Abstract
The study touches upon the problem of populism in making laws versus societal expectations of the legislature’s rationality. The author analyses contemporary tendencies in Polish politics consisting in increasing penalisation and punitiveness, with simultaneous appeals to alleged social expectations – defined as penal populism. The author is convinced that penal populism is a domain of right-wing parties and their way of gaining power in a democracy. The author draws attention to the problem of marginalising experts in the process of law-making, whose voice is replaced by the unverified knowledge of the general public. Citing the results of selected sociological and victimisation studies, Tomasz Kaczmarek proves that penal populism is justified by manipulating information about social opinion. In the conclusion, the author stresses that society demands harsher punishments mainly as a result of the actions of legislators, who seek to stay in power through penal populism.
References
- Błachut J., Gaberle A., Krajewski K., Kryminologia, „Arche”, Gdańsk 2007.
- Bourdieu P., Wacquant L.L., Zaproszenie do socjologii refleksyjnej, przeł. A. Sawisz, Oficyna Naukowa, Warszawa 1992.
- Citowicz R., Prawnokarne aspekty ochrony życia człowieka a prawo do godnej śmierci. C.F. Müller, Warszawa 2006.
- Czapska J., Waltoś S., O polskim populizmie penalnym, w związku z książką J. Pratta Penal Populism, uwag kilka [w:] K. Krajewski (red.), Nauki penalne wobec problemów współczesnej przestępczości: księga jubileuszowa z okazji 70. Rocznicy urodzin Profesora Andrzeja Gaberle, Wolters Kluwer Polska, Warszawa–Kraków 2007.
- Durkheim E., La division du travail social, F. Alcan, Paris 1902.
- Feuerbach P.J.A. von, Revision der Grundsatze und Grundbegriffe des peinlichen Rechts, 1 Teil, Henning, Erfurt 1799.
- Garland D., Punishment and Modern Society. A Study in Social Theory, Oxford University Press, Oxford 1990.
- Garland D., The Culture of Control. Crime and Social Order in Contemporary Society, Clarendon, Oxford 2001.
- Gössel K.H., Wesen und Begründung der Strafrechtlichen Sanktionen [w:] K. Tiedemann et al., Strafrecht, Unternehmensrecht, Anwaltsrecht. Festschrift für Gerd Pfeiffer, Heymann, Köln–Berlin–Bonn–München 1993.
- Gostkowski Z., O założeniach i potrzebie empirycznych badań nad technikami i procedurami badawczymi w socjologii [w:] Z. Gostkowski (red.), Analizy i próby technik badawczych w socjologii, t. 1, Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wrocław–Warszawa–Kraków 1966.
- Hough M., Roberts J., Attitudes to Punishment. Findings from the British Crime Survey Home Office, London 1998.
- Iwaniec J.M., Kara celowa a sprawiedliwa, „Przegląd Prawniczy Uniwersytetu Warszawskiego” 2002, nr 1.
- Kaczmarek T., Sędziowski wymiar kary w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w świetle badań ankietowych, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1972.
- Kaczmarek T., Wolność dysponowania życiem a prawo do godnej śmierci [w:] T. Kaczmarek, Rozważania o przestępstwie i karze: wybór prac z okresu 40-lecia naukowej twórczości, „Kodeks”, Warszawa 2006.
- Krajewski K., Kara i współczesne społeczeństwo (wokół książki D. Garlanda), „Państwo i Prawo” 1992, z. 5.
- Krajewski K., Kury H., Punitywność społecznych postaw wobec przestępczości. Przegląd wyników badań, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 1998, nr 1–2.
- Krajewski K., Punitywność społeczeństwa polskiego [w:] J. Czapska, H. Kury (red.), Mit represyjności albo o znaczeniu prewencji kryminalnej, Zakamycze, Kraków 2002.
- Królikowski M., Krawczyk T., Raport o raporcie. Rzecz o poszukiwaniu kary sprawiedliwej, „Studia Iuridica” 2001, t. XXXIX.
- Krzemiński A., Niesłuchani intelektualiści. Puste okna, „Polityka” z 30.08.2008, nr 35 (2669).
- Kurczewski J., Uwagi o kształtowaniu się postaw wobec kary, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1978.
- Kury H., O stosunku opinii publicznej do sankcji karnych – jak punitywne jest społeczeństwo? [w:] H. Kury, J. Obergfell-Fuchs, Das Strafbedürfnis der Bevölkerung, Freiburg 1998.
- Kwaśniewski J. Profilaktyka społeczna. Związki ze stylami polityki społecznej oraz implikacje dla nauki, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1979.
- Kwaśniewski J., Kojder A., Postawy mieszkańców Warszawy wobec zjawisk i zachowań dewiacyjnych, „Studia Socjologiczne” 1979, nr 1.
- Lutyński J., Ankieta i inne techniki otrzymywania materiałów [w:] Z. Gostkowski (red.), Analizy i próby technik badawczych w socjologii, t. 2, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kraków 1968.
- Maślińska H., Problemy etyczne zawodu lekarskiego [w:] A. Sarapata (red.), Etyka zawodowa, Książka i Wiedza, Warszawa 1970.
- Nowak S., Metodologia badań socjologicznych. Zagadnienia ogólne, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1970.
- Płatek M., Granice racjonalnej polityki karnej i penitencjarnej, „Państwo i Prawo” 2006, z. 9.
- Podgórecki A., Kurczewski J., Kwaśniewski J., Łoś M., Poglądy społeczeństwa polskiego na moralność i prawo, Książka i Wiedza, Warszawa 1971.
- Podgórecki A., Prestiż prawa, Książka i Wiedza, Warszawa 1966.
- Podgórecki A., Założenia polityki prawa. Metodologia pracy legislacyjnej i kodyfikacyjnej, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1957.
- Pratt J., Penal Populism, Routledge Taylor & Francis Group, London 2007.
- Pratt J., Penal Populism, Routledge Taylor & Francis Group, London 2007. Rec. W. Zalewski, „Państwo i Prawo” 2008, z. 3.
- Roberts J.V., Public opinion, crime and criminal justice, „Crime and Justice. A Review of Research” 1992, t. 16.
- Szaniawska M.M., Światopogląd młodzieży a przynależność do organizacji młodzieżowych, OBOP, Warszawa 1960.
- Szymanowska A., Szymanowski T., Opinia społeczna w Polsce o niektórych kontrowersyjnych zachowaniach patologicznych, przestępstwach i środkach kontroli prawnokarnej, Centralny Zarząd Zakładów Karnych Ministerstwa Sprawiedliwości, Warszawa 1996.
- Szymanowski T., Opinia społeczna w Polsce o zmianach prawa karnego, „Państwo i Prawo” 2007, z. 5.
- Utrat-Milecki J., Podstawy penologii. Teorie kary, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2006.
- Wojciechowska J., Wzrost przestępczości jako źródło obaw i niepokojów mieszkańców Warszawy, „Przegląd Prawa Karnego” 1994, nr 10.
- Woskowski J., Socjologia. Wybrane zagadnienia, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, Warszawa 1970.
- Wróblewski J., Opinia publiczna a polityka prawa. Wybrane zagadnienia teoretyczne [w:] B. Hołyst (red.), Opinia publiczna i środki masowego przekazu a ujemne zjawiska społeczne, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1981.
- Wróblewski J., Teoria racjonalnego tworzenia prawa, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1985.`
