Izolacja spotęgowana – kilka pytań na temat oddziałów dla tzw. więźniów niebezpiecznych

Zgłoś artykuł

PDF

Słowa kluczowe

więźniowie niebezpieczni
oddziały
badania empiryczne
izolacja spotęgowana
system penitencjarny
dangerous prisoners
“N” unit
empirical research
penitentiary system

Jak cytować

Lasocik, Z. (2008). Izolacja spotęgowana – kilka pytań na temat oddziałów dla tzw. więźniów niebezpiecznych. Archiwum Kryminologii, (XXIX-XXX), 703–718. https://doi.org/10.7420/AK2007-2008BD

Abstrakt

Przedmiotem artykułu jest próba scharakteryzowania tzw. oddziałów dla więźniów niebezpiecznych poprzez określenie ich miejsca i roli w polskim systemie penitencjarnym. Punktem wyjścia dla rozważań podjętych w tekście jest podanie w wątpliwość trafności sformułowania więzień niebezpieczny. Autor rozważając jego zasadność stara się scharakteryzować termin zarówno w kontekście etymologicznym jak i moralnym wychodząc z przekonania, że nie został on określony w żadnym oficjalnym akcie prawnym. W tym celu autor tekstu przybliża odbiorcy swoje wątpliwości odnośnie używania określenia niebezpiecznywobec ludzi. Problemy etymologiczne wynikają głownie z trudności określenia zasobów cech, które powinny się ten termin składać, przede wszystkim takich jak trwałość w czasie i obiektywne zakwalifikowanie. Co więcej, z treści artykułu wynika, iż uznanie człowieka za niebezpiecznego może nastąpić dopiero po popełnieniu przez niego czynu o takim charakterze. Z kolei w kontekście etycznym – takie nazewnictwo narusza powszechną w dyskursie społecznym retorykę poszanowania godności człowieka i uznania wyjątkowości i indywidualności każdej jednostki. Tekst Z. Lasocika tłumaczy i analizuje, czym jest oddział dla niebezpiecznych w sensie faktycznym (specjalnie wydzielony teren na terenie zakładu karnego) oraz wyobrażeniowym (poczucie hiperizolacji zarówno przez osadzonych niebezpiecznych jak i personel Służby Więziennej). Autor nie waha się nazywać taki oddział więzieniem w więzieniu. Podstawę materiału empirycznego zaprezentowanego w artykule stanowi analiza przeprowadzonych przez autora badań w latach 2007-2008 w ramach projektu badawczego pt. Wstępna ocena funkcjonowania oddziałów dla „więźniów niebezpiecznych”. Projekt miał na celu poddanie analizie doświadczenia dziesięciu osadzonych wybranych pod względem długości stażu przynależności do kategorii więźniów uznanych za szczególnie niebezpiecznych. Podstawę empiryczną stanowiło zbadanie akt wybranych osadzonych oraz przeprowadzone z nimi wywiady. Zagadnienia poruszane w projekcie dotyczyły przede wszystkim społecznych skutków hiperizolacji, przyczyn kwalifikacji osadzonych do tej kategorii, postępowania wobec więźniów niebezpiecznych oraz ich relacji z bliskimi i Służbą Więzienną. Kluczowym ustaleniem prezentowanym w artykule jest określenie roli oddziału dla niebezpiecznych w polskim systemie penitencjarnym. Wnioski zaprezentowane przez autora tekstu ukazują wprowadzenie w Polsce oddziałów dla więźniów niebezpiecznych jako rewolucję nie do końca zakończoną sukcesem. Uwydatniając jej słabe strony, Z. Lasocik zwraca uwagę przede wszystkim na niezgodność efektów końcowych z wcześniejszymi założeniami powołania oddziałów i niewystarczające konsultacje ze specjalistami w tym zakresie. Według autora artykułu zabieg ten, mimo iż rzeczywiście doprowadził do intensyfikacji wpływów do budżetu polskiego więziennictwa, nie przełożył się w żaden sposób na wzmożoną pracę socjalną, kulturalną czy oświatową z więźniami. Środki finansowe przyczyniły się jedynie do technicznych usprawnień tego typu obiektów, takich jak zakup sprzętów elektronicznych. Co więcej, w tego typu oddziałach nie podejmuje się żadnych pozytywnych oddziaływań na osadzonych gdyż nie zakłada się, iż kiedykolwiek przestaną być oni uznawani za niebezpiecznych. Nie istnieją też żadne opracowane zasady postępowania z więźniami niebezpiecznymi, którzy mieliby w przyszłości opuścić zakład karny. Trafna obserwacja autora prowadzi do wniosku, iż osadzeni w oddziałach dla niebezpiecznych nie są uwzględnieni w procesie resocjalizacji.

 

