Culture defence a polskie prawo karne

Zgłoś artykuł

PDF

Słowa kluczowe

cultural defence
prawo karne
prawo zwyczajowe
kultura
mniejszości narodowe
polskie prawo karne
Polish Penal Law
cultural offence
culture
minority

Jak cytować

Sitarz, O. (2008). Culture defence a polskie prawo karne. Archiwum Kryminologii, (XXIX-XXX), 643–652. https://doi.org/10.7420/AK2007-2008AX

Abstrakt

Tekst porusza problem stosowania się do prawa krajowego państwa goszczącego mniejszości wywodzących się z różnych kręgów kulturowych. Autorka artykułu przygląda się i szczegółowo omawia w tym zakresie zapisy 27 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych z 16 grudnia 1966 r., wybrane artykuły Konstytucji RP oraz treść Konwencji ramowej o ochronie mniejszości narodowych. O. Sitarz podkreśla rolę zwyczaju i obyczaju w życiu każdego człowieka oraz jego wpływ na jego zachowanie i wybory, w tym również decydowanie się na popełnianie przestępstw. Autorka zachęca do spojrzenia na problem odrębności kulturowej z dwóch perspektyw - stanowienia i stosowania prawa podkreślając, że należy zastanowić się głębiej nad prawem człowieka do kultywowania własnych obyczajów i tradycji mając na względzie jednocześnie ład społeczny, porządek prawny i poczucie bezpieczeństwa wszystkich jednostek. W artykule zaprezentowane zostały także przykłady państw, które zdecydowały się na uwzględnienie odrębności kulturowej w swoim porządku prawnym. Autorka tłumaczy zagadnienie cultural defence (obrony przez kulturę) i rolę wykorzystywania przynależności do danej grupy kulturowej jako argumentu służącego wyłączaniu odpowiedzialności. W artykule omówiony zostaje także problem ewentualnego nadużywania obrony przez kulturę przez osoby uważające się za członków poszczególnych grup społecznych, których celem jest uniknięcie odpowiedzialności za zachowania niezgodne z obowiązującymi normami prawa karnego. W podsumowaniu autorka omawia czynniki kulturowe, które determinują zachowanie jednostek w kontekście odpowiedzialności karnej wymieniając okoliczności uchylające przestępność czynu (wyłączające winę, bezprawność lub znoszące społeczną szkodliwość), uchylające karalność, łagodzące w ramach nadzwyczajnego złagodzenia kary oraz łagodzące w ramach ustawowego zagrożenia karą, adekwatne do niższego stopnia społecznej szkodliwości.

 

The text deals with the problem minorities from different cultural backgrounds complying with the national law of the host country. The author analyses and discusses in detail the provisions of the 27th International Covenant on Civil and Political Rights of 16 December 1966, selected articles of the Constitution of the Republic of Poland, and the content of the Framework Convention for the Protection of National Minorities. Olga Sitarz emphasises the role of custom and tradition in the life of every human being and its influence on their behaviour and choices, including the decision to commit crimes. The author encourages us to look at the problem of cultural distinctiveness from two perspectives – legislation and law enforcement – stressing that we need to contemplate more deeply the human right to cultivate one’s own customs and traditions, whilst keeping in mind the social order, legal order, and sense of security of all individuals. The article also outlines examples of countries that have decided to include cultural identity in their legal system. The author explains the issue of defence of culture and how belonging to a cultural group can be used as an argument to exclude responsibility. The article also discusses the problem of the possible abuse of the defence of culture by people who consider themselves to be members of particular social groups and whose aim is to avoid responsibility for behaviour that does not comply with the applicable norms of criminal law. In conclusion, the author discusses the cultural factors that affect the behaviour of individuals in the context of criminal responsibility, listing the circumstances that abrogate the criminality of an act (excluding guilt, lawlessness, or abolishing social harmfulness), abrogate punishability, mitigate within the framework of extraordinary mitigation of punishment, and mitigate within the framework of statutory threat of punishment, adequate to a lower degree of social harm.

https://doi.org/10.7420/AK2007-2008AX
PDF

Bibliografia

Carsstens P.A., The Cultural Defence in Criminal Law: South African Perspectives, University of Pretoria, Pretoria 2003.

