, i w ogóle wymiaru sprawiedliwości, jest tak ważna, że to, co robią, sposób, w jaki sprawują swoją funkcję, musi być kontrolowane. Jednak bezpodstawne oceny krzywdzące sędziów i organy wymiaru sprawiedliwości - pochodzące z ust polityków, podchwytywane przez media, niestarannie dobrane przez dziennikarzy materiały, epitety i pomówienia prowadzące do upokorzenia tego środowiska i wypaczenia w odbiorze społecznym rzeczywistego obrazu władzy sądowniczej w naszym kraju - zmuszają do postawienia kolejny raz pytania o to, czy ciągle żyjemy w państwie prawa. Przedstawione w niniejszym materiale orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na tle stosowania art. 10 Konwencji stanowi użyteczny wgląd w prawidłowości argumentacji sądu strasburskiego, z których powinna także, a może przede wszystkim, czerpać dopiero kształcąca się polska demokracja. Trybunał, podnosząc informacyjną, opiniotwórczą i kontrolną funkcję prasy wobec władzy sądowniczej, jednocześnie konsekwentnie strzeże realizacji ochrony wartości wymienionych w art. 10 ust. 2 Konwencji, jakie stanowi zagwarantowanie powagi i bezstronności władzy sądowej. Materiały prasowe (wypowiedzi polityków i innych osób publicznych) na temat toczącego się procesu, które przesądzają w sposób kategoryczny o winie podejrzanego, zanim sąd orzeknie w sprawie, a także bezpodstawne, mające charakter szkalujący uogólnienia dotyczące pracy sądów i posądzenia sędziów o źle pojętą soldowość zawodową niszczą zaufanie publiczne niezbędne dla normalnego funkcjonowania sądów. Trybunał jest świadom konsekwencji przekraczania granic swobody wypowiedzi w omawianym zakresie i badając wniesione skargi w świetle art. 10 Konwencji, przeważnie przychyla się do stanowiska władz krajowych, orzekających o konieczności wprowadzania ograniczeń wolności wypowiedzi w demokratycznym społeczeństwie. Nie bez znaczenia dla tej zbieżności ocen sądów krajowych i owego sądu europejskiego jest w wielu wypadkach występowanie jednocześnie kilku celów usprawiedliwiających niezbędną ingerencję. Zdaniem autora, nadszedł już czas, aby znieważani pomówieniami, szkalowani przedstawiciele tego środowiska - korzystając z doświadczeń europejskich - stanęli we własnej obronie, pozywając naruszających ich godność osobistą i prestiż zawodowy dziennikarzy bądź polityków. Taka skarga do Trybunału z pewnością potwierdziłaby konieczność ochrony opisanych wartości. No one today questions the indispensable role of the mass media and, above all, of responsible journalism which reliably explains to the public the problems of the judiciary, ongoing trials and profiles of judges in connection with their function. Press materials, if based on facts, may signal irregularities in the administration of justice as well, and the public has a right to know about them as these issues fall under the concept of ‘matters important for the public’. The role of judges, and the judiciary in general, is so important that what they do, the way they exercise their function, must be scrutinised. However, unfounded assessments which unfairly affect judges and the judiciary - coming from the mouths of politicians, picked up by the media, carelessly selected material by journalists, epithets and slanders leading to the humiliation of this environment and distortion in the public perception of the real image of the judiciary in our country - force us to ask once again whether we are still living in the rule of law. The case-law of the European Court of Human Rights against the background of the application of Article 10 of the Convention, as presented in this material, provides a useful insight into the correctness of the Strasbourg court’s argumentation, which should also, and perhaps above all, be drawn upon by the emerging Polish democracy. While raising the informative, opinion-forming and scrutinising function of the press vis-à-vis the judiciary, the Court also consistently upholds the protection of the values listed in Article 10(2) of the Convention, which is the guarantee of the solemnity and impartiality of the judiciary. Press materials (statements of politicians and other public figures) concerning ongoing trials, which categorically prejudge the guilt of a defendant before the court has ruled on the case, as well as unfounded defamatory generalisations about the work of the courts and accusations of misplaced professional integrity by judges destroy the public trust necessary for the normal functioning of the courts. The Court is aware of the consequences of overstepping the boundaries of freedom of expression in the field in question and, when examining the complaints brought under Article 10 of the Convention, it tends to agree with the position of national authorities, ruling that restrictions on freedom of expression are necessary in a democratic society. It is not insignificant for this convergence of the assessments of national courts and the European Court that in many cases there often several objectives justifying the necessary interference. In the author’s opinion, the time has come for slandered and vilified representatives of this community - drawing on the European experience - to stand up for themselves by suing journalists or politicians who violate their personal dignity and professional prestige. Such an action before the Court would certainly confirm the need to protect the values described.