Abstract
In his article, Wilk looks at the common phenomenon of illegally reducing tax obligations. The publication points out the regularity of tax crimes, which take an increasingly organised form. It also mentions a law formulated by finance theoreticians, the ‘law of increasing resistance to taxes’, which is a consequence of the law of constantly rising public spending. The author refers to the importance of complying with the tax law for the proper functioning of the state, as an introduction to the analysis of the reasons why citizens evade their obligation to pay tax dues. As one motivation, Wilk cites a psychological reluctance to pay taxes that manifests as a natural instinct. He also discusses the definition of the concept of tax, which is characterised by coercion in the form of the threat of legal sanction. Another reason, according to the author, may be a lack of identification with one’s own state and its authority. Further causes of tax evasion, according to the analysis presented, are ethical in nature. In the article, there are references to the teachings of the Catholic Church about the justice of levying tax and historical examples of tax discrimination against certain social groups. The economic determinants of tax crimes include a desire to obtain financial benefits, constantly changing market conditions, and links between the world of politics and the economy. Wilk also presents the views of economists who point to the positive effects of a shadow economy’s functioning. The article also discusses the legal reasons for tax fraud, such as legal loopholes leading to VAT fraud, carousel fraud connected with the movement of goods within the EU, or the numerous preferences, allowances, and exemptions from tax obligation. Furthermore, the author mentions the multiplicity of legal regulations, frequent amendments of tax law, and antagonistic relations between the tax authorities and taxpayers. In conclusion, the author recalls the institution of active repentance – the possibility of filing a correction to a tax return – even after a potential tax inspection has been carried out. Wilk is convinced that such a regulation does not encourage fraudsters to disclose irregularities on their own accord, but only strengthens their sense of impunity, which has a criminogenic effect.
References
- Borutka T., Mazur J., Zwoliński A., Katolicka nauka społeczna, Wydawnictwo Paulinianum, Częstochowa 1999.
- Brzeziński B., Wstęp do nauki prawa podatkowego, Dom Organizatora, Toruń 2001.
- Collins M.H., Evasion and avoidance of tax at the international level, „European Taxation” 1988, nr 8.
- Dominik D., VAT-owska „karuzela”, „Prawo i Podatki Unii Europejskiej” 2006, nr 10.
- Famulska T., Zdolność podatkowa podatnika VAT, „Przegląd Podatkowy” 2001, nr 4.
- Gaudemet P.M., Molinier J., Finanse publiczne, przeł. W. Kisiel, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000.
- Głuchowski J., Polskie prawo podatkowe, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2002.
- Głuchowski J., Prawo podatkowe państw zachodnich, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń 1986.
- Gomułowicz A., Postulat sprawiedliwości podatkowej a prawodawstwo podatkowe [w:] B. Brzeziński, J. Głuchowski, C. Kosikowski, R. Mastalski (red.), Studia z dziedziny prawa podatkowego. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Apoloniusza Kosteckiego, Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa, Toruń 1998.
- Gomułowicz A., Małecki J., Podatki i prawo podatkowe, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2002.
- Górniok O., Przestępczość gospodarcza i jej zwalczanie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994.
- Grabińska T., Zabierowski M., Aksjologiczny krąg Solidarności: rekonstrukcja uniwersalizmu solidarnościowego i jego uzasadnienie w nauce społecznej Jana Pawła II, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 1998.
- Holtgrewe K.G., Der Steuerwiderstand, Finanzwissenschaftliche Forschungsarbeiten, Duncker & Humblot, Berlin 1954.
- Jasiński W., Relacje między przestępstwami podatkowymi a praniem pieniędzy, „Kontrola Państwowa” 2000, nr 1.
- Johanson L., Magnusson D., Oszustwa związane z podatkiem VAT jako „pomysł na prowadzenie interesów” – zagrożenie dla państwa i gospodarki [w:] A. Adamski (red.), Przestępczość gospodarcza z perspektywy Polski i Unii Europejskiej, Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa, Toruń 2003.