Combating Hate Crimes in the OSCE Region: An Overview of Statistics, Legislation, and National Initiatives, ODHIR, Warsaw 2005.

Donovan J.M., Garth J.S., Delimiting the culture defense, www.works.bepress.com.

Iglicka K., Unijny wymiar bezpieczeństwa z perspektywy migracji międzynarodowych i dylematów wielokulturowych, „Raporty i Analizy” 2004, nr 7.

Janiszewski B., Dolegliwość jako element współczesnej kary kryminalnej [w:] J. Giezek (red.), Przestępstwo – kara – polityka kryminalna. Problemy tworzenia i funkcjonowania prawa. Księga jubileuszowa z okazji 70. rocznicy urodzin Profesora Tomasza Kaczmarka, Zakamycze, Kraków 2006.

Konwencja Ramowa o ochronie mniejszości narodowych, sporządzona w Strasburgu dnia 1 lutego 1995 r., Dz.U. 2002 Nr 22, poz. 209.

Kupidura J., Wielokulturowość, www.e-polityka.pl.

Merle J.C., Cultural defense, hate crimes and equality before the law, „Ethic@: An International Journal for Moral Philosophy” 2006, t. 5 (1).

Phillips A., When culture means gender: issues of cultural defence in the English courts, „Modern Law Review” 2003, t. 66.

Renteln A.D., The use and abuse of the cultural defense, „Canadian Journal of Law and Society” 2005, nr 1.

Sillamy N., Słownik psychologii, przeł. K. Jarosz, „Książnica”, Katowice 1995.

Sozański J. (). Ochrona mniejszości w systemie uniwersalnym, europejskim i wspólnotowym, „Kodeks”, Warszawa 2002.

Staszczak Z. (red.), Słownik etnologiczny: terminy ogólne, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1987.

Świda W., Prawo karne, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1989.

Sykuna S., Zajadło J., Kontrowersje wokół tzw. obrony przez kulturę – okoliczność wyłączająca winę, okoliczność łagodząca czy nadużycie prawa do obrony?, „Przegląd Sądowy” 2007, nr 6.

Szostkiewicz A., ABC islamu, „Polityka” 2008, nr 10.

Art. 11 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1231.) przyznaje autorskie prawa majątkowe do utworu zbiorowego (w tym publikacji periodycznej) wydawcy, zaś do poszczególnych części mających samodzielne znaczenie - ich twórcom. Pomimo, że przeważnie na treść utworów zbiorowych składają się utwory wielu autorów, to inicjatorem ich powstanie jest wydawca, któremu ustawa przyznała autorskie prawa majątkowe do całości takiego utworu jako takiego, czyli prawo do decydowania o sposobach eksploatacji i otrzymywania wynagrodzenia. Do poszczególnych części utworu zbiorowego, poszczególnych utworów, prawo przysługuje ich twórcom, chyba że przeniosą je na wydawcę.

Na platformie udostępniane są poszczególne artykuły wraz z zestawem metadanych tylko jeżeli autorzy wyrazili zgodę na wykorzystanie utworu (publikacji naukowej) na tym polu eksploatacji. Dostrzegając korzyści społeczne, jakie daje otwarty bezpłatny dostęp do publikacji prawniczych, Instytut Nauk Prawnych PAN jako Wydawca czasopisma, korzystając z legitymacji ustawowej,  zadecydował o opublikowaniu całych woluminów periodyku.

Autorzy artykułów opublikowanych w czasopiśmie, zainteresowani udostępnieniem publikacji w sposób otwarty, proszeni są o kontakt z Wydawcą w sprawie zawarcia umowy licencyjnej.

Pobrania

Download data is not yet available.