Prześlij tekst
Nr 30 (2023)
Artykuły

Wychowawcze cele kary w polskim prawie karnym

Educational aims of punishment in Polish criminal law

PDF
  • Sebastian Traczyk
Sebastian Traczyk
Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego

Opublikowane 22.12.2023

Słowa kluczowe

  • wychowanie,
  • kara,
  • resocjalizacja,
  • prawo karne,
  • Polska,
  • upbringing,
  • punishment,
  • resocialisation,
  • criminal law,
  • Poland
    • ...Więcej
    Less

Prawa autorskie (c) 2023 Sebastian Traczyk

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

Wychowawcze cele kary w polskim prawie karnym: Educational aims of punishment in Polish criminal law. (2023). Biuletyn Kryminologiczny, 30, 39–55. https://doi.org/10.37232/bk.2023c
Crossref
Scopus
Google Scholar
Europe PMC

Abstrakt

Na przestrzeni lat modyfikowano prawnokarne regulacje związane z dyrektywami wymiaru kary. Zależne było to od wielu czynników, w tym „zapatrywania” się na kwestie wychowawcze kary, które znacząco ewoluowały na gruncie poszczególnych źródeł prawa karnego w Polsce. Wychowawcze cele kary, czyli normatywna tożsamość resocjalizacji, stanowiły i wciąż stanowią problematyczny element konstruowania prawa karnego i stosownej filozofii karania. Zaczynając od analizy formalno-dogmatycznej i historycznoprawnej aktów prawnych oraz analizy innych dokumentów zastanych od ziem polskich w czasach zaborów, a kończąc na ostatniej nowelizacji Kodeksu karnego z lipca 2022 r., można postawić tezę, że wychowawcze cele kary stanowią niezbędny element prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości i gwarancji praworządnie wymierzanej kary.

Over the years, the criminal law regulations related to the sentencing directives have been modified. This depended on a number of factors, including the „view” on the educational issues of punishment, which evolved significantly on the grounds of particular sources of criminal law in Poland. The educational goals of punishment, i.e. the normative identity of re-socialisation, constituted and still constitutes a problematic element of the construction of criminal law and the relevant philosophy of punishment. In the light of the formal-dogmatic and historical-legal analysis of legal acts and the analysis of other documents found from the Polish lands in the times of the Partitions and ending with the latest amendment to the Penal Code of July 2022, it is possible to put forward a thesis that the educational purposes of punishment constitute an indispensable element of the proper functioning of the administration of justice and the guarantee of lawfully administered punishment.