- Karwat P., Obejście prawa podatkowego, „Przegląd Podatkowy” 2003, nr 2.
- Komar A., Finanse publiczne w gospodarce rynkowej, Oficyna Wydawnicza „Branta”, Bydgoszcz 1996.
- Konarska-Wrzosek V., Prawnokarne instrumenty walki z przestępczością zawodową i zorganizowaną przewidziane w Kodeksie karnym skarbowym, „Prokuratura i Prawo” 2000, nr 4.
- Kosikowski C., Problemy zmiany systemu i prawa podatkowego. „Państwo i Prawo” 1990, z. 3.
- Krajewska A., Podatki. Unia Europejska. Kraje nadbałtyckie, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2004.
- Krasnodębski R., Unikanie płacenia podatków, „Przegląd Podatkowy” 1994, nr 1.
- Laskowska K., Kryminologiczne aspekty współczesnej przestępczości zorganizowanej w Polsce, „Wojskowy Przegląd Prawniczy” 2002, nr 3.
- Lipowski T., Raje podatkowe a unikanie opodatkowania, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004.
- Małecki J., Z problematyki sankcji w prawie podatkowym ze szczególnym uwzględnieniem podatku VAT [w:] B. Brzeziński, J. Głuchowski, C. Kosikowski, R. Mastalski (red.), Studia z dziedziny prawa podatkowego. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Apoloniusza Kosteckiego, Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa, Toruń 1998.
- Mastalski R., Interpretacja prawa podatkowego: źródła prawa podatkowego i jego wykładnia, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1989.
- Niesiołowski J., Paszkiewicz R., Zagadnienie przymusu w prawie, „Państwo i Prawo” 1989, z. 10.
- Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 stycznia 2005 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Ordynacja podatkowa, Dz.U. 2005 Nr 8, poz. 60 ze zm.
- Ogrodnik S., Podatek − zagadnienie ekonomiczne i moralne, „Educator”, Częstochowa 2000.
- Pabiański T., Śliż W., Zorganizowane działania przestępcze wykorzystujące mechanizmy konstrukcyjne podatku VAT cz. 1, „Przegląd Podatkowy” 2007, nr 1.
- Pietrasz P., Opodatkowanie dochodów nieujawnionych, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2007.
- Pietrewicz M., Polityka fiskalna, „Poltext”, Warszawa 1993.
- Ryan L.V., Wyzwania moralne w czasach transformacji gospodarczej, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1996, nr 1.
- Schalten H., Die Steuermentalität der Völker im Spiegel ihrer Sprache, Köln 1952.
- Schmöldes G., Finanz- und Steuerpsychologie, Rowohlt, München 1970.
- Sobuś M., Zjawisko ucieczki przed opodatkowaniem, „Radca Prawny” 2002, nr 3.
- Sokołowski J., Przyczyny unikania podatków, „Przegląd Podatkowy” 1992, nr 3.
- Sokołowski J., Zapobieganie oszustwom podatkowym, „Przegląd Podatkowy” 1992, nr 9.
- Stark K.J., The right to vote on taxes, „Northwestern University Law Review” 2001 , t. 96.
- Wilk L., Jeszcze w sprawie tzw. niekaralności korekt deklaracji podatkowych, „Przegląd Sądowy” 2004, nr 7−8.
- Wilk L., Szczególne cechy odpowiedzialności za przestępstwa i wykroczenia podatkowe, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2006.
- Wójcik J.W., Pranie pieniędzy. Kryminologiczna i kryminalistyczna ocena transakcji podejrzanych, „Twigger”, Warszawa 2002.
- Zając A., Prognoza przestępczości podatkowej, „Jurysta” 2001, nr 12.
- Ziembiński Z., O pojmowaniu sprawiedliwości, „Daimonion”, Lublin 1992.