The article is an attempt to describe the wards for so-called dangerous prisoners by defining their place and role in the Polish penitentiary system. The starting point for the discussion is to question the accuracy of the term ‘dangerous prisoner’. Considering its legitimacy, the author tries to define the term in both an etymological and a moral context, on the grounds that it has not been defined in any official legal act. To this end, the author familiarises the reader with his doubts concerning the use of the word ‘dangerous’ with regard to people. The etymological problems arise mainly from the difficulty of defining the inventory of features that should be included in the term, primarily the permanence in time and objective categorisation. Moreover, it follows from the article that a person may be considered dangerous only after committing an act of that nature. In turn, in an ethical context such naming violates the rhetoric common in the social discourse of respect for human dignity and recognition of the uniqueness of each individual. Lasocik’s text explains and analyses what a prison ward for dangerous inmates is in fact (a specially marked-off area within a penitentiary) and conceptually (the feeling of hyper-isolation on the part of both the dangerous inmates and the staff of the Penitentiary Service). The author does not hesitate to call such a ward a ‘prison within a prison’. The empirical material presented here comes from an analysis of studies conducted by the author in 2007–08 as part of a research project entitled A preliminary assessment of the functioning of wards for ‘dangerous prisoners’. The project sought to analyse the experiences of ten inmates selected according to the length of time during which they belonged to the category of prisoners who are considered especially dangerous. The empirical underpinnings rested onan examination of the files of selected inmates and interviews conductedwith them. The issues addressed in the project mainly concerned the social effects of hyper-isolation, the reasons for qualifying prisoners in this category, the treatment of dangerous prisoners, and their relations with relatives and the Prison Service. The key finding presented in the article is the definition of the role of the dangerous ward in the Polish penitentiary system. The conclusions show the introduction of dangerous prisoner wards in Poland as a revolution that has not been entirely successful. Highlighting its weaknesses, Lasocik draws attention especially to the incompatibility of the end results with the earlier plans for setting up the wards and the insufficient consultation with specialists in the field. According to the author, although this measure did indeed lead to an increase in revenue to the budget of the Polish prison system, it did not in any way translate into increased social, cultural, or educational work with prisoners. The funds have only contributed to technical improvements of this type of facility, such as the purchase of electronic equipment. In addition, no positive action is taken with respect to the detainees in such establishments, as it is not expected that they will ever cease to be considered dangerous,and there are no rules for dealing with dangerous prisoners who are to leave the prison in the future. The author’s accurate observation leads to the conclusion that inmates in dangerous wards are not included in the re-socialisation process.

https://doi.org/10.7420/AK2007-2008BD
PDF

Bibliografia

Biuletyn Sejmowy nr 3406/III z 14 listopada 2000 r., http://orka.sejm.gov.pl/Biuletyn.nsf/0/EE4C9FC69A995A7EC1256B73003CCC69?OpenDocument.

Bulenda T., Musidłowski R. (2005). O więźniach niebezpiecznych w kontekście ochrony praw człowieka. Materiały z konferencji międzynarodowej poświęconej wykonywaniu kary pozbawienia wolności wobec przestępców seksualnych oraz skazanych niebezpiecznych i uzależnionych. Olszanica, maj 2005 r.

http://www.cpt.coe.int/documents/pol/2002–09-inf-eng.pdf.

Lasocik Z., Handel ludźmi – aspekty społeczne i prawne, „Studia Socjologiczne” 2007, nr 4 (187).

Lasocik Z., Uwagi na temat tzw. eksperymentu białostockiego [w:] K. Keller, J. Kopczuk (red.), Oddział penitencjarny. Nowa struktura organizacyjna jednostek penitencjarnych, Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej, Białystok 2007.

Lelental S., Umieszczenie w ośrodku przystosowania społecznego, w świetle wyników badań, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1990.

Machel H., Zakłady karne dla młodocianych [w:] P. Wierzbicki (red.), Rozwój penitencjarystyki w PRL. Wybrane problemy, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1988.

Skorupka S. et al. (red.), Mały słownik języka polskiego, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1989.

Słownik poprawnej polszczyzny, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1980.

Szymanowski T., Postępowanie z młodocianymi skazanymi na karę pozbawienia wolności w Polsce [w:] A. Marek (red.), Księga jubileuszowa więziennictwa polskiego 1918–1988, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1990.

Uchwała SN z 11 września 1992 r., I KZP 31/92.

Walczak S., OPS w systemie postępowania z recydywistami [w:] S. Walczak (red.), Spory wokół reformy więziennictwa, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1985.

Webster’s Seventh New Collegiate Dictionary, G&C. Merriam Company, Springfield 1970.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 24 kwietnia 2002 r., II AKa 115/2002, OSA 2002, nr 11, poz. 81.

Z optymizmem w przyszłość, z gen. Janem Pyrcakiem, dyrektorem generalnym Służby Więziennej, rozmawiają Jadwiga Cegielska i Elżbieta Zakrzewska, „Forum Penitencjarne” 2005, nr 1.

Zalecenia w sprawie wykonywania pozbawienia wolności wobec skazanych stwarzających poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu, osadzonych w wyznaczonym oddziale lub celi, załącznik do pisma dyrektora generalnego SW z 30 czerwca 2004 r., BP–2322/04.

Art. 11 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1231.) przyznaje autorskie prawa majątkowe do utworu zbiorowego (w tym publikacji periodycznej) wydawcy, zaś do poszczególnych części mających samodzielne znaczenie - ich twórcom. Pomimo, że przeważnie na treść utworów zbiorowych składają się utwory wielu autorów, to inicjatorem ich powstanie jest wydawca, któremu ustawa przyznała autorskie prawa majątkowe do całości takiego utworu jako takiego, czyli prawo do decydowania o sposobach eksploatacji i otrzymywania wynagrodzenia. Do poszczególnych części utworu zbiorowego, poszczególnych utworów, prawo przysługuje ich twórcom, chyba że przeniosą je na wydawcę.

Na platformie udostępniane są poszczególne artykuły wraz z zestawem metadanych tylko jeżeli autorzy wyrazili zgodę na wykorzystanie utworu (publikacji naukowej) na tym polu eksploatacji. Dostrzegając korzyści społeczne, jakie daje otwarty bezpłatny dostęp do publikacji prawniczych, Instytut Nauk Prawnych PAN jako Wydawca czasopisma, korzystając z legitymacji ustawowej,  zadecydował o opublikowaniu całych woluminów periodyku.

Autorzy artykułów opublikowanych w czasopiśmie, zainteresowani udostępnieniem publikacji w sposób otwarty, proszeni są o kontakt z Wydawcą w sprawie zawarcia umowy licencyjnej.

Pobrania

Download data is not yet available.