PDF

Bibliografia

  1. Ambrozik W., Pedagogika resocjalizacyjna. W stronie uspołecznienia systemu oddziaływań, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2016.
  2. Andrejew I., Świda W., Wolter W., Kodeks karny z komentarzem, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1973.
  3. Barczak-Oplustil A., Małecki M., Tarapata S., Iwański M., Populistyczna nowelizacja prawa karnego. Ustawa z dnia 7 lipca 2022 r. O zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, Druk senacki nr 762, https://kipk.pl/ekspertyzy/populistyczna-nowelizacja-prawa-karnego/ [dostęp: 29.01.2024].
  4. Batawia S., Wstęp do nauki o przestępcy. Zagadnienie skłonności przestępczych, Wydawnictwo PWN, Wrocław 1931.
  5. Bedyński K., Kształcenie zawodowe funkcjonariuszy Więziennictwa w latach 1944–1989, [w:] Nabór i szkolenia funkcjonariuszy Służby Więziennej w polskim systemie penitencjarnym, Centralny Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej, Kalisz 1995, s. 49–77.
  6. Bielawski O., O zbrodni i zbrodniarzu. Szkic kryminologiczny, Wydawnictwo „Nowiny Psychjatryczne”, Gniezno 1928.
  7. Bruchnalska B., Wychowanie poprawcze nieletnich przestępców, „Kronika Powszechna” 1912, 3(9–10), s. 133-135, https://bcul.lib.uni.lodz.pl//dlibra/metadatasearch?action=AdvancedSearchAction&type=-3&val1=Title:%22Kronika+Powszechna.+Tygodnik+spo%C5%82eczny+literacki+i+naukowy%2C+1912%2C+I%2C+T.3%2C+Nr+9%22 [dostęp: 25.01.2024].
  8. Buchała K., Zoll A., Kodeks karny. Część ogólna, Wolters Kluwer, Kraków 1998.
  9. Cieślak M., Polskie prawo karne. Zarys systemowego ujęcia, Wydawnictwo Prawnicze PWN, Warszawa 1995.
  10. Czerwiec M., Więzienioznawstwo. Zarys rozwoju więziennictwa, Centralny Zarząd Więziennictwa Ministerstwa Sprawiedliwości. Wydział Kadr i Szkolnictwa, Warszawa 1958.
  11. Druk sejmowy nr 3451 z 14 maja 2019 r., https://orka.sejm.gov.pl/Druki8ka.nsf/0/996CE307123D03FEC12583FA0069E8F2/%24File/3451.pdf [dostęp: 29.01.2024].
  12. Ettinger A., Zbrodniarz w świetle antropologii i psychologii, Księgarnia F. Hoesicka, Warszawa 1924.
  13. Giezek J., Kardas P., Nowe ujęcie zasad i dyrektyw sądowego wymiaru kary. Kilka uwag na tle uchwalonych zmian normatywnych, „Prokuratura i Prawo” 2023, nr 7–8, s. 15–37.
  14. Górniok O. (red.), Kodeks karny. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2004.
  15. Kalinowski M., Struktura procesu resocjalizacji, [w:] B. Urban, J.M. Stanik (red.), Resocjalizacja, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2008, s. 213–234.
  16. Kardas P., Giezek J., Nowa filozofia karania, czyli o założeniach i zasadniczych elementach nowelizacji kodeksu karnego, „Palestra” 2015, nr 7–8, s. 10–24.
  17. Kędzierski J., Niestety, ta nowelizacja może wejść w życie, „Palestra” 2023, nr 7, s. 129–134.
  18. Konstytucja RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. 1997 Nr 78, poz. 483.
  19. Kowalewska-Łukuć M., Ogólne dyrektywy wymiaru kary, „Prokuratura i Prawo” 2016, nr 9, s. 5–17.
  20. Królikowski M., Opinia dotycząca ogólnej oceny projektu nowelizacji Kodeksu karnego i jego zgodności z Konstytucją, Druk sejmowy 1756 z 22 czerwca 2007r., https://orka.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/95B24B49BF882262C12573080036F112/$file/ppc_5.pdf [dostęp: 29.01.2024].
  21. Kulbaka J., Więziennictwo w Królestwie Polskim w I połowie XIX w. ze szczególnym uwzględnieniem Kodeksu Karzącego z 1818 roku, „Resocjalizacja Polska” 2021, nr 22, s. 61–79.
  22. Kurek A., Księgozbiory więzienne i czytelnictwo w polskich zakładach penitencjarnych, „Przegląd Więziennictwa Polskiego” 2009, nr 62–63, s. 135–161.
  23. Loos J., Więzienia w Polsce. Cyfry i fakty. Wstęp, Polska Liga Obrony Praw Człowieka, Warszawa 1933.
  24. Makarewicz J., Zbrodnia i kara, Wydawnictwo H. Altenberg, Lwów 1922.
  25. Mogilnicki A., Indywidualizacja kary, GSW, Warszawa 1900.
  26. Morawski J., Czy praca KO wystarcza?, „Gazeta Penitencjarna” 1968, nr 63, s. 3–31.
  27. Musidłowski B., Zbiorowe wystąpienia osób pozbawionych wolności w latach osiemdziesiątych, [w:] Biuletyn RPO, 32. Materiały. Stan i węzłowe problemy polskiego więziennictwa, cz. 2, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa 1997, s. 248–271.
  28. Nakwaski M.H., Etudes sur les divers systemes penitentiaires et projet d’un Congres International en Suisse, Henri Georg Editeur, Genewa 1860, https://books.google.pl/books?id=WeAqAAAAMAAJ&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false [dostęp: 29.01.2024 r.].
  29. Neymark E., Zarys etiologii kryminalnej. Wykłady w Centralnej Szkole dla urzędników administracji więziennej Ministerstwa Sprawiedliwości, Zakłady Graficzne Pracowników Drukarskich, Warszawa 1925.
  30. Niemcewicz J.U., O więzieniach publicznych, czyli domach pokuty rzecz krótka, N. Glücksberg, Warszawa 1818.
  31. Niewiadomska I., Osobowościowe uwarunkowania skuteczności kary pozbawienia wolności, Wydawnictwo KUL, Lublin 2007.
  32. Oskarżam. Mowa na 279. posiedzeniu Sejmu podczas debaty nad sprawozdaniem Komisji do zbadania stosunków w więzieniach, Warszawa 1926.
  33. Osmański A., Gdyby nie spostrzegawczość wychowawcy, „Gazeta Penitencjarna” 1970, nr 102, s. 80–96.
  34. Pospiszyl K., Psychologiczne podstawy resocjalizacji, [w:] B. Urban, J.M. Stanik (red.), Resocjalizacja, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008, s. 78–88.
  35. Postanowienie SN z dnia 6 czerwca 1989 r., WRN 12/89, LEX 20404.
  36. Pytka L., Różne ujęcia definicji resocjalizacji, [w:] B. Urban, J.M. Stanik (red.), Resocjalizacja, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008, s. 73–77.
  37. Rabinowicz L., Czy istnieje postęp w dziedzinie więziennictwa i jakie stąd wypływają wnioski dla pedagogiki więziennej?, „Przegląd Więziennictwa Polskiego” 1933, nr 8, s. 35–49.
  38. Rabinowicz L., Podstawy nauki o więziennictwie, Drukarnia Gebethner i Wolff, Warszawa 1933.
  39. Rabinowicz L., Współczesna ewolucja antropologii kryminalnej, Biblioteka Prawnicza, Warszawa 1934.
  40. Raś D., O poprawie winowajców w więzieniach i zakładach dla nieletnich. Propozycje prawników, lekarzy, działaczy społecznych i pedagogów oraz rozwój więziennictwa do połowy XX wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2006.
  41. Regulamin Więzienny. Wyciąg z Zarządzenia nr 205/55 Ministra Spraw Wewnętrznych z 21 października 1955 r. w sprawie regulaminu więziennego z uwzględnieniem zmian i uzupełnień wprowadzonych zarządzeniami Ministra Sprawiedliwości: nr 67/57 z 17 czerwca 1957 r., nr 25/58 z 12 kwietnia 1958 r., nr 4/59 z 30 września 1059 r., nr 9/61 z 10 lutego 1961 r., nr 16/62 z 7 lutego 1962 r., nr 12/63 z 8 marca 1963 r.
  42. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 1931 r. w sprawie regulaminu więziennego DzURP 1931 Nr 71, poz. 577.
  43. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11 lipca 1932 r. – Kodeks karny, Dz.U. 1932 Nr 60, poz. 571.
  44. Saldana Q., Nowa kryminologia, Główna Księgarnia Powszechna, Łódź 1939.
  45. Senkowska M., Kara więzienia w Królestwie Polskim w pierwszej połowie XIX wieku, Ossolineum, Wrocław 1961.
  46. Skarbek F., Considerations generales sur le meilleur regime de prison, Imprimerie de la Banque de Pologne, Warszawa 1842.
  47. Soboński K., Przemiany polskiego więziennictwa w minionym pięćdziesięcioleciu na przykładzie historii Aresztu Śledczego w Łodzi, Fundacja Pedagogium, Łódź 2009.
  48. Stanik J.M., Wszyscy jesteśmy wychowawcami, „Gazeta Penitencjarna” 1968, nr 58, s. 3–16.
  49. Szczepanik R., Społeczno-polityczne determinanty postępowania z osobami pozbawionymi wolności w Polsce okresu minionego półwiecza. Implikacje dla praktyki resocjalizacji penitencjarnej, „Przegląd Badań Edukacyjnych” 2009, nr 9, s. 173–196.
  50. Szczepanik R., Trudności w pracy wychowawcy więziennego w PRL na łamach „Gazety Penitencjarnej”, „Resocjalizacja Polska” 2012, nr 3, s. 301–316.
  51. Szerer M., Karanie a humanizm, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1964.
  52. Szymanowski T., Przemiany systemu penitencjarnego w Polsce, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, Warszawa 1996.
  53. Śliwowski J.W., Narodziny prawa penitencjarnego, „Gazeta Sądowa Warszawska” 1934, nr 44, s. 649–653, https://crispa.uw.edu.pl/object/files/367827/display/Default [dostęp: 25.01.2024].
  54. Ustawa z dnia 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks karny, Dz.U. 1969 Nr 13, poz. 94.
  55. Ustawa z dnia 23 lutego 1990 r. – o zmianie kodeksu karnego i niektórych ustaw, Dz.U. 1990 Nr 14, poz. 84.
  56. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy, Dz.U. 1997 Nr 90, poz. 557.
  57. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, Dz.U. 1997 Nr 88, poz. 553.
  58. Uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, Druk sejmowy nr 2024 z 22 lutego 2022r., https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/druk.xsp?nr=2024 [dostęp: 29.01.2024].
  59. Uzasadnienie rządowego projektu kodeksu karnego, Warszawa 1997, https://orka.sejm.gov.pl/Druki5ka.nsf/0/C1CA93E0F503AF82C12572EC00267570/$file/1756-uzasadnienie.doc [dostęp: 29.01.2024].
  60. Więzienia polskie w świetle dyskusji sejmowej: przemówienia posłów Thugutta, Jeremicza, Inslera, min. Piechockiego, posłów Uziembły, Sobolewskiego, Zwierzyńskiego, Ballina i Prystupy, wygłoszone na posiedzeniach sejmowych w dn. 22, 23, 24 II 1926 r. w dyskusji nad sprawozdaniem Komisji dla Zbadania Więzień, Komunistyczna Frakcja Poselska, Warszawa 1926.
  61. Wolter W., Kryminologia a prawo karne, „Archiwum Kryminologiczne” 1933, 1(2) , s. 163–169.
  62. Wróbel W., Drogi i bezdroża prawa karnego, „Państwo i Prawo” 2007, nr 9, s. 3–23.
  63. Wróblewski B., Prawo karne a moralność. Szkoła humanistyczna prawa karnego, Drukarnia „Gazety Administracji i Policji Państwowej”, Warszawa 1927.
  64. Wróblewski B., Wstęp do polityki kryminalnej, Drukarnia „Zorza”, Wilno 1922.
  65. Wróblewski B., Zarys polityki karnej, Drukarnia „Zorza”, Wilno 1928.
  66. Wyrok SA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2018 r., II AKa 59/18, LEX 2501269.
  67. Wyrok SA we Wrocławiu z dnia 14 lutego 2018 r., II AKa 11/18, LEX 2464892.

Podobne artykuły

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.